eISSN: 2450-4459
ISSN: 2450-3517
Lekarz POZ
Bieżący numer Archiwum Artykuły zaakceptowane O czasopiśmie Bazy indeksacyjne Prenumerata Kontakt Zasady publikacji prac
6/2018
vol. 4
 
Poleć ten artykuł:
Udostępnij:
więcej
 
 
Artykuł przeglądowy

Antybiotykoterapia w zakażeniach układu oddechowego

Tadeusz Płusa

Data publikacji online: 2018/12/27
Plik artykułu:
- Antybiotykoterapia.pdf  [0.17 MB]
Pobierz cytowanie
ENW
EndNote
BIB
JabRef, Mendeley
RIS
Papers, Reference Manager, RefWorks, Zotero
AMA
APA
Chicago
Harvard
MLA
Vancouver
 
 

Wstęp

Racjonalna antybiotykoterapia, opracowana na podstawie analiz prowadzonych badań, uwzględnia bezpośredni efekt leczenia, wpływ na florę bakteryjną chorego i środowisko oraz ochronne działanie na powstawanie oporności bakteryjnej. Z kolei antybiotykoterapia celowana, wdrażana po zdefiniowaniu czynnika etiologicznego zakażenia, uwzględnia ocenę jego wrażliwości na antybiotyki oraz ich farmakokinetykę [1]. Dane pochodzące z Krajowego Ośrodka Referencyjnego ds. Lekowrażliwości Drobnoustrojów wykazują, że wrażliwość Streptococcus pneumoniae na antybiotyki jest zróżnicowana: na penicylinę 67%, na amoksycylinę 94%, na cefuroksym 73%, na ceftriakson 88%, na makrolidy 72%, na kotrimo­ksazol 70% i na doksycyklinę 70% [1]. Taka sytuacja wymaga zachowania szczególnej ostrożności i rozwagi klinicznej przy podejmowaniu decyzji o podaniu i wyborze antybiotyku, aby odsetek opornych szczepów się nie zwiększał. Światowa Organizacja Zdrowia na podstawie badań wieloośrodkowych ustaliła zasady racjonalnej anty­biotykoterapii. Przed podaniem anty­biotyku konieczne jest uwzględnienie wieku chorego, stopnia zaawansowania przewlekłej choroby i współistnienia chorób towarzyszących. W każdym przypadku należy rozważyć zasadność hospitalizacji chorego, a przy nasilonych i burzliwych objawach – kwalifikację do intensywnej opieki medycznej [2, 3].

Patogeny w zakażeniach układu oddechowego

Ostre zakażenia układu oddechowego stanowią istotną przyczynę zaostrzeń chorób przewlekłych. W większości przypadków patogenami są wirusy: respiratory syncytial virus (RSV) – 37%, adenoviruses (AdV) – 25%, rhinoviruses (hRV) – 19%, bocavirus (hBoV) – 19%, human meta-pneumovirus (hMPV) – 10%, oraz bakterie atypowe (Mycoplasma pneumoniae – 10%) [4]. Często obserwuje się zakażenia mieszane, co utrudnia postępowanie lecznicze.
U chorych z przewlekłymi obturacyjnymi chorobami płuc – przewlekłą obturacyjną chorobą płuc (POChP) i astmą – przyczyną zaostrzeń są zakażenia bakteriami Gram-ujemnymi (Streptococcus pneumoniae i Haemophilus influenzae), a także bakteriami atypowymi (Legionella pneumophila i Mycoplasma pneumoniae) [5]. Szczególnie trudne do kontrolowania są zakażenia wywołane przez Pseudomonas aeruginosa u chorych na POChP [6].
Zewnątrzszpitalne zapalenia płuc najczęściej wywoływane są przez Streptococcus pneumoniae (20–26%) oraz coraz częściej przez bakterie atypowe (5–25%) i patogeny wirusowe (5–18%) [7]. Z kolei w zewnątrzszpitalnym zachłystowym zapaleniu płuc stwierdza się zakażenia pałeczkami Gram-ujemnymi (Prevotella, Bacteroides spp., Melaninogenica) i beztlenowymi ziarenkowcami Gram-dodatnimi [8]. Zakażenia wywołane przez Staphylococcus aureus, a zwłaszcza przez szczepy metycylinooporne (methicillin-resistant Staphylococcus aureus – MRSA), są odpowiedzialne za zapalenia wewnątrzszpitalne [9]. W ostatnim okresie obserwujemy, nie tylko w Polsce, lawinowo rozwijające się zakażenia wewnątrzszpitalne wywoływane przez Klebsiella pneumoniae szczep New Delhi, który charakteryzuje się opornością na większość dostępnych antybiotyków [10, 11].

Penetracja antybiotyków do układu oddechowego

Skuteczność stosowanej antybiotykoterapii w zakażeniach układu oddechowego zależy bezpośrednio od końcowego stężenia leku osiąganego w miejscu reakcji zapalnej [12]. Z tego też powodu coraz częściej określa się stężenia antybiotyku, uwzględniając wpływ wielu różnych czynników na jego przechodzenie do tkanek i płynów (tab. 1) [13].

Wewnątrzkomórkowa kumulacja antybiotyku

Zakażenia wywoływane przez bakterie penetrujące do wnętrza komórki stanowią narastający problem terapeutyczny. Z tego powodu znajomość charakterystyki antybiotyku może być pomocna w jego wyborze. Należy podkreślić, że istotne znaczenie dla farmakokinetyki antybiotyków ma ich hydro- i lipofilność. Antybiotyki hydrofilne – -laktamy i aminoglikozydy – osiągają w płynach pozakomórkowych płuc takie same stężenie jak w surowicy [14], natomiast antybiotyki lipofilne – fluorochinolony i makrolidy – mają wyższe stężenia w tkankach niż w surowicy [12].
Makrofagi odgrywają zasadniczą rolę w zakażeniach patogenami wewnątrzkomórkowymi (Chlamydophila pneumoniae, Legionella pneumoniae, Mycoplasma pneumoniae), mimo że neutrofile stanowią dominującą pulę komórek aktywnie uczestniczących w zakażeniu [12]. Z tego też powodu określanie stężenia antybiotyku wewnątrz komórki może mieć istotne znaczenie w kontrolowaniu tego procesu. Pomocna jest także technika bronchofibroskopowa, umożliwiająca pozyskiwanie cennego materiału do badania mikrobiologicznego i komórkowego z poszczególnych odcinków drzewa oskrzelowego [15]. Stężenia antybiotyków we wnętrzu fagocytów są zależne od stopnia nasilenia stanu zapalnego w drogach oddechowych. Udokumentowano ponadto, że antybiotyki wykazujące wysoką kumulację wewnątrzkomórkową in vitro osiągają także wysokie stężenia w błonie śluzowej oskrzeli (tab. 2) [12].
Nie wszystkie antybiotyki mają zdolność penetracji i kumulacji we wnętrzu komórki. -laktamy docierają do wnętrza fagocytów, ale nie mają zdolności kumulacji, co jest wyjaśniane ich niskim, kwaśnym pH [16]. Z kolei aminoglikozydy bardzo słabo przechodzą przez błonę komórkową i są przechwytywane na drodze endocytozy [12]. Makrolidy i linkozamidy doskonale kumulują się we wnętrzu fagocytów [12, 17], głównie w lizosomach, ponieważ tam pH jest maksymalnie niskie. Stężenia uzyskiwane przez azytromycynę są ponad 23-krotnie wyższe, a przez klarytromycynę – ponad 70-krotnie wyższe w makrofagach niż w surowicy [15]. Podobnie fluorochinolony osiągają wysokie stężenia w fagocytach, a w tym lewofloksacyna ponad 8-krotnie wyższe [12], a moksyfloksacyna ponad 50-krotnie wyższe niż w surowicy [12, 16, 17].

Penetracja antybiotyków do miąższu płucnego

Stężenia większości antybiotyków w miąższu płucnym są znamiennie wyższe niż w wydzielinie oskrzelowej, co jest związane z faktem, że płuca mają bardzo bogate unaczynienie, które sprzyja dobrej penetracji leku. Na stężenie antybiotyków w miąższu płucnym wpływa ponadto stosowana dawka i droga podania [18]. Wykazano, że stężenia cefalosporyn po podaniu doustnym są znamiennie niższe w miąższu płucnym niż po podaniu parenteralnym [19]. Stężenia makrolidów i fluorochinolonów są natomiast wyższe w miąższu płucnym niż w surowicy, co wynika z ich zdolności szybkiego przechodzenia do tkanek i wnętrza komórek fagocytujących [12]. Szczególnie wysoki stopień penetracji osiągają azytromycyna i dirytromycyna (tab. 3) [19].

Wartości minimalnego stężenia hamującego antybiotyków

Przy wyborze antybiotyku istotne znaczenie ma wartość jego minimalnego stężenia hamującego (minimal inhibitory concentration – MIC) wobec danego patogenu (tab. 4) [20]. Zbliżone wartości analizowanych danych wskazują na dużą przydatność makrolidów w kontrolowaniu zakażeń bakteryjnych toczących się w obrębie układu oddechowego.

Wybór antybiotyku do leczenia zakażenia w układzie oddechowym

Podejmując decyzje o rozpoczęciu leczenia antybiotykami w zakażeniach układu oddechowego, poza spektrum działania przeciwbakteryjnego należy uwzględnić przedstawione powyżej cechy farmakokinetyczne. W zakażeniach układu oddechowego, w których rozpoznanie poparte jest objawami klinicznymi, ale bez wyniku badania bakteriologicznego plwociny, należy stosować antybiotykoterapię empiryczną – amoksycylinę (z kwasem klawulanowym). W dalszej kolejności należy uwzględnić cefalosporyny II generacji oraz fluorochinolony [21, 22]. Powinno się rozważyć także miejscowe podawanie antybiotyków, np. drogą wziewną, szczególnie gdy zakażenie występuje u chorych z przewlekłymi patologiami dróg oddechowych [21, 23]. W zaostrzeniach POChP spowodowanych zakażeniem bakteryjnym zaleca się podawanie amoksycyliny z kwasem klawulanowym w przypadku zakażenia wywołanego przez bakterie Gram-ujemne, Streptococcus pneumoniae i Haemophilus influenzae lub makrolidu u chorych z objawami uczulenia na -laktamy oraz w przypadku podejrzenia zakażenia bakteriami atypowymi. Wykazano wysoką skuteczność azytromycyny w analizie porównawczej w odniesieniu do amoksycyliny w zakażeniach Haemophilus influenzae [24]. Cefalosporyny i fluorochinolony zalecane są w przypadku obecności Pseudomonas aeruginosa oraz Legionella pneumophila [3]. Za skutecznością tego typu postępowania przemawiają liczne badania wieloośrodkowe [3, 8], jednakże w ciężkiej postaci legionelozy leczenie powinno być bardziej agresywne [8]. U chorych na POChP z zakażeniem Pseudomonas aeruginosa zaleca się w monoterapii podawanie ceftazydymu, cefepimu, penicyliny aktywnej wobec Pseudomonas z inhibitorem lub karbapenemem, a w leczeniu skojarzonym należy uwzględniać amoksycylinę z kwasem klawulanowym wraz z cyprofloksacyną lub ceftriakson/cefotaksym z cyprofloksacyną [1]. Podejmowane są próby podawania tym chorym antybiotyków drogą wziewną (kolistyna, tobramycyna) w kombinacji z antybiotykami podawanymi doustnie (cyprofloksacyna) [25, 26]. Opublikowane dane wskazują na możliwość stosowania w postaci wziewnej aztreonamu w nowej formulacji u chorych z postępującym włóknieniem płuc zakażonych Pseudomonas aeruginosa [27]. W ciężkich zakażeniach dróg oddechowych wywołanych przez ten i inne patogeny telitromycyna jest równie skuteczna [28].
Chorzy na zewnątrzszpitalne (ambulatoryjne) zapalenie płuc (community-acquired pneumonia – CAP) w dobrym stanie klinicznym mogą być leczeni ambulatoryjnie, gdy objawy wskazują jednoznacznie, że choroba została wywołana przez drobnoustroje typowe [29]. Najczęstszym patogenem odpowiedzialnym za zewnątrzszpitalne zapalenia płuc jest Streptococcus pneumoniae, dlatego należy w pierwszej kolejności stosować antybiotyki o tym spektrum działania. Zgodnie z aktualnymi rekomendacjami należy rozważyć podanie antybiotyku stosownie do stanu chorego (tab. 5). Leczenie powinno trwać ok. 7 dni lub do ok. 3 dni od uzyskania stabilizacji klinicznej [1].
Gdy objawy nie wskazują jednoznacznie, że zewnątrzszpitalne zapalenie płuc zostało wywołane przez drobnoustroje typowe, i istnieje możliwość współzakażenia bakteriami atypowymi, należy do leczenia dołączyć makrolid [1]. Na podstawie danych farmakokinetycznych zalecane jest w tych przypadkach stosowanie azytromycyny lub klarytromycyny [21]. W przypadkach o ciężkim przebiegu zaleca się stosowanie dożylne cefotaksymu w dawce 1–2 g trzy razy w ciągu doby lub ceftria­ksonu w dawce 1–2 g raz na dobę w zależności od stanu chorego. Alternatywnie należy rozważyć podanie azytromycyny w jednorazowej dawce 500 mg (doustnie lub dożylnie) i kontynuowanie leczenia w dawce 250–500 mg przez kolejne 4 dni, a także stosowanie linezolidu z moksyfloksacyną lub lewofloksacyną. Możliwe jest ponadto podawanie w monoterapii doustnie lewofloksacyny 750 mg/dobę lub moksyfloksacyny 400 mg/dobę przez 7–10 dni. W wyjątkowych przypadkach można łączyć makrolidy z -laktamami oraz fluorochinolony z glikopeptydami [1]. W atypowym (śródmiąższowym) zapaleniu płuc zaleca się stosowanie makrolidu w leczeniu początkowym lub alternatywnie – fluorochinolonu (tab. 6) [1]. W szczególnie ciężkich przypadkach podejrzenia zakażenia Legionella pneumophila konieczna jest hospitalizacja i wdrożenie długotrwałego (3–6 tygodni) leczenia makrolidem lub fluorochinolonem [1, 21, 30, 31].
Leczenie zewnątrzszpitalnego zachłystowego zapalenia płuc uwzględnia działanie antybiotyku na pałeczki Gram-ujemne, Prevotella, Bacteroides spp. melaninogenica, beztlenowe ziarenkowce Gram-dodatnie, Streptococcus spp. Według rekomendacji należy rozważyć bardziej intensywną antybiotykoterapię (tab. 7) [1].

Nowe możliwości kontrolowania zapalenia w układzie oddechowym

Skuteczność leczenia chorych z objawami zakażenia układu oddechowego, mimo wprowadzenia nowych antybiotyków, jest nadal niepełna, bowiem umieralność z powodu zapalenia płuc wciąż pozostaje znaczna [32, 33]. W przebiegu ciężkiego zapalenia płuc dochodzi bowiem do dużego zwiększenia stężeń cytokin zapalnych, co prowadzi do uszkodzenia miąższu płucnego i istotnej dysfunkcji oddechowej [34, 35]. Dodatkowo zmniejszona odpowiedź przeciwzapalna u chorych starszych pogarsza sytuację obronną organizmu [36]. Podejmowane leczenie dotychczas nie umożliwiło pełnej kontroli zapalenia płuc [37]. Wydawało się, że kojarzenie antybiotyków z glikokortykosteroidami da korzystny efekt kliniczny [38, 39], bo połączenie działania przeciwzapalnego glikokortykosteroidu z działaniem immunomodulującym makrolidu powinno dawać efekt wzmacniający reakcję obronną. Ponadto makrolidy kumulują się wewnątrz komórki fagocytującej i kontrolują tam proces zapalny poprzez hamowanie wytwarzania cytokin prozapalnych [40].
Czy wobec tego można oczekiwać wzmocnienia odpowiedzi przeciwzapalnej w przebiegu zewnątrzszpitalnego zapalenia płuc leczonego makrolidem i glikokortykosteroidem? W prowadzonym badaniu wykazano, że podawanie makrolidów i glikokortykosteroidów chorym na ciężkie zewnątrzszpitalne zapalenie płuc powodowało zmniejszenie stężeń biomarkerów zapalenia, takich jak IL-6 i IL-8, w materiale z płukania oskrzelowo-pęcherzykowego [41]. U chorych leczonych w ten sposób było znacznie mniej rehospitalizacji niż u otrzymujących -laktam w monoterapii [42]. Ponadto wskaźnik nieskuteczności leczenia w ciężkim zewnątrzszpitalnym zapaleniu płuc obniżył się z 35% do 13% [37, 39], co wskazuje na celowość takiego postępowania, ale wymaga dalszych ocen klinicznych [36]. Wprowadzenie solitromycyny, która łączy działanie makrolidu i glikokorytkosteroidu, spowoduje przełom w terapii zapaleń płuc [43]. Próby łączenia makrolidów z innymi antybiotykami były podejmowane w badaniach klinicznych w ciężkich zapaleniach płuc [44, 45]. Porównanie efektów monoterapii z antybiotykoterapią łączoną (makrolidy, -laktamy, fluorochinolony) było przedmiotem metaanalizy 50 badań klinicznych. Wykazano, że monoterapia była odpowiedzialna za większą umieralność chorych na zapalenie płuc, przy czym stosowanie tylko -laktamów wiązało się z większą umieralnością niż leczenie łączone -laktamem i makrolidem. Nie ujawniono natomiast istotniej różnicy w wielkości wskaźnika umieralności przy porównaniu skuteczności fluorochinolonów z łączoną terapią -laktamem i makrolidem. Dane powyższe sugerują korzystny wpływ makrolidu na proces leczenia chorych na zewnątrzszpitalne zapalenie płuc [46].
Porównanie skuteczności makrolidów i fluorochinolonów z terapią łączoną z -laktamami zostało przeprowadzone u 4809 chorych na zewnątrzszpitalne zapalenie płuc. W wyniku analizy wykazano, że porównywane terapie nie różniły się pod względem wpływu na umieralność chorych, natomiast fluorochinolony dawały mniej niepowodzeń terapeutycznych niż połączenie makrolidu z -laktamem. Ponadto wg tej analizy leczenie makrolidem z -laktamem oraz fluorochinolonem z -laktamem nie było skuteczniejsze niż stosowanie w monoterapii fluorochinolonu oddechowego, co stanowi końcowy wniosek badania [47].
Z kolei ocena skuteczności leczenia azytromycyną (177 hospitalizowanych) i lewofloksacyną (175 hospitalizowanych) chorych na legionelozę nie wykazała istotnych różnic w odniesieniu do czasu uzyskania stabilizacji i długości hospitalizacji. Daje to podstawy do równoważnego stosowania obu preparatów [48]. Azytromycyna w połączeniach z innymi antybiotykami była przedmiotem analizy klinicznej u 1834 chorych na zewnątrzszpitalane zapalenie płuc o ciężkim przebiegu, która wskazała na nowe możliwości łączenia antybiotyków, ze szczególnym uwzględnieniem azytromycyny. W badanej populacji 1248 chorych stosowano monoterapię z uwzględnieniem penicylin (933 chorych), cefalosporyn (223 chorych), karbapenemów (25 chorych), fluorochinolonów (49 chorych), azytromycyny (12 chorych) i tetracyklin (3 chorych). W grupie 586 chorych poddanych terapii łączonej z azytromycyną podawano penicyliny (199 chorych), cefalosporyny (163 chorych), karbapenemy (7 chorych) i fluorochinolony (8 chorych). Azytromycynę podawano doustnie 500 mg/dobę przez 3 dni u 182 chorych, 2 g/dobę w jednorazowej dawce u 159 chorych, a także dożylnie 500 mg/dobę u 32 chorych. Spośród fluorochinolonów u 87 chorych zastosowano pazufloksacynę. Na podstawie przeprowadzonej analizy z wykorzystaniem czterech skal oceny stopnia nasilenia zmian zapalnych stwierdzono, że stosowanie azytromycyny zarówno w monoterapii, jak i w połączeniu z -laktamami znamiennie zmniejszało 30-dniowy okres umieralności w porównaniu z innymi połączeniami antybiotykowymi, co także przekładało się na redukcję łącznego kosztu leczenia [49].
Azytromycyna podawana w mikrocząsteczkach do dróg oddechowych stanowi nową opcję terapeutyczną, która uwzględnia fakt, że przyczyną przewlekłego zapalenia w drogach oddechowych i miąższu płucnym jest obecność bakterii oraz tworzenie biofilmu [50]. Aby sformować mikrocząsteczkę zawierającą antybiotyk, konieczne było wykorzystanie odpowiedniego nośnika, którym okazała się diketopiperazyna fumarylowa (FDKP), wcześniej wykorzystywana do wziewnego podawania rekombinowanej insuliny [50, 51]. Ma ona dwie grupy karboksylowe i ulega samoistnemu rozkładowi pod wpływem kwaśnego środowiska (pH < 5), tworząc mikrocząsteczki z ujemnym potencjałem powierzchniowym [52]. Małe cząsteczki i białka lecznicze z dodatnim ładunkiem w kwaśnym środowisku są adsorbowane na powierzchni mikrocząsteczek FDKP na drodze inter­akcji elektrostatycznych, a następnie suchy proszek z mikrocząsteczkami leku może być inhalowany do dróg oddechowych. Tam w środowisku obojętnym mikrocząsteczki FDKP ulegają rozpuszczeniu i uwalniają dostarczoną azytromycynę. Diketopiperazyna fumarylowa jest wydalana przez nerki w niezmienionej postaci [52]. W przeprowadzonym badaniu wykazano, że po podaniu do tchawicy mikrocząsteczkowej azytromycyny efekt terapeutyczny był lepszy, bo antybiotyk dłużej przebywał w miejscu toczącego się zakażenia, a jego stężenie było ponad 4-krotnie większe niż po podaniu dożylnym i ponad 70-krotnie większe niż po podaniu do żołądka. Takie stężenie azytromycyny utrzymywało się w miąższu płucnym ponad 24 godziny [53]. Uzyskane obserwacje wskazują na możliwość zwiększenia skuteczności leczenia zapaleń płuc przy wykorzystaniu mikrocząsteczkowej azytromycyny podawanej wziewnie do dróg oddechowych.

Podsumowanie

Kontrolowanie zakażeń w obrębie układu oddechowego wymaga uwzględnienia szeregu mechanizmów przeciwzapalnych, które znajdują się w spektrum działania nowych generacji antybiotyków. Jednym z nich jest azytromycyna, która poza działaniem bakteriostatycznym wykazuje szereg aktywności przeciwzapalnych i immunomodulacyjnych, co jest pomocne w skutecznym likwidowaniu toczącego się procesu zapalnego w drogach oddechowych i w miąższu płucnym. Poszukiwania nowych możliwości zwiększenia skuteczności antybiotykoterapii w zakażeniach układu oddechowego uwzględniają podawanie antybiotyków, np. azytromycyny, drogą wziewną, a także łączenie antybiotyków z glikokortykosteroidami. Przedstawiane terapie wymagają dalszych ocen klinicznych, ale wskazują właściwą drogę poszukiwań.
Autor nie zgłasza konfliktu interesów.

Piśmiennictwo

1. Hryniewicz W, Albrecht P, Radzikowski A. Rekomendacje postępowania w pozaszpitalnych zakażeniach układu oddechowego. Narodowy Program Ochrony Antybiotyków 2016.
2. Trevino S, Ross D. Bacteremia and sepsis. W: Textbook of diagnostic microbiology. Mahon CR, Lehman DC, Manuselis G (red.). Saunders, Elsevier, St. Lois 2007; 995-1009.
3. Valencia M, Cavalcanti M, Torres A. The bacteriology of severe community-aquired pneumonia and the choice of appropriate empiric therapy. W: Severe pneumonia. Niederman MS (red.). Taylor & Francis, London, New York 2005; 81-108.
4. Bezerra PGM, Britto MCA, Correia JB i wsp. Viral and atypical bacterial detection in acute respiratory infection in children under five years. PLoS One 2011; 6: e18928.
5. Hammerschlag MR. Antibiotic susceptibility and treatment of Chlamydia pneumoniae infections. W: Chlamydia pneumoniae infection and disease. Friedman H, Yamamoto Y, Bendinelli M (red.). Kulwer Academic/Plenum Publishers, New York, Boston 2004; 45-56.
6. Choi J, Oh IY, Lee YS i wsp. Pseudomonas aeruginosa infection increases the readmission rate of COPD patients. Int J Chron Obstruct Pulmon Dis 2018; 13: 3077-3083.
7. Julián-Jiménez A, Valero IA, López AB i wsp. Recomendaciones para la atención del paciente con neumonía adquirida en la comunidad en los Servicios de Urgencias. Rev Esp Quimioter 2018; 31: 186-202.
8. Woodhead M. Community-acquired pneumonia: defining the patient at risk of severe illness and the role of mortality prediction models in patient management. W: Severe pneumonia. Niederman MS (red.). Taylor & Francis, London, New York 2005; 59-80.
9. Stein GE, Wells EM. The importance of tissue penetration in achieving successful antimicrobial treatment of nosocomial pneumonia and complicated skin and soft-tissue infections caused by methicillin-resistant Staphylococcus aureus: vancomycin and linezolid. Curr Med Res Opin 2010; 26: 571-588.
10. Chew KL, Lin RTP, Teo JWP. Klebsiella pneumoniae in Singapore: hypervirulent infections and the carbapenemase threat. Front Cell Infect Microbiol 2017; 7: 515-521.
11. Płusa T, Kłodzińska A, Komaszyńska A i wsp. Zakażenia Klebsiella pneumoniae NDM – opis przypadków. Int Rev Alergol Clin Immunol Family Med 2015; 21: 161-165.
12. Cazzola M, D’Amato G, Matera MG. Intrapulmonary penetration of antimicrobials and implications in the treatment of lower respiratory tract infections. Eur Respir Mon 2004; 9: 13-44.
13. Honeybourne D. Antibiotic penetration in the respiratory tract and implications for the selection of antimicrobial therapy. Curr Opin Pulm Med 1997; 3: 170-174.
14. Cox AL, Meewis JM, Horton R. Penetration into lung tissue after intravenous administration of amoxicillin/clavulante. J Antimicrob Chemother 1989; 24 (suppl. B): 87-91.
15. Patel KB, Xuan D, Tessier PR i wsp. Comparison of bronchopulmonary pharmacokinetics of clarithromycin and azithromycin. Antimicrob Agents Chemother 1996; 40: 2375-2379.
16. Rodvold KA, Danziger LH, Gotfried MH. Steady-state plasma and bronchopulmonary concentrations of levofloxacin and azithromycin in healthy adults. Antimicrob Agents Chemother 2003; 47: 2450-2457.
17. Tulkens PM. Intracellular distribution and activity of antibiotics. Eur J Clin Microbiol Infect Dis 1991; 10: 100-106.
18. Khor SP, Bozigian H, Mayersohn M. Potential error in the measurement of tissue to blood distribution coefficients in physiological pharmacokinetic modeling. Drug Metab Dispos 1991; 19: 486-490.
19. Danesi R, Lupetti A, Barbara C i wsp. Comparative distribution of azithromycin in lung tissue of patients given oral daily doses of 500 and 1000 mg. J Antimicrob Chemother 2003; 51: 939-945.
20. Bryskier A, Agouridas C, Chantot JE. Structure and activity. W: The new macrolides, azalides, and streptogramins. Neu HC, Young LS, Zinner SH (red.). Marcel Dekker, New York 1993; 3-11.
21. Płusa T. Makrolidy w zakażeniach układu oddechowego. Medpress, Warszawa 2007.
22. Notter RH, Finkelstein JN, Holm BA. Introduction to lung injury. W: Lung Injury. Mechanisms, Pathophysiology and Therapy. Notter RH, Finkelstein JN, Holm BA. (red.). Taylor & Francis, London, New York 2005; 1-18.
23. Płusa T. Wpływ aerozoli na organizm. W: Postępy w aerozoloterapii. Płusa T (red.). Medpress, Warszawa 1996; 27-31.
24. Panpanich R, Lerttrakarnnon P, Laopaiboon MN. Azithromycin for acute lower respiratory tract infections. Cochrane Database Syst Rev 2008; (1): CD001954.
25. Herrmann G, Yang L, Wu H i wsp. Colistin-tobramycin combinations are superior to monotherapy concerning the killing of biofilm Pseudomonas aeruginosa. J Infect Dis 2010; 202: 1585-1592.
26. Langton Hewer SC, Smyth AR. Antibiotic strategies for eradicating Pseudomonas aeruginosa in people with cystic fibrosis. Cochrane Database Syst Rev 2009; (4): CD004197.
27. Hand WL, Boozer RM, King-Thompson NL. Antibiotic uptake by alveolar macrophages of smokers. Antimicrob Agents Chemother 1985; 27: 42-45.
28. Togami K, Chono S, Seki T i wsp. Aerosol-based efficient delivery of telithromycin, a ketolide antimicrobial agent, to lung epithelial lining fluid and alveolar macrophages for treatment of respiratory infections. Drug Dev Ind Pharm 2010; 36: 861-866.
29. Gotfried NH. Clarithromycin (Biaxin) extended-release tablet: a therapeutic review. Expert Rev Anti Infect Ther 2003; 1: 9-20.
30. Blasi F. Atypical pathogens and respiratory tract infections. Eur Respir J 2004; 24: 171-181.
31. Blasi F. The pathogenesis of community-acquired pneumonia. Eur Respir J 2004; 13: 80-84.
32. Fine MJ, Smith MA, Carson CA i wsp. Prognosis and outcomes of patients with community-acquired pneumonia. A meta-analysis. JAMA 1996; 275: 134-141.
33. Restrepo MI, Mortensen EM, Velez JA i wsp. A comparative study of community-acquired pneumonia patients admitted to the ward and the ICU. Chest 2008; 133: 610-617.
34. Dark D. Multicenter evaluation of azithromycin and cefaclor in acute lower respiratory tract infections. Am J Med 1991; 91/suppl.3A: 31S-35S.
35. Ramirez P, Ferrer M, Marti V i wsp. Inflammatory biomarkers and prediction for intensive care unit admission in severe community-acquired pneumonia. Crit Care Med 2011; 39: 2211-2217.
36. Salluh JIF, Soares M, Povoa P. Corticosteroids in severe community-acquired pneumonia: the path we choose depends on where we want to get. Critical Care 2011; 15: 1-2.
37. Ceccato A, Cilloniz C, Ranzani OT i wsp. Treatment with macrolides and glucocorticosteroids in severe community-acquired pneumonia: A post-hoc exploratory analysis of a randomized controlled trial. PLoS One 2017; 12: e0178022.
38. Blum CA, Nigro N, Briel M i wsp. Adjunct prednisone therapy for patients with community-acquired pneumonia: a multicentre, double-blind, randomised, placebo-controlled trial. Lancet Lond Engl 2015; 385: 1511-1518.
39. Torres A, Sibila O, Ferrer M i wsp. Effect of corticosteroids on treatment failure among hospitalized patients with severe community-acquired pneumonia and high inflammatory response: a randomized clinical trial. JAMA 2015; 313: 677-686.
40. Altenburg J, de Graaff CS, van der Werf TS i wsp. Immunomodulatory effects of macrolide antibiotics – part 1: biological mechanisms. Respir Int Rev Thorac Dis 2011; 81: 67-74.
41. Lorenzo MJ, Moret I, Sarria B i wsp. Lung inflammatory pattern and antibiotic treatment in pneumonia. Respir Res 2015; 16: 15-20.
42. Wirz SA, Blum CA, Schuetz P i wsp. Pathogen- and antibiotic-specific effects of prednisone in community-acquired pneumonia. Eur Respir J 2016; 48: 1150-1159.
43. Donald BJ, Surani S, Deol HS i wsp. Spotlight on solithromycin in the treatment of community-acquired bacterial pneumonia: design, development, and potential place in therapy. Drug Des Devel Ther 2017; 11: 3559-3566.
44. Asadi L, Sligl WI, Eurich DT i wsp. Macrolide-based regimens and mortality in hospitalized patients with community-acquired pneumonia: a systematic review and metaanalysis. Clin Infect Dis Off Publ Infect Dis Soc Am 2012; 55: 371-380.
45. Mortensen EM, Halm EA, Pugh MJ i wsp. Association of azithromycin with mortality and cardiovascular events among older patients hospitalized with pneumonia. JAMA 2014; 311: 2199-2208.
46. Vardakas KZ, Trigkidis KK, Apiranthiti KN i wsp. The dilemma of monotherapy or combination therapy in community-acquired pneumonia. Eur J Clin Invest 2017; 47: doi: 10.1111/eci.12845.
47. Raz-Pasteur A, Shasha D, Paul M. Fluoroquinolones or macrolides alone versus combined with β-lactams for adults with community-acquired pneumonia: Systematic review and meta-analysis. Int J Antimicrob Agents 2015; 46: 242-248.
48. Garcia-Vidal C, Sanchez-Rodriguez I, Simonetti AF i wsp. Levofloxacin versus azithromycin for treating legionella pneumonia: a propensity score analysis. Clin Microbiol Infect 2017; 23: 653-658.
49. Ito A, Ishida T, Tokumasu H i wsp. Prognostic factors in hospitalized community-acquired pneumonia: a retrospective study of a prospective observational cohort. BMC Pulm Med 2017; 17: 78.
50. Vidal JE, Ludewick HP, Kunkel RM i wsp. The LuxS-dependent quorum-sensing system regulates early biofilm formation by Streptococcus pneumoniae strain D39. Infect Immun 2011; 79: 4050-4060.
51. Kaur N, Zhou B, Breitbeil F i wsp. A delineation of diketopiperazine self-assembly processes: understanding the molecular events involved in Nε-(fumaroyl)diketopiperazine of L-Lys (FDKP) interactions. Mol Pharm 2008; 5: 294-315.
52. Potocka E, Cassidy JP, Haworth P i wsp. Pharmacokinetic characterization of the novel pulmonary delivery excipient fumaryl diketopiperazine. J Diabetes Sci Technol 2010; 4: 1164-1173.
53. Wang Q, Mi G, Hickey D i wsp. Azithromycin-loaded respirable microparticles for targeted pulmonary delivery for the treatment of pneumonia. Biomaterials 2018; 160: 107-123.
Ten materiał jest chroniony prawami autorskimi. Wykorzystywanie do dalszego rozpowszechniania bez zgody właściciela praw autorskich jest zabronione. Zobacz regulamin korzystania z serwisu www.termedia.pl.
© 2019 Termedia Sp. z o.o. All rights reserved.
Developed by Bentus.
PayU - płatności internetowe