eISSN: 1644-4116
ISSN: 1429-8538
Psychoonkologia
Bieżący numer Archiwum Artykuły zaakceptowane O czasopiśmie Bazy indeksacyjne Prenumerata Kontakt Zasady publikacji prac
NOWOŚĆ
Portal dla onkologów!
www.eonkologia.pl
1/2014
vol. 18
 
Poleć ten artykuł:
Udostępnij:
więcej
 
 
streszczenie artykułu:
Artykuł oryginalny

Ocena jakości życia u chorych na nowotwory – zalecenia dla personelu oddziałów onkologicznych i medycyny paliatywnej

Wojciech Leppert, Maria Forycka, Krystyna de Walden-Gałuszko, Mikołaj Majkowicz, Tomasz Buss

Psychoonkologia 2014, 1: 17–29
Data publikacji online: 2014/06/18
Pełna treść artykułu
Pobierz cytowanie
ENW
EndNote
BIB
JabRef, Mendeley
RIS
Papers, Reference Manager, RefWorks, Zotero
AMA
APA
Chicago
Harvard
MLA
Vancouver
 
Jakość życia (JŻ) jest pojęciem wielowymiarowym, odnoszącym się do sytuacji chorych ocenianej przez nich samych. Chociaż nie ma do tej pory uniwersalnej definicji, pojęcie JŻ wprowadzono do medycyny. Ocena JŻ stanowi cenne uzupełnienie obiektywnych informacji uzyskiwanych poprzez zbieranie wywiadu, badanie przedmiotowe i badania dodatkowe. Szczególne znaczenie ma ocena JŻ u pacjentów onkologicznych i objętych opieką paliatywną. Definicja opieki paliatywnej wg Światowej Organizacji Zdrowia (World Health Organization – WHO) mówi o poprawie JŻ jako celu wszechstronnej pomocy udzielanej pacjentom i ich rodzinom. Wydaje się, że podobny cel przyświeca również leczeniu onkologicznemu, przynajmniej w zaawansowanej fazie choroby nowotworowej, kiedy uzyskanie całkowitego wyleczenia zwykle nie jest możliwe. W artykule dokonano przeglądu literatury dotyczącej badań JŻ w onkologii i w opiece paliatywnej, z uwzględnieniem definicji i kryteriów psychometrycznych narzędzi służących do oceny JŻ. Dokonano przeglądu najczęściej stosowanych kwestionariuszy oceny JŻ w onkologii i w opiece paliatywnej, z uwzględnieniem modułowego podejścia do oceny JŻ u chorych na nowotwory, stosowanego przez Europejską Organizację Badania i Leczenia Nowotworów (European Organization for the Research and Treatment of Cancer – EORTC). Zaproponowano praktyczne postępowanie w celu dokonania właściwej oceny JŻ u chorych na nowotwory przebywających na oddziałach stacjonarnych, w warunkach domowych i ambulatoryjnych.

Quality of life (QoL) is a multidimensional concept regarding to self assessed patients’ situation. Although currently there is a lack of a universal QoL definition, the concept of QoL was introduced to medicine. Quality of life assessment is a valuable complement of the objective information derived through taking history, performing physical examination and investigations. A particular role of QoL assessment refers to oncology and palliative care patients. A definition of palliative care according to the World Health Organization states that an improvement of QoL is an ultimate goal of the multidisciplinary help offered to patients and families. It seems that treatment of underlying disease in oncology has the same goal, at least in those patients who are in advanced stage of cancer and who usually cannot be completely cured. In this article a review of a literature was conducted regarding QoL studies in oncology and palliative care including QoL definitions and psychometric properties of instruments used for QoL assessment. A review of the most commonly used questionnaires for QoL evaluation in oncology and palliative care was conducted including a modular approach in QoL assessment used by the EORTC (European Organization for the Research and Treatment of Cancer). Practical guidelines were proposed in order to assess QoL in cancer patients in an appropriate way at in-patient units, home care and ambulatory care.
słowa kluczowe:

choroba nowotworowa, jakość życia, objawy, opieka paliatywna, rzetelność, trafność

referencje:
Trzebiatowski J. Jakość życia w perspektywie nauk społecznych i medycznych – systematyzacja ujęć definicyjnych. Hygeia Public Health 2011; 46: 25-31. 
Kochman D. Koncepcje teoretyczne jakości życia. Zdr Publ 2007; 117: 242-248. 
Tobiasz-Adamczyk B. Jakość życia w naukach społecznych i medycynie. Sztuka Leczenia 1996; 2: 33-40. 
http://www.seremet.org/who_zdrowie.html, dostęp 18.02.2014 r. 
Shipper H. Quality of life. Principles of the clinical paradigm. J Psychol Oncol 1990; 8: 171-185. 
Aaronson NK, Cull A, Kaasa S i wsp. Modułowe postępowanie Europejskiej Organizacji do Badań i Leczenia Raka (EORTC) do oceny jakości życia chorych na nowotwory. Modyfikacja. W: Meyza J (red.). Jakość życia w chorobie nowotworowej. Centrum Onkologii, Warszawa 1997; 13-36. 
The World Health Organization Quality of Life assessment (WHOQOL): position paper from the World Health Organization. Soc Sci Med 1995; 41: 1403-1409. 
Brzeziński J. Metodologiczny i etyczny kontekst badań nad jakością życia. W: Bańka A, Derbis R (red.). Psychologiczne i pedagogiczne wymiary jakości życia. UAM Poznań, WSP Częstochowa 1994; 11-18. 
alman KC. Quality of life in cancer patients – an hypothesis. J Med Ethics 1984; 10: 124-127. 
De Walden-Gałuszko K. Jakość życia – rozważania ogólne. W: de Walden-Gałuszko K, Majkowicz M (red.). Jakość życia w chorobie nowotworowej. Wydawnictwo Uniwersytetu Gdańskiego, Gdańsk 1994; 13-40. 
Majkowicz M. Wielopoziomowa ocena stanu podmiotowego pacjentów z chorobą nowotworową. Rozprawa habilitacyjna. Akademia Medyczna, Gdańsk 2005. Ann Acad Med Ged 2005; 35 supl. 2. 
Majkowicz M. Problemy metodologiczne i techniki badawcze jakości życia w chorobach nowotworowych. W: Meyza J (red.). Jakość życia w chorobie nowotworowej. Centrum Onkologii, Warszawa 1997; 58-77. 
Karnofsky DA, Burchenal JM. Clinical evaluation of chemotherapeutic agents in cancer. W: Macleod CM (red.). Evaluation of chemotherapeutic agents. Columbia University Press, New York 1949; 191-205. 
Spitzer WO, Dobson AJ, Hall J i wsp. Measuring the quality of life of cancer patients: a concise QL – index for use by physicians. J Chronic Dis 1981; 34: 585-597. 
de Haes JC, van Knippenberg FC, Neijt JP. Measuring psychological and physical distress in cancer patients: structure and application of the Rotterdam Symptom Checklist. Br J Cancer 1990; 62: 1034-1038. 
Zigmond AS, Snaith RP. The hospital anxiety and depression (HAD) scale. Acta Psychiatr Scand 1983; 67: 361-370. 
Majkowicz M, Czuszyńska Z, Leppert W i wsp. Praktyczne wykorzystanie skali ESAS (Edmonton Symptom Assessment System) w opiece paliatywnej. Nowotwory 1998; 48: 847-857. 
Aaronson NK, Ahmedzai S, Bergman B i wsp. The European Organisation for Research and Treatment of Cancer QLQ – C 30: a quality-of-life instrument for use in international clinical trials in oncology. J Natl Cancer Inst 1993; 85: 365-376. 
Groenvold M, Petersen MA, Aaronson NK i wsp., for the EORTC Quality of Life Group. The development of the EORTC QLQ-C15-PAL: a shortened questionnaire for cancer patients in palliative care. Eur J Cancer 2006; 42: 55-64. 
Leppert W, Majkowicz M. Validation of the Polish version of the European Organization for Research and Treatment of Cancer Quality of Life Questionnaire – Core 15 – Palliative Care (EORTC QLQ-C15-PAL) in patients with advanced cancer. Palliat Med 2013; 27: 470-477. 
Herdman M, Gudex C, Lloyd A i wsp. Development and preliminary testing of the new five-level version of EQ-5D (EQ-5D-5L). Qual Life Res 2011; 20: 1727-1736. 
Cohen SR, Mount BM, Strobel MG, Bui F. The McGill Quality of Life Questionnaire: a measure of quality of life appropriate for people with advanced disease. A preliminary study of validity and acceptability. Palliat Med 1995; 9: 207-219. 
De Walden-Gałuszko K, Majkowicz M. Model oceny jakości opieki paliatywnej realizowanej w warunkach stacjonarnych. Zakład Medycyny Paliatywnej, Gdańsk 2001. 
Leppert W. Ocena jakości życia w zaawansowanej chorobie nowotworowej. W: IV Konferencja Naukowa Polskiego Towarzystwa Pielęgniarstwa Opieki Paliatywnej i Hospicyjnej „W zgodzie z tradycją, otwarci na wyzwania medycyny XXI wieku”, Poznań 18–20 czerwca 2010 r. Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Medycznego im. Karola Marcinkowskiego w Poznaniu, Poznań 2010; 62-63.
© 2019 Termedia Sp. z o.o. All rights reserved.
Developed by Bentus.
PayU - płatności internetowe