Wstęp: Zarówno zespół jelita nadwrażliwego (ZJN), jak i celiakia są schorzeniami, których częstość występowania znacznie się zwiększyła w ostatnich kilku dekadach. Coraz więcej danych przemawia za tym, że u części pacjentów z rozpoznanym ZJN przyczyną dolegliwości jest nierozpoznana choroba trzewna.

Cel: Określenie częstości występowania nietolerancji glutenu i celiakii u osób z rozpoznanym ZJN.

Materiał i metody: Badania przeprowadzono wśród pacjentów poradni gastrologicznej Wojewódzkiego Szpitala Bródnowskiego z ZJN rozpoznanym na podstawie Kryteriów Rzymskich II. U 150 losowo dobranych pacjentów z ZJN wykonano badania serologiczne w kierunku celiakii – w surowicy oznaczono stę­żenie autoprzeciwciał klasy IgA przeciwko tkankowej transglutaminazie (anty-tTG) i gliadynie (AGAs). Badania te przeprowadzono również u 50 zdrowych osób stanowiących grupę kontrolną. U 20 pacjentów z dodatnimi wynikami testów serologicznych wykonano duodenoskopię z pobraniem wycinków z błony śluzowej dwunastnicy.

Wyniki: Częstość występowania dodatnich testów serologicznych w kierunku celiakii u pacjentów z ZJN była istotnie większa niż w grupie kontrolnej (32 vs 0, p < 0,001). Obraz histopatologiczny błony śluzowej dwunastnicy u wszystkich osób, które wyraziły zgodę na duodenoskopię, z grupy z dodatnim mianem przeciwciał anty-tTG i/lub AGAs (n = 20) był prawidłowy.

Wnioski: Nietolerancja glutenu u osób z ZJN występuje istotnie częściej niż w populacji ogólnej, dlatego też zasadne jest wykonywanie u nich testów serologicznych w kierunku celiakii. Najczęstszą postacią choroby trzewnej u pacjentów z ZJN jest forma latentna.