Immunobiologia raków głowy i szyi

W pracy przedstawiono główne zagadnienia dotyczące grupy raków głowy i szyi, będące przedmiotem zainteresowania immunologów zajmujących się tą tematyką. Zwrócono uwagę na etiopatogenezę tych guzów, zaliczanych w większości do tzw. nowotworów środowiskowych. Omówiono różne przyczyny spadku odporności u chorych z tymi nowotworami, mogące być przyczyną niezadowalających wyników leczenia konwencjonalnego. Podkreślono rolę odporności miejscowej (in situ), liczne jej defekty w omawianych rakach, takie jak spadek lub brak ekspresji antygenów zgodności tkankowej (HLA) na komórkach, spadek łańcucha zeta receptora dla antygenu na limfocytach naciekających guz (TIL), produkcja cytokin immunosupresyjnych i inne.
Niektóre ze zmian fenotypowych komórek nowotworu mają znaczenie prognostyczne i mogą być wykryte przy pomocy przeciwciał. Do najważniejszych należy białko p53, będące produktem zmutowanego genu p53, które występuje w jądrach komórkowych guza u znacznej części chorych (do 60%). Do istotnych czynników rokowniczych zalicza się także obecność markerów proliferacji (PCNA i Ki-67) oraz VEGF (białka indukującego angiogenezę).
Prowadzone liczne próby immunoterapii tych nowotworów nie przyniosły dotąd przekonywujących wyników, ale u części chorych można było uzyskać przejściową odpowiedź. Duże nadzieje wiąże się z terapią genową, w której wprowadza się najczęściej do komórek geny kodujące różne białka uczestniczące w odpowiedzi immunologicznej, jak cytokiny, antygeny zgodności tkankowej czy cząsteczki adhezyjne. Brak jest, jak dotąd, pomyślnych wyników leczniczych tej nowej metody w odniesieniu do omawianej grupy raków.