eISSN: 2450-4459
ISSN: 2450-3517
Lekarz POZ
Current issue Archive Manuscripts accepted About the journal Abstracting and indexing Subscription Contact Instructions for authors
3/2016
vol. 2
 
Share:
Share:
more
 
 

Leki u osoby starszej: jak unikać pułapek i na co uważać

Marta Koblańska

Online publish date: 2016/09/26
Article file
Get citation
ENW
EndNote
BIB
JabRef, Mendeley
RIS
Papers, Reference Manager, RefWorks, Zotero
AMA
APA
Chicago
Harvard
MLA
Vancouver
 
 

Z jakimi niepożądanymi interakcjami lekowymi możemy mieć do czynienia u osób starszych?

Najczęściej występują interakcje z lekami najłatwiej dostępnymi, czyli wydawanymi bez recepty, oraz z NLPZ, które reagują z lekami przepisywanymi na podstawowe jednostki chorobowe. Środki z grupy NLPZ należą do silnych wypieraczy leków z połączeń białkowych, co oznacza, że stężenie tych leków w osoczu będzie wzrastać. To zaś nie przełoży się na większą skuteczność, ale na zwiększone ryzyko działań niepożądanych. Sztandarowym przykładem jest interakcja NLPZ z antykoagulantami – warfaryną, acenokumarolem, czy też inter­akcja NLPZ z sulfonamidami, co oznacza zwiększone ryzyko biegunek po tych antybiotykach. Mamy także do czynienia z wypieraniem przez NLPZ pochodnych sulfonylomocznika, co przekłada się na większe ryzyko hipoglikemii, a to wiąże się z ryzykiem upadków, które stanowią najczęstszą przyczynę hospitalizacji.

Jak wiek może wpłynąć na samą dystrybucję leku?

Wiek rzeczywiście wpływa w sposób istotny na dystrybucję leków i w tym obszarze mamy najwięcej dowodów. Jest to przede wszystkim związane z tym, że z wiekiem przybywa nam tkanki tłuszczowej, a więc zwiększa się masa tłuszczowa, co automatycznie powoduje silną kumulację leków lipofilnych, takich jak amiodaron czy amitryptylina. Wraz z wiekiem zwiększa się więc kumulacja leków oraz ryzyko działań niepożądanych. U osób starszych zmniejsza się również zawartość wody w organizmie – z ok. 60% do 45% w wieku podeszłym, czyli automatycznie leki hydrofilne będą szybciej osiągać efekt terapeutyczny i tym samym może wzrastać ryzyko działań niepożądanych. Leki hydrofilne należy więc stosować bardzo uważnie – zaczynać od małej dawki i wraz z wiekiem zmniejszać dawkę, nawet do 30% u pacjentów powyżej 80. roku życia.

Z wiekiem zmienia się także wchłanianie leków. O czym należy pamiętać?

Sam wiek w sposób istotny nie wpływa na wchłanianie leków na drodze dyfuzji biernej, dotyczy to większości stosowanych medykamentów. Zmniejsza natomiast wchłanianie leków przyswajanych na zasadzie transportu aktywnego. Jakie to leki? Witaminy B1 i B6, preparaty żelaza, co ma znaczenie w leczeniu niedokrwistości, oraz preparaty wapnia.

Nie ma badań klinicznych dokumentujących oddziaływanie leków na osoby starsze. Czym powinien kierować się lekarz, przepisując leki – ChPL czy jednak nie?

Oczywiście lekarz musi się kierować ChPL, a są tam często wzmianki o tym, jak stosować lek w danej populacji chorych. Faktem jest, że dużych, randomizowanych badań klinicznych na temat preparatów stosowanych u osób starszych, powyżej 80. roku życia, jest bardzo niewiele i tak naprawdę nie wiemy, czy dany lek jest bezpieczny. Na pewno więc należy kierować się intuicją i rozumem. Są także pewne ostrzeżenia wynikające z właściwości farmakokinetycznych danego leku i jeśli producent takie ostrzeżenie zamieści i zaleca redukcję dawki, to tak należy zrobić. Osobiście redukuję dawkę i częściej monitoruję pacjenta. Jeśli stosuję lek przeciwkrzepliwy, to kontroluję morfologię co trzy miesiące. Podobnie w przypadku leku hepatotoksycznego – jeśli muszę zastosować taki lek, kontroluję enzymy wątrobowe co trzy miesiące.

W Niemczech powstają listy leków zakazanych u osób starszych. Których leków nie powinno się bezwzględnie stosować u osób starszych?

Trudno to określić, bo są pewne sytuacje kliniczne, w których dany lek – na przykład antybiotyki wydalane przez nerki czy działające nefrotoksycznie, takie jak stare aminoglikozydy – musi być zastosowany, ale wtedy należy być bardzo czujnym, monitorować bezpieczeństwo terapii i kontrolować stężenia leku we krwi. Podobnie postępujemy z digoksyną. Bezwzględnie u osób starszych nie powinniśmy stosować trimetazydyny.

Rozmawiała Marta Koblańska
This is an Open Access journal, all articles are distributed under the terms of the Creative Commons Attribution-NonCommercial-ShareAlike 4.0 International (CC BY-NC-SA 4.0). License (http://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0/), allowing third parties to copy and redistribute the material in any medium or format and to remix, transform, and build upon the material, provided the original work is properly cited and states its license.
Quick links
© 2019 Termedia Sp. z o.o. All rights reserved.
Developed by Bentus.
PayU - płatności internetowe