Wstęp. Przemoc w miejscu pracy nie jest zjawiskiem nowym, ale dopiero kilkanaście lat temu na świecie, a w ostatnich latach w Polsce,
zaczęto interesować się tym zagadnieniem, analizować jego źródła i konsekwencje.
Występowanie agresji w miejscu pracy może przybierać różne formy i niezależnie od nich jest czynnikiem, który w sposób istotny wpływa na
zdrowie psychiczne, motywacje do pracy i jej efektywność. Przemoc niezależnie od jej natężenia stanowi jeden z poważniejszych stresorów
zawodowych i może wywoływać konsekwencje w zakresie funkcjonowania psychicznego, fizycznego, ale także społecznego i zawodowego.

Cel pracy. Próba określenia skali zjawiska, analiza źródeł, przyczyn i form mobbingu oraz jego konsekwencji w grupie pielęgniarek w
zależności od wykształcenia i miejsca pracy.

Materiał i metody. Badania przeprowadzono metodą sondażu diagnostycznego z użyciem kwestionariusza w grupie 198 losowo wybranych
pielęgniarek pracujących w lecznictwie otwartym i zamkniętym województwa świętokrzyskiego.

Wyniki. Z badań wynika, że 40,4% badanych doświadczyło agresji w pracy. Stwierdzono statystyczną zależność skali mobbingu od wykształcenia
(82,2% pielęgniarki z wykształceniem wyższym) i miejsca pracy (74,0% na oddziałach zabiegowych). Jako mobberów 83%
badanych wskazało swoich przełożonych (w tym najwięcej 57,3% - pielęgniarki, a 23,2% - lekarzy). Aż 87,6% respondentek zgłaszało
problemy zdrowotne spowodowane mobbingiem. Zdaniem 80,5% badanych mobbing wpłynął negatywnie na efektywność pracy.

Wnioski. Pielęgniarki w swojej pracy są narażone na różne formy agresji. Sprawcami mobbingu są najczęściej przełożeni - pielęgniarki, co może
świadczyć o niedoskonałości zarządzania w tej grupie zawodowej. Wydaje się, że istnieje potrzeba prowadzenia profilaktyki antymobbingowej

Problemy Pielęgniarstwa 2010; 18 (2): 212-219