Wstęp. Choroba zwyrodnieniowa stawów przysparza pacjentom, szczególnie w starszym wieku, wielu problemów zarówno natury fizycznej,
psychologicznej, jak i społecznej. Priorytetowym celem opieki jest zmniejszenie dolegliwości bólowych, niepokoju, usprawnienie funkcji
stawów i ograniczenie inwalidztwa.

Cel pracy. Celem badań była identyfikacja głównych problemów zdrowotnych pacjentów z chorobą zwyrodnieniową stawów, a także
określenie deficytu samoopieki oraz zadań opiekuńczo-pielęgnacyjnych i wychowawczych pielęgniarek.

Materiał i metody. Badaną grupę stanowiło 100 losowo wybranych pacjentów z rozpoznaną chorobą zwyrodnieniową stawów według
kryteriów ACR, leczonych stacjonarnie i ambulatoryjnie. W pracy zastosowano kwestionariusz ankiety oraz: Indeks Niesprawności HAQ-DI
(0–3), Indeks Lequesne’a (0–24), Skalę WOMAC (0–100), Wzrokowo-Analogową Skalę Oceny Bólu (0–100).

Wyniki. W badanej grupie zmiany zwyrodnieniowe dotyczyły głównie stawów kręgosłupa (51%), rąk (49%), bioder (43%) i kolan (41%).
Najbardziej dokuczliwym problemem zdrowotnym był ból (82%), który 64% respondentów odczuwało bardzo często (WOMAC A
— 56,86; ból w ruchu [VAS] — 61,14; ból w spoczynku [VAS] — 47,33; p £ 0,05). Z wiekiem wzrastało uzależnienie od pomocy innych (WOMAC
A — 79,4; WOMAC B — 84,06; WOMAC C — 86,3; Indeks Lequesne’a — 20,75; HAQ — 2,6; p £ 0,05). Ogółem 51 ankietowanych deklarowało
trwałe ograniczenia ruchomości stawów (WOMAC C — 71,48; Indeks Lequesne’a — 17,47; HAQ — 1,9; p £ 0,05). Samodzielne ćwiczenia
w domu wykonywane były rzadko. Większość respondentów (n = 65) często odczuwała stany obniżonego nastroju oraz poczucie izolacji
i ograniczenie w odgrywaniu ról społecznych.

Wnioski. Na podstawie przeprowadzonych badań i analizy wyników sformułowano wnioski wskazujące na wieloaspektowość problemów
pacjenta z chorobą zwyrodnieniową stawów, oczekiwanie pomocy w czynnościach dnia codziennego oraz deficyt wiedzy o chorobie
i jej wpływ na obniżenie umiejętności samoopieki.

Problemy Pielęgniarstwa 2011; 19 (3): 353–360