Cel: Celem pracy była charakterystyka kliniczna pacjentów z dodatnimi testami serologicznymi w kierunku celiakii, u których nie stwierdzono zmian zanikowych kosmków jelitowych błony śluzowej jelita cienkiego.
Materiał i metody: Analizie poddano 30 pacjentów, u których od 2002 r. do chwili obecnej odnotowano obecność surowiczych przeciwciał antyendomyzjalnych w klasie IgA i/lub IgG, ale w wykonanej jednocześnie endoskopowej biopsji jelita cienkiego nie zaobserwowano zaniku kosmków błony śluzowej jelita cienkiego.
Wyniki: W grupie tej znalazło się 18 osób płci żeńskiej i 12 płci męskiej, w wieku 3–28 lat. U 8 nie stwierdzono żadnych objawów gastrologicznych. Trzech pacjentów cierpiało na cukrzycę typu 1, 2 – chorobę Dühringa, 1 – wrzodziejące zapalenie jelita grubego, 1 – chorobę Leśniowskiego-Crohna i 1 – mukowiscydozę. U 8 wywiad rodzinny był obciążony celiakią lub chorobą Dühringa. Wśród pacjentów objawowych najczęściej zgłaszanymi dolegliwościami lub objawami były: nawracające bóle brzucha (u 10), przewlekająca się lub nawracająca biegunka (u 9), naprzemiennie biegunka i zaparcie stolca (u 1) oraz zaparcie stolca (u 2). U 8 pacjentów odnotowano niedobór masy ciała, u 3 – niskorosłość, u 1 – powiększenie obwodu brzucha, u 1 – zmiany skórne, a u 5 – niedokrwistość niedoborową. U 3 pacjentów zastosowano dietę bezglutenową, po której obserwowano poprawę kliniczną. U 26 pacjentów przynajmniej raz stwierdzano obecność przeciwciał antyendomyzjalnych przy rozcieńczeniu surowicy 1 : 20 lub większym. U 27 pacjentów w bioptacie błony śluzowej jelita cienkiego nie odnotowano żadnych zmian histopatologicznych (M0), a u 3 pacjentów – limfocytozę śródnabłonkową bez zmian zanikowych kosmków jelitowych i przerostu krypt (MI). W grupie 13 pacjentów, którzy od roku do 4 lat mieli wykonywaną powtórnie endoskopową biopsję jelita cienkiego, u 12 nie obserwowano progresji zmian histopatologicznych, a u 1 pacjenta stwierdzono zmiany typu IIIC wg Marsha.
Wniosek: Pacjenci z obecnymi surowiczymi przeciwciałami antyendomyzjalnymi, ale bez zmian zanikowych kosmków jelitowych wymagają systematycznej kontroli serologicznej i histopatologicznej