Wstęp

Koncepcja rezerwy poznawczej, rozwijana od lat 80. XX wieku, opisuje indywidualną zdolność mózgu do kompensacji uszkodzeń lub zmian neurodegeneracyjnych, co minimalizuje ich kliniczne objawy. Celem niniejszego artykułu jest prezentacja prac nad polskim tłumaczeniem Cognitive Reserve Index questionnaire (CRIq) – narzędzia służącego do oceny rezerw poznawczych u osób dorosłych.

Materiał i metody

Za zgodą twórców oryginalny kwestionariusz przetłumaczono na język polski, stosując metodę tłumaczenia wprost i retłumaczenia (back-translation), a następnie zweryfikowano u native speakera języka angielskiego. Narzędzie zastosowano w wywiadach z 15 osobami z chorobą Alzheimera, wspieranymi przez ich bliskich, aby ocenić rezerwę poznawczą w trzech domenach: edukacja, aktywność zawodowa i rekreacja.

Wyniki

Stwierdzono, że ogólne wskaźniki CRIq mieściły się głównie w przedziale wyników średnich do wysokich. Sekcja Edukacja wykazała przeważnie wyniki średnio wysokie i wysokie (2/3 wyników), podczas gdy w sekcji Rekreacja tylko jeden wynik osiągnął poziom średnio wysoki. Wyniki w obszarze aktywności zawodowej były bardzo zróżnicowane, co odzwierciedlało obecność w grupie zarówno osób wykonujących prace fizyczne, jak i wymagające wysokich kwalifikacji.

Wnioski

Dane z wywiadu mogą mieć znaczenie dla wspierania osób z niepełnosprawnością poznawczą w utrzymaniu aktywności, natomiast dla osób bez zaburzeń neurologicznych pytania z kwestionariusza mogą stanowić dodatkową zachętę do rozwijania i pielęgnowania działań sprzyjających budowaniu rezerwy poznawczej. Cognitive Reserve Index questionnaire może stanowić uzupełnienie wywiadu klinicznego i sprzyjać praktykowaniu spersonalizowanej medycyny.