Psychologiczne aspekty zespołu policystycznych jajników

Celem artykułu jest przegląd literatury dotyczącej zaburzeń psychicznych oraz problemów psychologicznych współwystępujących z zespołem policystycznych jajników (polycystic ovary syndrome – PCOS). PCOS stanowi jedno z najczęstszych zaburzeń endokrynologicznych, występuje u ok. 10–15% kobiet w wieku rozrodczym. Chociaż charakterystyczne objawy tego zespołu – hiperandrogenizm, nieregularne cykle miesiączkowe oraz morfologia jajników o typie policystycznym – są szeroko opisane w literaturze, to często jego wpływ na funkcjonowanie psychiczne pacjentek pozostaje w praktyce niedostatecznie rozpoznany. Badania wskazują, że kobiety z PCOS są 3–5-krotnie bardziej narażone na objawy depresyjne i lękowe, a także wykazują większą częstość występowania zaburzeń odżywiania w porównaniu z populacją ogólną. Wieloczynnikowa etiologia tych zaburzeń obejmuje komponenty metaboliczne, hormonalne, psychologiczne oraz neuroendokrynne. Zaburzenia obrazu ciała wykraczają poza ogólne niezadowolenie z wyglądu i często dotyczą koncentracji na specyficznych objawach, takich jak hirsutyzm czy trądzik, co dodatkowo obniża poczucie własnej wartości. Istotnym, choć wciąż niedostatecznie zbadanym obszarem jest funkcjonowanie seksualne – kobiety z PCOS częściej zgłaszają obniżoną satysfakcję seksualną oraz spadek libido. Obserwuje się także przesłanki wskazujące na większe ryzyko deficytów poznawczych w tej grupie pacjentek. Coraz więcej badań wskazuje, że kobiety z PCOS są narażone na podwyższone ryzyko występowania zarówno subklinicznych objawów psychotycznych, jak i klinicznie zdiagnozowanych zaburzeń psychotycznych. Pomimo znacznego wpływu PCOS na zdrowie psychiczne kompleksowa ocena stanu psychicznego oraz odpowiednie wsparcie psychologiczne nie stanowią obecnie standardowego elementu opieki nad pacjentkami z tym zespołem. W literaturze coraz częściej podkreśla się konieczność wdrożenia kompleksowego, interdyscyplinarnego podejścia uwzględniającego zarówno aspekty somatyczne, jak i psychologiczne choroby. Niniejszy przegląd ma na celu zwrócenie uwagi na wysoką częstość występowania zaburzeń psychicznych u kobiet z PCOS oraz podkreślenie znaczenia holistycznych strategii terapeutycznych. Zrozumienie i uwzględnienie potrzeb w zakresie zdrowia psychicznego w procesie diagnostyczno-terapeutycznym jest kluczowe dla poprawy ogólnego stanu zdrowia oraz jakości życia pacjentek z PCOS.

This article provides an overview of the literature regarding psychological problems and psychiatric disorders associated with polycystic ovary syndrome (PCOS). PCOS is a common endocrine disorder affecting 10-15% of women of reproductive age. While its hallmark features – hyperandrogenism, menstrual irregularities, and polycystic ovarian morphology – are well documented, its psychological impact is often underrecognized. Research indicates that women with PCOS are more likely to experience depressive and anxiety symptoms. Women with PCOS exhibit a higher prevalence of eating disorders. Body image disturbances in PCOS include preoccupation with specific symptoms of the syndrome, such as hirsutism and acne, which may exacerbate self-consciousness and feelings of unattractiveness. Sexual functioning represents an important, relatively under-researched, aspect of life in women with PCOS. Studies indicate that women with this syndrome more frequently experience reduced sexual satisfaction and decreased libido. There is also evidence suggesting a higher risk of cognitive deficits in this group of patients. Increasing findings indicate that women with PCOS are at an elevated risk of experiencing psychotic symptoms and disorders. Despite the substantial psychological burden, mental health assessment and support are not routinely included in PCOS care. A growing body of research emphasizes the need for an integrated, multidisciplinary approach that addresses both physical and psychological aspects of the disorder. This review highlights the prevalence of psychological challenges in PCOS, underscoring the importance of holistic management strategies. Understanding and addressing the mental health needs of individuals with PCOS is essential for improving overall health outcomes and quality of life.