eISSN: 1644-4116
ISSN: 1429-8538
Psychoonkologia
Bieżący numer Archiwum Artykuły zaakceptowane O czasopiśmie Bazy indeksacyjne Prenumerata Kontakt Zasady publikacji prac
NOWOŚĆ
Portal dla onkologów!
www.eonkologia.pl
2/2015
vol. 19
 
Poleć ten artykuł:
Udostępnij:
więcej
 
 
streszczenie artykułu:
Artykuł oryginalny

Rola duchowości i poczucia koherencji jako czynników chroniących przed wypaleniem zawodowym wśród wolontariuszy opieki paliatywnej

Marta Ruszkiewicz, Ewa Eldridge

Psychoonkologia 2015, 2: 64–73
Data publikacji online: 2015/09/15
Pełna treść artykułu
Pobierz cytowanie
ENW
EndNote
BIB
JabRef, Mendeley
RIS
Papers, Reference Manager, RefWorks, Zotero
AMA
APA
Chicago
Harvard
MLA
Vancouver
 
Wstęp: Wykonywanie zawodów związanych z niesieniem pomocy psychologicznej oraz udzielaniem wsparcia kojarzone jest zazwyczaj z pełnieniem pewnego rodzaju misji społecznej. Bycie oparciem dla osób będących w trudnej sytuacji życiowej, a zwłaszcza w konfrontacji z ciężką chorobą, niewątpliwie może być źródłem dumy i satysfakcji niespotykanej w innym rodzaju aktywności zawodowej. Jednak taka praca niesie ze sobą również zagrożenia dla kondycji psychicznej osoby, która ją wykonuje. Poprzez długotrwałe narażenie na obecność licznych stresorów staje się czynnikiem mocno obciążającym i nierzadko prowadzi do doświadczenia wypalenia zawodowego. Liczne badania prowadzone w tym obszarze dowodzą, że na ryzyko to narażona jest coraz większa grupa osób, nie tylko wykonująca pracę w zawodach pomocowych odpłatnie, ale także pełniąca tę funkcję w charakterze wolontariusza. Znaczenia zatem nabiera rozpoznanie czynników stanowiących ochronę przed doświadczaniem wypalenia zawodowego. Celem niniejszego opracowania było zweryfikowanie, czy taką rolę mogą odgrywać zasoby osobiste jednostki, jakimi są poczucie koherencji oraz duchowość.

Materiał i metody: Referowane badanie zostało przeprowadzone na grupie 44 wolontariuszy opieki paliatywnej z wykorzystaniem kwestionariusza orientacji życiowej (SOC-29), kwestionariusza samoopisu (KS) oraz kwestionariusza wypalenia zawodowego MBI (Maslach Burnout Inventory).

Wyniki i wnioski: Uzyskane rezultaty potwierdzają, że czynnikami zabezpieczającymi przed doświadczaniem jednego z aspektów wypalenia zawodowego, jakim jest brak skuteczności, mogą być poczucie koherencji oraz duchowość.

Introduction: Performing tasks connected with delivering psychological help and support is usually perceived as a social mission. Providing support for those facing difficult life situations, especially for people facing life threatening disease, can clearly be the source of tremendous satisfaction and pride. The significance of such support and the intense feelings engendered may rarely be found in other occupations. Despite the highly positive aspects of this work, there is evidence that this occupation can also be a threat to the psychological wellbeing of those undertaking such work. Long term exposure to the stressors prevalent in this profession can give rise to serious issues which in turn can lead to burnout. Numerous studies in this field show that an increasing number of professionals performing tasks connected with psychological care of the chronically ill are exposed to the risk of burnout. This effect includes both groups of psychological care professionals – those who are paid for their work as well as volunteers. Therefore, recognition of the burnout protective measures becomes crucial. The aim of following study was to verify whether personal resources such as sense of coherence and spirituality may perform such a role.

Material and methods: The study has been conducted on a group of 44 palliative care volunteers who were given Sense of Coherence Scale (SOC-29), KS questionnaire and Maslach Burnout Inventory (MBI).

Results and conclusions: The results confirm that spirituality and sense of coherence can act as protective factors in one dimension of burnout i.e. Personal Accomplishment.
słowa kluczowe:

wypalenie zawodowe, poczucie koherencji, duchowość

referencje:
Bogdańska B. Sylwetka wolontariusza. EBIB Biuletyn 2011; 9: 1-8.
Walkiewicz M, Sowińska K, Tartas M. Wypalenie zawodowe wśród personelu medycznego – przegląd literatury. Przegl Lek 2014; 71: 263-269.
Maslach C, Leiter MP. Prawda o wypaleniu zawodowym. Co robić ze stresem w organizacji. PWN, Warszawa 2011.
Wilczek-Rużyczka E. Wypalenie zawodowe pracowników medycznych. ABC, Warszawa 2014.
Heszen I, Sęk H. Psychologia zdrowia. PWN, Warszawa 2012.
Hochwälder J. Test of Antonovsky’s postulate: high sense of coherence helps people avoid negative life events. Psychol Rep 2015; 116: 363-376.
Van der Colff J, Rothmann S. Occupational stress, sense of coherence, coping burnout and work engagement of registered nurses in South Africa. SAJIP 2009; 35: 1-10.
Basińska MA, Andruszkiewicz A, Grabowska M. Nurses’ sense of coherence and their work related patterns of behaviour. Int J Occup Med Environ Health 2011; 24: 256-266.
Masters KS, Hooker SA. Religiousness/spirituality, cardiovascular disease, and cancer: cultural integration for health research and intervention. J Consult Clin Psychol 2013; 81: 206-216.
Hussain D. Spirituality, religion, and health: reflections and issues. Europe’s Journal of Psychology 2011; 1: 187-197.
Heszen-Niejodek I. Wymiar duchowy człowieka, jego znaczenie w psychologiii zdrowia i jego pomiar. Przegląd Psychologiczny 2004; 47: 15-31.
Reinert KG, Koenig HG. Re-examining definitions of spirituality in nursing research. J Adv Nurs 2013; 69: 2622-2634.
Morenzo-Jiménez MP, Hidalgo Villodres MC. Prediction of burnout in volunteers. Journal of Applied Social Psychology 2010; 40: 1798-1818.
Yan EC, Tang CS. The role of individual, interpersonal, and organizational factors in mitigating burnout among elderly Chinese volunteers. Int J Geriatr Psychiatry 2003; 18: 795-802.
Akintola O, Hlengwa WM, Dageid W. Perceived stress and burnout among volunteer caregivers working in AIDS care in South Africa. J Adv Nurs 2013; 69: 2738-2749.
Heszen I, Sęk H. Zdrowie i stres. W: Psychologia. Podręcznik akademicki. Tom 2. Strelau J, Doliński D (red.). GWP, Gdańsk 2008; 719-735.
Maslach C, Jackson S. The measurement of experienced burnout. Journal of Occupational Behaviour 1981; 2: 99-113.
Kulczycka-Dopiera A. Poczucie koherencji i duchowość – czynniki chroniące przed wypaleniem zawodowym osoby, które zajmują się pomocą medyczną i psychospołeczną pacjentom z chorobami nowotworowymi. Doniesienie wstępne. Psychoonkologia 2014; 2: 59-65.
Veronese G, Fiore F, Castiglioni M i wsp. Can sense of coherence moderate traumatic reactions? A cross-sectional study of Palestinian helpers operating in war contexts. British Journal of Social Work 2013; 43: 651-666.
McSherry WC, Holm JE. Sense of coherence: it’s effects on psychological and physiological process prior to, during, and after a stressful situation. J Clin Psychol 1994; 50: 476-487.
Strümpfer DJW, de Bruin GP. Antonovsky’s sense of coherence and job satisfaction: meta-analyses of African data. SA Journal of Industrial Psychology/SA Tydskrif vir Bedryfsielkunde 2009; 35: 1-3.
Szulc M, Parchem K. Struktura wartości i poczucie koherencji wolontariuszy medycznych. Medycyna Paliatywna 2014; 6: 89-94.
Ogińska-Bulik N. Rola duchowości w rozwoju po traumie u osób zmagających się z przewlekłymi chorobami somatycznymi. Psychiatria i Psychoterapia 2014; 10: 3-16.
© 2019 Termedia Sp. z o.o. All rights reserved.
Developed by Bentus.
PayU - płatności internetowe