Wstęp: Osteoprotegeryna (OPG) i ligand receptora aktywującego czynnik jądrowy κB (receptor activator of nuclear factor κB ligand – RANKL) to cytokiny biorące udział w metabolizmie tkanki kostnej oraz procesach immunologicznych. We wrzodziejącym za­­pa-leniu jelita grubego (ZJG, ulcerative colitis – UC) i chorobie Leś-niowskiego-Crohna (ChLC), należących do grupy nieswoistych zapaleń jelit (NZJ), toczący się proces chorobowy może dotyczyć, poza układem pokarmowym, także tkanki kostnej.

Cel: Ocena stężenia OPG i sRANKL w surowicy dzieci z NZJ oraz stwierdzenie zależności między tymi cytokinami a wybranymi parametrami klinicznymi u chorych na NZJ.

Materiał i metody: W badaniu wzięło udział 93 dzieci leczonych w Klinice Pediatrii, Gastroenterologii, Hepatologii i Żywienia Dzieci Gdańskiego Uniwersytetu Medycznego, w tym 18 z ZJG, 24 z ChLC i 51 zdrowych dzieci z grupy kontrolnej. Stężenia OPG i sRANKL oznaczano metodą ELISA. Gęstość mineralną kości (bone mineral density – BMD) u dzieci z NZJ mierzono metodą podwójnej absorpcjometrii promieniami X (dual energy X-ray absorptiometry – DXA).

Wyniki: Stężenie OPG było większe u dzieci chorych (0,20–0,73 pmol/l, SD 1,35, mediana 4,10 pmol/l) niż u dzieci z grupy

kontrolnej (0,03–0,2 pmol/l, SD 1,72, mediana 3,61 pmol/l).

U części pacjentów stężenia sRANKL były niemierzalne; jednak więcej oznaczeń (p = 0,001) i większe wartości stwierdzono u dzieci chorych (p < 0,02). U blisko 29% dzieci z NZJ odnotowano zmniejszenie wartości BMD, przy czym częściej u chłopców niż dziewcząt (p < 0,036). Dzieci ze zmniejszonymi wartościami BMD miały ponadto mniejsze wartości sRANKL (p < 0,03).

Wnioski: Wydaje się, że oznaczanie stężeń OPG i sRANKL nie jest użyteczne w diagnostyce NZJ u dzieci z zaburzeniami mineralizacji kości. Ustalenie pełnego znaczenia tych cytokin wymaga dalszych badań.