Wstęp

Metabolizm glukozy i lipidów jest ściśle regulowany przez sygnalizację hormonalną, sposób żywienia oraz aktywność fizyczną. Okres dojrzewania i wczesnej dorosłości stanowi kluczowy etap rozwoju, charakteryzujący się zmianami hormonalnymi związanymi z pokwitaniem oraz zmienną wrażliwością na insulinę. Równocześnie w tych grupach wiekowych znacząco wzrosło stosowanie suplementów sportowych.

Cel

Celem niniejszej pracy była ocena mechanizmów regulujących metabolizm glukozy i lipidów oraz wpływu najczęściej stosowanych suplementów sportowych u młodzieży i młodych dorosłych, z uwzględnieniem wyjściowego stanu metabolicznego, takiego jak otyłość, insulinooporność i cukrzyca.

Materiał i metody

Przeprowadzono przegląd literatury w bazach PubMed/MEDLINE i Scopus obejmujący badania opublikowane do 2025 roku. Uwzględniono randomizowane badania kontrolowane, badania obserwacyjne, przeglądy systematyczne, metaanalizy oraz istotne badania eksperymentalne. Analizowane suplementy obejmowały kreatynę, karnitynę, cytrulinę, taurynę, kofeinę, amino-kwasy rozgałęzione (BCAA), białko serwatkowe, argininę oraz -alaninę.

Wnioski

Tauryna, karnityna i cytrulina wykazywały umiarkowaną poprawę glikemii na czczo, insulinooporności, stężenia triglicerydów oraz cholesterolu nie-HDL, szczególnie u osób z otyłością lub insulinoopornością. Kreatyna była metabolicznie neutralna lub nieznacznie korzystna w połączeniu z wysiłkiem fizycznym. Podwyższone stężenia BCAA wiązały się z pogorszeniem wrażliwości na insulinę, natomiast białko serwatkowe wykazywało krótkotrwały efekt insulinotropowy bez potwierdzonych korzyści długoterminowych. Kofeina przejściowo obniżała wrażliwość na insulinę, zależnie od dawki. Arginina i -alanina miały minimalny wpływ metaboliczny. Regularna aktywność fizyczna pozostawała najistotniejszym czynnikiem regulującym metabolizm glukozy i lipidów.

Wnioski

Suplementy sportowe wykazują zróżnicowany wpływ metaboliczny u młodych osób. Choć niektóre mogą przynosić umiarkowane korzyści w wybranych populacjach, kluczowym elementem utrzymania prawidłowego metabolizmu pozostaje regularna aktywność fizyczna. Zalecany jest nadzór specjalistyczny oraz ostrożne stosowanie suplementów.