Sukcesem współczesnej diabetologii jest wypracowanie kompleksowego leczenia substytucyjnego i objawowego, które jest efektywne i umożliwia normalne życie chorych na cukrzycę, pod warunkiem sumiennego przestrzegania przez pacjenta określonych reguł i obowiązków. Jest to szczególnie istotne dla pacjentów młodych, gdyż skuteczna terapia przekłada się nie tylko na ich aktualną dobrą kondycję fizyczną, ale także na prawidłowy rozwój psychofizyczny, emocjonalny i społeczny, nie naznaczony piętnem przewlekłych powikłań cukrzycowych. Jednym z takich obowiązków, a zarazem fundamentem całego procesu terapeutycznego cukrzycy jest samokontrola, czyli wszystkie działania wykonywane przez pacjenta w celu oceny wyrównania metabolicznego i ryzyka rozwoju lub też postępu powikłań,
a także w celu kontroli i wpływania na własny stan zdrowia. Stanowi ona podstawę do wprowadzania zmian w leczeniu insuliną.

Do elementów samokontroli należą: oznaczanie stężenia glukozy we krwi za pomocą glukometrów i/lub systemów ciągłego monitorowania glikemii, oznaczanie stężenia glukozy i ciał ketonowych w moczu, prowadzenie dzienniczka samokontroli, oznaczanie ciśnienia tętniczego, pielęgnacja stóp, a także systematyczne badania kontrolne, wysiłek fizyczny, dieta i edukacja. Wśród wymienionych elementów samokontroli najistotniejsze jest oznaczanie glikemii, gdyż na wynikach samokontroli stężenia cukru we krwi opiera się ocena wyrównania metabolicznego oraz codzienne prowadzenie modyfikacji w leczeniu, które wobec nieregularnego trybu życia dzieci i młodzieży staje się dużym wyzwaniem dla pacjentów, ich rodziców i lekarzy diabetologów.

W niniejszej pracy zostały przedstawione pojęcia, metodologia, elementy i znaczenie samokontroli, rola i znaczenie wysiłku fizycznego oraz
diety, jako elementów samokontroli. Omówiono również najnowsze urządzenia stosowane w samokontroli i analizie danych, a także znaczenie aspektów psychoemocjonalnych w samokontroli u młodych pacjentów z cukrzycą.