eISSN: 1689-1716
ISSN: 0324-8267
Archiwum Medycyny Sądowej i Kryminologii/Archives of Forensic Medicine and Criminology
Bieżący numer Archiwum Artykuły zaakceptowane O czasopiśmie Suplementy Bazy indeksacyjne Prenumerata Kontakt Zasady publikacji prac
SCImago Journal & Country Rank
3/2016
vol. 66
 
Poleć ten artykuł:
Udostępnij:
więcej
 
 
streszczenie artykułu:
List do Redakcji

Współpraca funkcjonariuszy organów ścigania ze specjalistami pionu kryminalistycznego. Diagnoza i możliwości usprawnienia – doświadczenia litewskie

Henryk Malewski, Vidmantas Egidijus Kurapka, Snieguolnė Matulienė, Žaneta Navickienė

Arch Med Sąd Kryminol 2016; 66 (3): 182-210
Data publikacji online: 2017/03/15
Pełna treść artykułu
Pobierz cytowanie
ENW
EndNote
BIB
JabRef, Mendeley
RIS
Papers, Reference Manager, RefWorks, Zotero
AMA
APA
Chicago
Harvard
MLA
Vancouver
 
W artykule analizowano specyfikę i formy współpracy funkcjonariuszy pionu dochodzeniowo-śledczego* ze specjalistami z laboratoriów kryminalistycznych w postępowaniu przygotowawczym oraz istniejące problemy praktyczne tejże współpracy. W ostatnim czasie zauważa się szczególnie intensywne dysputy na temat współzależności określania osoby posiadającej wiadomości specjalne z jej statusem w postępowaniu przygotowawczym. Dyskusji poddawane są też zagadnienia współpracy podmiotów postępowania przygotowawczego w kontekście międzynarodowym. Mniej aktywny (ale nie mniej istotny) dyskurs dotyczy formy i specyfiki współpracy funkcjonariuszy dochodzeniowo-śledczych i specjalistów oraz biegłych w trakcie badania czynów przestępczych. Mając na uwadze duże praktyczne znaczenie oraz istniejące różnice w traktowaniu naukowym tej problematyki, za cel niniejszego badania obrano formy i treść współpracy funkcjonariuszy organów ścigania ze specjalistami (biegłymi) z laboratoriów kryminalistycznych, a także problemy wynikające z tej współpracy oraz kierunki jej usprawniania.

W pierwszej części artykułu przytoczono wybrane poglądy na definicje osoby posiadającej wiadomości specjalne funkcjonujące na Litwie** i w niektórych innych państwach. Zdaniem autorów, unifikacja (harmonizacja) różnych pojęć (definicji), terminów i statusu dotyczącego biegłego, specjalisty i wiadomości specjalnych powinna być jednym z celów działań w realizacji wizji wspólnej europejskiej przestrzeni kryminalistycznej 2020. Wymaga to przeprowadzenia poważnej analizy standardów w dziedzinie prawa oraz zarządzania w stosowaniu wiadomości specjalnych każdego państwa***.

W części drugiej, popartej wynikami badań empirycznych, omówiono praktyczne problemy współpracy funkcjonariusza organów ścigania i specjalisty (biegłego), przeanalizowano trzy podstawowe formy ich współpracy oraz przedstawiono ich treść: praca na miejscu zdarzenia, współpraca tych dwu podmiotów przy zlecaniu badań i przygotowaniu materiałów oraz w procesie ich przeprowadzania, a także udział specjalisty w innych czynnościach postępowania przygotowawczego. W tej części podano też propozycje sposobów zwiększenia efektywności tejże współpracy.

W trzeciej części po ocenie rezultatów badania przedstawiono spostrzeżenia autorów na temat tendencji do zwiększania efektywności współpracy funkcjonariuszy organów ścigania i specjalisty (biegłego).

The article investigates the characteristics and forms of cooperation between criminal investigation officers* and forensic laboratory specialists in pre-trial proceedings, as well as practical problems in such cooperation. Recently there have been a number of particularly heated debates about the relationship between determining a person possessing special knowledge and his/her status in pre-trial proceedings. Other discussed aspects include cooperation between entities involved in pre-trial proceedings in international contexts. A less intensive (albeit equally important) discussion relates to the form and characteristics of cooperation between criminal investigation officers on the one hand and specialists and experts on the other in investigating criminal acts. Bearing in mind the high practical importance and the existing differences in scholarly approaches to these issues, the current study concentrates on the forms and content of cooperation between law enforcement officers and specialists (experts) from forensic laboratories, as well as on problems resulting from such cooperation and directions for improvement.

The first part of the article presents selected views on the definition of a person possessing special knowledge currently used in Lithuania** and in a number of other states. In the authors’ opinion, unification (harmonization) of various notions (definitions), terms and statuses of an expert, a specialist and special knowledge should be one of the objectives in implementing the vision of the joint European forensic science area 2020. Achieving this objective requires a comprehensive analysis of standards in law and management in using special knowledge of each state***.

The second part, supported by empirical study results, discusses practical problems of cooperation between a law enforcement officer and a specialist (expert), analyzes three basic forms of their cooperation and presents the content of those forms: activities at the crime scene, cooperation of the two entities in commissioning tests, preparing test materials and actual performance of such tests, and finally participation of a specialist in other pre-trial activities. This part of the paper also proposes methods of improving the efficiency of such cooperation.

The third part is based on an evaluation of the study results and presents the authors’ observations regarding the tendency of improving the efficiency of cooperation between law enforcement officers and specialists (experts).
słowa kluczowe:

współpraca, formy współpracy, specjalista (biegły), wiadomości specjalne, funkcjonariusz dochodzeniowo-śledczy, postępowanie przygotowawcze, kryminalistyka

referencje:
Spapens T. Joint Investigation Teams in the European Union: Article 13 JITS and the Alternatives. European Journal of Crime, Criminal Law and Criminal Justice 2011; 19: 246-247.
Bakker E, Powderly J. Dealing with transnational terrorism, the conceptand practice of Joint Investigation Teams. Security and Human Rights 2011; 1: 19-28.
Plachta M. Joint Investigation Teams: A New Form of International Cooperation in Criminal Matters. European Journal of Crime, Criminal Law and Criminal Justice 2005; 284.
Gerspacher N. The Roles of International Police Cooperation Organizations: Beyond Mandates, Toward Unintended Roles. European Journal of Crime, Criminal Law and Criminal Justice 2005; 13: 413-434.
Navickienė Ž. Investigator And Prosecutor Cooperation In Pre-trial Investigation: Investigators‘ Viewpoint. Socialinių mokslų studijos Nr 2(6). Mykolo Romerio Universitetas, Vilnius 2010; 339-355.
Пушкарева НА. Расследование налоговых преступлений в современной России. W: Криминалистика и судебнaя экспертиза: наука, обучение, практика, Caнкт-Петербург 2012; 586-587.
Datcu D, Swart Th, Lukosch St, Rusak Z. Multimodal Collaboration for Crime Scene Investigation in Mediated Reality. ICMI’12 Proceedings of the 14th ACM International Conference on Multimodal Interaction. ACM, New York, USA 2012.
Poelma R, Akman O, Lukosch St, Jonker P. As if Being There: Mediated Reality for Crime Scene Investigation. CSCW 12 Proceedings of the ACM 2012 Conference on Computer Supported Cooperative Work. ACM New York, USA 2012.
Данилкин ИА. Взаимодействие следственных и экспертно-криминалистических подразделений органов внутрeнних дел. Москва: Юрлитинформ 2010; 121.
Kurapka VE, Bilevičiūtė E, Matulienė S. Ekspertinių įstaigų Lietuvoje pertvarkymo gairės. W: Nusikalstamumo grėsmės ir žmogaus saugumas. Kolektyvinė monografija, Vilnius 2010; 472.
Малевски Г., Юодкайте-Гранскене Г. Проблема оптимизации сети экспертных учреждений Литовской Республики. W: Криминалистические средства и методы в раскрытии и расследовании преступлений, Материалы V Международной научно-практической конференции по криминалистике и судебной экспертизе 2-3 марта 2011 г., Министерство внутренних дел Российской Федерации, Экспертно-криминалистический центр, Москва 2011.
Gorbatkov A, Juodkaitė-Granskienė G. Baudžiamieji procesiniai kompleksinių ir komisijinių ekspertizių reglamentavimo ypatumai. W: Lietuvos Respublikos baudžiamojo proceso kodeksui – 10 metų. Recenzuotų mokslinių straipsnių, skirtų Lietuvos ir užsienio šalių baudžiamojo proceso, baudžiamosios teisės ir kriminalistikos aktualijoms ir problematikai, rinkinys. Vilnius 2012; 272.
Juodkaitė-Granskienė G, Malevski H. Benefits and weaknesses of modern legal regulation of forensic examination in the Republic of Lithuania. W: Криминалистики и судебная экспертиза: наука, обучение, практика. 8-я (внеочередная) международная научно-практическая конференция. Под общей ред. С. П. Кушниренко, СПб: Издательский Дом СпбГУ, Санкт-Петербург, 2012; 368-373.
Lietuvos policijos generalinio komisaro 2006 m. liepos 24 d. įsakymas Nr 5-V-454 “Dėl teritorinių policijos įstaigų veiklos apžiūrint ir tiriant įvykio vietas tobulinimo koncepcijos patvirtinimo”.
Kurapka K. Specialisto statuso reglamentavimas Lietuvos Respublikos Administracinių teisės pažeidimų kodekse. W: Kriminalistika ir teismo ekspertologija: mokslas, studija, praktika. XI tarptautinės konferencijos medžiaga. Lietuvos teismo ekspertizės centras, Vilnius 2015; 159-171.
Gušauskienė M, Belevičius L. Diskusiniai specialių žinių panaudojimo aspektai. W: Kriminalistika ir teismo ekspertologija: mokslas, studija, praktika. XI tarptautinės konferencijos medžiaga. Vilnius: Lietuvos teismo ekspertizės centras 2015; 461-465.
Guide to Good Practices in Civil Judicial Expertise in the European Union. EGLE European Guide for Legal Expertise EEEI, October 2015; 23.
Całkiewicz M. Oględziny zwłok i miejsca ich znalezienia. Warszawa 2010.
Kwiatkowska-Wójcikiewicz V. Oględziny miejsca. Teoria i praktyka. Toruń 2011.
Criminal Procedure Code of the Republic of Estonia, http://www.legislationline.org/documents/section/criminal-codes (dostęp 13.07.2015).
Criminal Procedure Code of the Republic of Croatia, http://www.legislationline.org/documents/section/criminal-codes (dostęp 13.07.2015).
Criminal Procedure Code of the Federal Republic of Germany, http://www.legislationline.org/documents/section/criminal-codes (dostęp 13.07.2015).
Criminal Procedure Code of French Republic, http://www.legislationline.org/documents/section/criminal-codes (dostęp 13.07.2015).
Criminal Investigation Act of Finland (805/2011; entry into force on 1 January 2014) (amendments up to 1145/2013 included).
Criminal Procedure Act of the Republic of Slovenia, http://www.legislationline.org/documents/section/criminal-codes (dostęp 13.07.2015).
Criminal Procedure Code of the Republic of Poland, 1997, http://www.legislationline.org/documents/section/criminal-codes (13.07.2015).
Lietuvos Respublikos baudžiamojo proceso kodeksas, patvirtintas 2002 m. kovo 14 d. įstatymu Nr IX-785, Vilnius: Registrų centras, 2015.
Lietuvos Respublikos teismo ekspertizės įstatymas. 2002 m. spalio 29 d. Nr IX-1161, Valstybės žinios, 2002-11-22, Nr 112-4969.
Novikovienė L, Paulauskas V. Kelių eismo įvykių dabartinė būklė Lietuvoje ir šių nusikaltimų kriminalistinio tyrimo tobulinimo problemos. W: Nusikalstamumo grėsmės ir žmogaus saugumas. Kolektyvinė monografija, Vilnius 2010; 194-195.
Lietuvos Respublikos generalinio prokuroro 2011 m. sausio 18 d. įsakymas Nr. I-14 „Dėl Rekomendacijų dėl užduočių specialistams ir ekspertams skyrimo patvirtinimo” (pakeitimai 2012 m. liepos 10 d. Nr I-235), http://ktc.policija.lt/lt/teisine_informacija/metodines_rekomendacijos.html (dostęp 27.07.2015).
Lietuvos policijos kriminalistinių tyrimų centro specialistų apklausos rezultatų apibendrinimas apie specialisto ir tyrėjo bendradarbiavimo problemas.
Navickienė Ž. Ikiteisminio tyrimo organizavimo modelis kriminalistikos taktikoje (daktaro disertacija), Socialiniai mokslai, teisė (01S). Mykolo Romerio universitetas, Vilnius 2011; 102.
Lietuvos kriminalistinių tyrimų centro 2009 metų veiklos planas http://ktc.policija.lt/lt/lietuvos_policijos_kriminalistiniu_tyrimu_centras.html (accessed on July 29, 014).
Lietuvos policijos 2014 metų veiklos ataskaita, http://www.policija.lt/ (accessed on March 15, 2015).
Lietuvos Respublikos valstybės kontrolės 2012 m. gruodžio 20 d. valstybinio audito ataskaita „Ar sudarytos prielaidos efektyviai organizuoti ikiteisminio tyrimo procesą”, (accessed on February 28, 2015).
Pagal Lietuvos Respublikos valstybės kontrolės audito ataskaitą „Dėl ikiteisminio tyrimo organizvimo” skirtingose ekspertinėse įstaigose tyrimai atliekami iš karto nesant jokių eilių, kiti trunka nuo 2 mėn iki 30-48 mėn. Plačiau žr. Lietuvos Respublikos valstybės kontrolės 2012 m. gruodžio 20 d. valstybinio audito ataskaita „Ar sudarytos prielaidos efektyviai organizuoti ikiteisminio tyrimo procesą”, (accessed on February 28, 2015).
Lietuvos teismo ekspertizės centro 2014 metų veiklos ataskaita, http://www.ltec.lt/index.php?id=260 (accessed on March 13, 2015).
Bučiūnas G, Matulienė S. Preliminarių tyrimų naudojimas ikiteisminiame tyrime. W: Kriminalistika ir teismo ekspertizė: mokslas, studijos, praktika. Vilnius 2009; 172.
Жамиева Р, Шакенов АО. Тактические особенности использования специальных знаний при осмотре компьютерной техники. W: Lietuvos Respublikos baudžiamojo proceso kodeksui – 10 metų. Recenzuotų mokslinių straipsnių, skirtų Lietuvos ir užsienio šalių baudžiamojo proceso, baudžiamosios teisės ir kriminalistikos aktualijoms ir problematikai, rinkinys. Vilnius 2012; 446.
Stungys K. Autoįvykio vietos tyrimas. Vilnius 2000; 26.
Kuklianskis S, Burda R. Nusikalstamų veikų ekonomikai tyrimo taktikos bendrieji ypatumai. Vilnius 1998; 46.
Kurapka E, Malevski H. Reglamentacja ekspertyzy sądowej w nowym litewskim kodeksie postępowania karnego z roku 2002. W: Kryminalistyczna ekspertyza pismoznawcza a grafologia. Materiały X Wrocławskiego Sympozjum Badań Pisma, Wrocław 19-21 czerwca 2002 r., pod red. Z. Kegla, Wrocław 2003; 141-148.
Malewski H, Kurapka E. Opinia specjalisty i jej miejsce w procedurze karnej Litwy. W: Logiсzne podstawy opiniowania ekspertyz dokumentów a praktyka. Materiały XI Wrocławskiego Sympozjum Badań Pisma, Wrocław 16-18 czerwca 2004 r., pod red. Zdzisława Kegla, Wrocław 2006; 197-203.
Malewski H. Komplementarność oględzin miejsca zdarzenia i ekspertyzy sądowej. Problemy współczesnej kryminalistyki. Tom VII, część pierwsza, pod red. E. Gruzy, T. Tomaszewskiego, M. Goca. Polskie Towarzystwo Kryminalistyczne, Uniwersytet Warszawski, Wydział Prawa i Administracji, Katedra Kryminalistyki, Warszawa 2003; 33-38.
Kurapka VE, Bilevičiūtė E, Matulienė S, Stankevičiūtė S. Europos kriminalistikos 2020 vizijos įgyvendinimo Lietuvoje mokslinė koncepcija; problemų medis. W: Kriminalistika ir teismo ekspertologija: mokslas, studija, praktika. XI tarptautinės mokslinės konferencijos medžiaga, Vilnius: Lietuvos teismo ekspertizės centras, 2015; 453-456.
POLECAMY
© 2019 Termedia Sp. z o.o. All rights reserved.
Developed by Bentus.
PayU - płatności internetowe