Wstęp: Celem artykułu jest przedstawienie teorii rozbitych założeń (shattered assumptions theory of trauma) Ronnie Janoff-Bulman – konstruktu teoretycznego ułatwiającego zrozumienie zachowań człowieka znajdującego się pod wpływem stresora traumatycznego. W pracy zaprezentowano wyniki badań przeprowadzonych wśród rodziców dzieci leczonych onkologicznie oraz w dwóch grupach porównawczych: rodziców – studentów pielęgniarstwa, oraz pacjentów poradni zdrowia psychicznego. W badaniach oceniano, czy i w jakim stopniu oddziaływanie stresora traumatycznego na człowieka znajduje odzwierciedlenie w jego przekonaniach na temat siebie, świata i innych ludzi.

Materiał i metody: W badaniu wzięły udział łącznie 492 osoby, w tym 100 rodziców dzieci leczonych onkologicznie. Wykorzystano: 1) polską wersję Skali Założeń Wobec Świata (World Assumptions Scale), 2) inwentarz objawów PTSD – wersja kliniczna (PTSD-K1). Do opracowania danych użyto testu istotności różnic dla grup niezależnych oraz przeprowadzono analizę regresji krokowej postępującej.

Wyniki: W badaniu wykazano różnice w poziomie przekonań osób badanych ze względu na obecność stresora traumatycznego, jakim jest uczestniczenie w leczeniu onkologicznym dziecka. Szczególnie istotne różnice uwidoczniły się w przekonaniach na temat własnej wartości, życzliwości ludzi, posiadania w życiu szczęścia oraz zdolności człowieka do kontrolowania zdarzeń negatywnych. Uzyskano także dane ukazujące związek poziomu przekonań z obecnością objawów stresu potraumatycznego o nasileniu klinicznym. Otrzymane wyniki omówiono i porównano z wynikami uzyskanymi w badaniach innych autorów. Starano się pokazać rolę przekonań w adaptacji człowieka do nowej, niezwykle trudnej sytuacji.

Wnioski: Teoria rozbitych założeń jest stosowana od 1989 r. w diagnozie i pomocy psychologicznej osobom będącym pod wpływem stresorów traumatycznych. Badanie pokazało, że może być ona pomocna także w Polsce dzięki ułatwianiu np. procesu komunikacji pomiędzy personelem medycznym a pacjentem lub osobą mu bliską.