Zmiany strukturalne siatkówki i nerwu wzrokowego jako potencjalny marker procesu schizofrenicznego

Schizofrenia to przewlekłe i niezwykle złożone zaburzenie psychiczne o wciąż nie do końca poznanej etiologii, którego diagnostyka i leczenie stwarzają wiele wyzwań dla badaczy oraz klinicystów. Pomimo intensywnych postępów w rozwoju psychiatrii nadal nie opracowano jednoznacznych i obiektywnych metod umożliwiających wczesne wykrycie oraz prognozowanie przebiegu schizofrenii czy też monitorowanie skuteczności jej leczenia. Z tego względu wciąż trwają poszukiwania biomarkerów, które mogłyby w przyszłości zapewnić bardziej efektywną diagnostykę i leczenie choroby oraz jego dopasowanie do indywidualnych potrzeb pacjenta, co usprawniłoby proces diagnostyczny i terapeutyczny. Celem artykułu jest przegląd obecnego stanu wiedzy na temat zmian w obrębie siatkówki oka w przebiegu schizofrenii oraz ich związku z objawami negatywnymi i zaburzeniami funkcji poznawczych, a także możliwy udział lipidów i neurotroficznego czynnika pochodzenia mózgowego (BDNF) w patogenezie tej złożonej choroby.

Uzyskane dotychczas wyniki badań sugerują, że zaburzenia w strukturze i funkcjonowaniu siatkówki, ze szczególnym uwzględnieniem metabolizmu lipidów błonowych oraz aktywności neurotrofin, mogą być traktowane jako obiecujący biomarker procesu schizofrenicznego, zwłaszcza w obszarze zaburzeń poznawczych oraz objawów deficytowych. Dokładne zrozumienie podłoża wyżej wymienionych zmian może w dalszej perspektywie pozwolić na stworzenie nowych i bardziej skutecznych metod leczenia, co z kolei mogłoby poprawić stan ogólny oraz funkcjonowanie psychospołeczne chorych na schizofrenię.

Schizophrenia is a chronic and complex mental disorder with a still incompletely understood etiology, posing substantial challenges for both diagnosis and treatment. Despite intensive advances in the development of psychiatry, clear and objective methods for early detection, prediction of disease course, and monitoring the effectiveness of treatment have still not been developed. Therefore, there is an ongoing search for potential biomarkers that may allow more effective diagnosis and treatment of the disease and its tailoring to the individual patient, thereby improving the diagnostic and therapeutic process.

The purpose of this article is to review the current state of knowledge on retinal changes in schizophrenia and their relationship to the course of this disorder. The results obtained so far suggest that abnormalities in the structure and function of the retina, as well as membrane lipid metabolism and neurotrophin activity, which may affect them, may be considered as promising biomarkers of the schizophrenic process, especially in the area of cognitive impairment and deficit symptoms. Understanding the underlying mechanisms of the aforementioned changes may facilitate the development of new and more effective treatment strategies, ultimately improving the general condition and psychosocial functioning of patients.