Wstęp: Celiakia jest przewlekłą chorobą zapalną przewodu pokarmowego o podłożu autoimmunologicznym, występującą u osób predysponowanych genetycznie. Znaczenie zmian pa­tologicznych w błonie śluzowej żołądka u chorych na celiakię i ich wpływ na przebieg kliniczny tej choroby nie zostały dotąd w pełni poznane.

Cel: Ocena częstości występowania zmian histopatologicznych w błonie śluzowej żołądka u dorosłych osób z celiakią oraz wpływu tych zmian na obraz kliniczny choroby.

Materiał i metody: Do badań włączono 90 pacjentów, w tym 35 chorych na celiakię i 55 osób z objawami dyspeptycznymi (grupa kontrolna). Obejmowały one wywiad chorobowy, badanie przedmiotowe, badania krwi oraz panendoskopię. Wy­cinki z błony śluzowej żołądka i części pozaopuszkowej dwunastnicy barwiono hematoksyliną i eozyną. Oceniano nasilenie zmian zapalnych oraz liczbę limfocytów śródnabłonkowych (intraepithelial lymphocytes – IEL). Za pomocą badania immunohistochemicznego z zastosowaniem przeciwciał monoklonalnych anty-CD3+ identyfikowano limfocyty CD3⁺. Ocenę bioptatów z dwunastnicy w kierunku celiakii wykonano zgodnie z klasyfikacją Marsha.

Wyniki: U chorych na celiakię, zarówno nieleczonych, jak i leczonych dietą bezglutenową, obserwowano wzrost IEL, jednak ich liczba była znamiennie większa u chorych niestosujących diety bezglutenowej. Limfocytarne zapalenie żołądka rozpoznano u 8,6% chorych na celiakię. Osoby te podawały nasilone dolegliwości dyspeptyczne. W badaniu immunohistochemicznym wykazano obecność nacieków limfocytów

T CD3⁺ zarówno w bioptatach błony śluzowej żołądka, jak i części pozaopuszkowej dwunastnicy.

Wnioski: Zmiany morfologiczne błony śluzowej żołądka należą do obrazu gastroenteropatii glutenowej. Mogą im towarzyszyć objawy dyspeptyczne, nietypowe w tej chorobie. Autorzy proponują rozważenie pobierania wycinków z części pozaopuszkowej dwunastnicy u chorych z objawami dyspeptycznymi.