Cel

Analiza zmienności rytmu serca (heart rate variability – HRV) oparta na badaniu EKG jest nieinwazyjną metodą, która ocenia aktywność zarówno części współczulnej, jak i przywspółczulnej układu autonomicznego. Pomiar HRV opisuje czasowe różnice pomiędzy następującymi po sobie skurczami komór serca, czyli odstępami pomiędzy załamkami R zespołu QRS. Celem artykułu jest przedstawienie wyników badań nad HRV w wybranych zaburzeniach psychicznych.

Poglądy

Osoby z zaburzeniami psychicznymi mają zmniejszoną HRV, szczególnie jej składowe zależne od aktywności przywspółczulnej, i częściej niż osoby zdrowe psychicznie zapadają na choroby sercowo-naczyniowe. Negatywny wpływ na HRV mogą mieć również stosowane w psychiatrii leki. Zmniejszenie HRV, zależne od przewagi aktywności współczulnej nad przywspółczulną, opisywano w licznych zaburzeniach psychicznych – schizofrenii, zaburzeniach depresyjnych i lękowych, bezsenności. Spośród leków przeciwpsychotycznych najmniej korzystny dla serca jest wpływ klozapiny, a najbezpieczniejszym wydaje się leczenie amisulprydem i risperidonem. Leki stosowane w leczeniu zaburzeń depresyjnych i lękowych również mają różny profil bezpieczeństwa kardiologicznego. Najmniej korzystne jest działanie trójpierścieniowych leków przeciwdepresyjnych. Wenlafaksyna i mirtazapina również obniżają HRV, natomiast leki z grupy SSRI, w tym także mająca największe w tej grupie działanie cholinolityczne paroksetyna, wydają się bezpieczne. W przypadku leków zmniejszających HRV wskazane jest stosowanie jak najmniejszej skutecznej dawki, gdyż parametry HRV ulegają zmniejszeniu wraz ze zwiększaniem dawki leku.

Wnioski

Analiza HRV jest wiarygodnym i technicznie łatwym do wykonania badaniem. Przedstawione wyniki badań wskazują, że badanie HRV może mieć powszechne zastosowanie w psychiatrii jako biologiczny marker wzbudzenia autonomicznego oraz do oceny bezpieczeństwa kardiologicznego leków.