Beszterda M, Frański R. Endocrine disruptor compounds in environment: As a danger for children health. Pediatric Endocrinology Diabetes and Metabolism. 2018;24(2):88-95.
APA
Beszterda, M., & Frański, R. (2018). Endocrine disruptor compounds in environment: As a danger for children health. Pediatric Endocrinology Diabetes and Metabolism, 24(2), 88-95.
Chicago
Beszterda, Monika, and Rafał Frański. 2018. "Endocrine disruptor compounds in environment: As a danger for children health". Pediatric Endocrinology Diabetes and Metabolism 24 (2): 88-95.
Harvard
Beszterda, M., and Frański, R. (2018). Endocrine disruptor compounds in environment: As a danger for children health. Pediatric Endocrinology Diabetes and Metabolism, 24(2), pp.88-95.
MLA
Beszterda, Monika et al. "Endocrine disruptor compounds in environment: As a danger for children health." Pediatric Endocrinology Diabetes and Metabolism, vol. 24, no. 2, 2018, pp. 88-95.
Vancouver
Beszterda M, Frański R. Endocrine disruptor compounds in environment: As a danger for children health. Pediatric Endocrinology Diabetes and Metabolism. 2018;24(2):88-95.
Związki endokrynnie aktywne (ang. endocrine disrupting chemicals, EDCs) stanowią grupę syntetycznych organicznych związków o zróżnicowanej strukturze chemicznej, do których zaliczamy m.in.: wybrane farmaceutyki, środki ochrony roślin, tworzywa sztuczne, plastyfikatory, polichlorowane bifenyle, dioksyny, środki opóźniające palność, dodatki do farb czy związki pochodzenia naturalnego, takie jak fito- i mykoestrogeny. Podlegamy codziennej ekspozycji na EDCs podczas konsumpcji skażonej wody i żywności, oddychania zanieczyszczonym powietrzem lub poprzez bezpośredni kontakt z substancją aktywną. Jednakże okres pre- i perinatalny, niemowlęctwo, dzieciństwo oraz pokwitanie należą do krytycznych okresów rozwoju, podczas których podatność na wystąpienie zaburzeń hormonalnych pod wpływem bodźców chemicznych jest wysoka (niska eliminacja ksenobiotyków z ustroju). Narażenie na środowiskowe kontaminanty wykazujące działanie estrogenne lub anty-androgenne może zaburzać prawidłowy rozwój żeńskiego układu rozrodczego, syntezę testosteronu i proces różnicowania płciowego, co prowadzić może do dysfunkcji jąder i rozwoju niepłodności u osób dorosłych. Dotychczas nie opracowano jeszcze skutecznych narzędzi do oceny ryzyka wywołanego obecnością EDCs w środowisku.
Słowa kluczowe
związki endokrynnie aktywne, trwałe zanieczyszczenia organiczne, układ rozrodczy, obesogeny