Aktywność fizyczna w okresie dojrzewania a ryzyko raka piersi

Choć u dorosłych kobiet wyższy poziom aktywności fizycznej wiąże się konsekwentnie z obniżeniem ryzyka zachorowania na raka piersi o mniej więcej 20 proc. w porównaniu z osobami najmniej aktywnymi, biologiczne mechanizmy leżące u podstaw tej zależności, szczególnie we wczesnym okresie rozwoju gruczołu piersiowego, były dotąd słabo poznane.  

Grupa badana to młode dziewczęta

W badaniu obserwacyjnym opublikowanym w styczniu 2026 r. w czasopiśmie „Breast Cancer Research” oceniano powiązania między poziomem rekreacyjnej aktywności fizycznej a składem tkanki piersiowej oraz biomarkerami stresu oksydacyjnego i zapalnego u dziewcząt w okresie dojrzewania. Analiza obejmowała dane z populacyjnej kohorty dziewcząt w wieku od 11 do 20 lat (średnia wieku ok. 16 lat), rekrutowanych w latach 1998–2006 w ramach programu Columbia Breast Cancer and the Environment Research Program w Nowym Jorku.

Osoby uczestniczące w badaniu identyfikowały się głównie jako hiszpańskojęzyczne (Hispanic) lub afroamerykańskie (Black/African American), co jest istotne w kontekście historycznego niedoreprezentowania tych grup w badaniach onkologicznych.  

Uczestniczki raportowały liczbę godzin rekreacyjnej aktywności fizycznej w tygodniu poprzedzającym badanie, obejmującej zarówno zorganizowane, jak i niezorganizowane formy ruchu. Ponad połowa badanych (51 proc.) wskazała brak jakiejkolwiek aktywności fizycznej w analizowanym okresie, 73 proc. nie uczestniczyło w zorganizowanych zajęciach fizycznych, a 66 proc. nie było zaangażowanych w niezorganizowaną aktywność rekreacyjną.  

Analizując dane ilościowe, badacze wykorzystali optyczną spektroskopię do określenia składu tkanki piersiowej, przy czym jako wskaźnik potencjalnego ryzyka raka piersi przyjmowano procentową zawartość wody w gruczole piersiowym – parametr pozytywnie skorelowany z gęstością tkanki, uznawaną za kluczowy predyktor nowotworzenia. Jednocześnie określano stężenia 15-F₂t-izoprostanu w moczu, jako specyficzny marker stresu oksydacyjnego, oraz zagęszczenia wybranych biomarkerów zapalnych w surowicy krwi (m.in. TNF-α, IL-6 i białko C-reaktywne o wysokiej czułości).  

Wyniki wykazały, że dziewczęta, które zgłosiły co najmniej dwugodzinną aktywność fizyczną w ciągu tygodnia, w porównaniu z tymi bez aktywności, miały niższy procentowy udział wody w tkance piersiowej oraz niższe stężenia 15-F₂t-izoprostanu w moczu po uwzględnieniu procentowego udziału tkanki tłuszczowej organizmu. Oba te parametry są uznawane za odrębne markery biologiczne powiązane z potencjalnym ryzykiem raka piersi w późniejszym życiu. Interpretacja tych obserwacji sugeruje, że aktywność fizyczna w okresie dojrzewania, w trakcie rozwoju gruczołu piersiowego, może wpływać korzystnie na parametry tkanki piersiowej oraz obniżać wskaźniki stresu oksydacyjnego niezależnie od składu ciała. Te biologiczne korelaty, zgodne z wcześniejszymi obserwacjami u dorosłych kobiet, które łączyły wyższą aktywność ruchową z niższą gęstością piersi i zmniejszonym ryzykiem raka piersi, wskazują na możliwe mechanizmy biologiczne tłumaczące epidemiologiczne zależności między aktywnością fizyczną a ryzykiem nowotworu.  

Ruch fizyczny ważny w profilaktyce

Co ważne z punktu widzenia klinicznego, niniejsze dane podkreślają niski poziom aktywności fizycznej wśród badanych nastolatek, zwłaszcza w grupach historycznie niedoreprezentowanych, które jednocześnie cechują się wyższą częstością występowania agresywnych postaci raka piersi. To może mieć implikacje dla strategii promocji zdrowia, sugerując, że wczesna interwencja w zakresie zwiększenia aktywności fizycznej już od okresu dojrzewania mogłaby modyfikować czynniki biologiczne powiązane z ryzykiem nowotworzenia gruczołu piersiowego.  

Badacze zauważają jednak, że ze względu na przekrojowy charakter analizy oraz samodzielne zgłaszanie aktywności fizycznej konieczne są dalsze badania prospektywne oraz długoterminowe obserwacje, aby wyjaśnić, w jaki sposób zmiany w markerach biologicznych obserwowane w okresie dojrzewania wpływają na ostateczne ryzyko zachorowania na raka piersi w dorosłości.