Specjalizacje, Kategorie, Działy
Wyślij
Udostępnij:
 
 

Prof. Marek Ruchała: Z chorobami tarczycy mamy także do czynienia u mężczyzn

Źródło: Marek Ruchała
Autor: Aleksandra Lang |Data: 25.02.2020
 
 
- Choroby tarczycy częściej występują u kobiet, ale jeśli chodzi o raka tarczycy, to ta dysproporcja znacznie się zmniejsza. Według polskiego rejestru, raki tarczycy stanowią 0,5 proc. zachorowań na nowotwory u mężczyzn - mówi prof. dr hab. n. med. Marek Ruchała z Katedry i Kliniki Endokrynologii Przemiany Materii i Chorób Wewnętrznych Uniwersytetu Medycznego w Poznaniu. Pod jego redakcją powstała książka „Choroby tarczycy u mężczyzn”.
Choroby tarczycy w powszechniej opinii przypisywane są kobietom, tak myślą pacjenci, ale także lekarze. Dlaczego?
- Kobiety zdecydowanie częściej zapadają na choroby tarczycy, jest to związane z procesami hormonalnymi, które przechodzą w różnych okresach życia. Takie czynniki, jak menstruacja, antykoncepcja i ciąża mają kolosalny wpływ na czynność i morfologię tarczycy. Jednak nie jest prawdą, że choroby tarczycy występują wyłącznie u kobiet. Zapadają na nie również mężczyźni, choć znacznie rzadziej. Możemy nawet powiedzieć, że choroby tarczycy pięć razy częściej występują u kobiet niż u mężczyzn. Należy także podkreślić, że kobiety znacznie lepiej dbają o swoje zdrowie i dlatego wcześniej oraz częściej są u nich wykrywane choroby tarczycy, podczas gdy mężczyźni często bagatelizują wszelkie objawy chorobowe.

Czy kobiety i mężczyźni chorują inaczej?
- Obserwuje się pewne różnice, zwłaszcza dotyczy to nowotworów. Choroby nowotworowe u mężczyzn przebiegają bardziej dramatycznie, co wynika między innymi z tego, że są później rozpoznawane. Dlatego postanowiliśmy napisać książkę poświęconą wyłącznie chorobom tarczycy u mężczyzn, aby wskazać lekarzom odmienności zależne od płci.

Jaką rolę odgrywa gruczoł tarczycowy w organizmie kobiety, a jaką w organizmie mężczyzny?
- Wydziela tyroksynę i trójjodotyroninę - hormony niezbędne do prawidłowego funkcjonowania organizmu. We wczesnych fazach rozwoju wpływają one na wzrost i rozwój mózgu. Wreszcie są związkami typowo metabolicznymi i wpływają także na termogenezę. Hormony te zarówno u kobiet, jak i u mężczyzn działają jednakowo. Jednak u kobiet wskutek zmian zachodzących w ich organizmie oraz stosowania leków i hormonów związanych z rozrodczością może dochodzić do istotnych modyfikacji funkcji i morfologii tarczycy.

Jaki wpływ na choroby tarczycy mają czynniki środowiskowe?
- Mają ogromne znaczenie w patogenezie chorób tarczycy. Jednym z pierwiastków niezbędnych do prawidłowego funkcjonowania tego gruczołu jest jod. W przypadku niedoboru tego pierwiastka w organizmie dochodzi do pogorszenia funkcji tarczycy, a w konsekwencji wzrostu tyreotropiny (TSH) cały gruczoł ulega powiększeniu. W obszarach niedoboru jodu obserwuje się wole endemiczne. Zaopatrzenie w jod zależy od tego, gdzie mieszkamy, jaką stosujemy dietę i czy jest dostępna suplementacja pierwiastka. Ludzie, którzy mieszają bliżej morza lub stosują suplementację tym pierwiastkiem, będą mieli lepsze zaopatrzenie w jod. W naszym kraju do 1997 roku nie prowadzonej suplementacji jodem, co oznacza, że byliśmy bardziej narażeni na niedobór tego pierwiastka. Innymi czynnikami mającymi istotne znaczenie dla naszego zdrowia są związki zwane endocrine disruptors, które wpływają na produkcję hormonalną. Jest ich bardzo wiele, a zawarte są w pożywieniu oraz w wodzie pitnej. Jeszcze innymi są tzw. związki wolotwórcze, na przykład produkty zawierające soję czy kapustę, ponieważ w swoim składzie mają goitrynę, która nasila wolotworzenie. Należy również pamiętać o tym, że palenie papierosów ma niekorzystny wpływ na tarczycę, gdyż w trakcie palenia uwalniają się tiocyjanki, które konkurują z jodem i zakłócają pracę gruczołu. Na skutek tych wszystkich nieprawidłowości rośnie poziom TSH nasilając wolo-, guzo-, i nowotworzenie.

Czy chorobom tarczycy można zapobiegać?
- Naturalnie, jedną z form zapobiegania chorobom tarczycy jest suplementacja jodem. Ponadto do działań prewencyjnych należy także unikanie palenia, cukrów prostych, picia wody w plastikowych butelkach etc. Wreszcie są pewne choroby tarczycy genetycznie uwarunkowane, jak rak rdzeniasty tarczycy. Jeśli wykrywamy u rodziny chorego mutację protoonkogenu RET, to jest możliwe wykonanie strumektomii prewencyjnej. Warto wspomnieć także o prostych badaniach, które można wykonać w każdym laboratorium za kilkanaście złotych - stężenie TSH będącego metodą przesiewowej oceny funkcji tarczycy oraz prostej ultrasonografii, pozwalającej wykryć guzki i powiększenie tarczycy. Są to bardzo proste testy, które pozwalają ukierunkować dalszą diagnostykę.

W jaki sposób diagnozuje się choroby tarczycy u mężczyzn?
- Diagnostyka jest identyczna u kobiet i mężczyzn. Podstawowe badania polegają na oznaczeniu TSH, wolnej tyroksyny i trójjodotroniny oraz wykonaniu ultrasonografii tarczycy. Jeśli wykrywamy zmiany ogniskowe i są do tego wskazania, to dodatkowo wykonujemy biopsję. Jedyna różnica w diagnostyce kobiet i mężczyzn polega na tym, że u kobiet w ciąży nie prowadzi się badań izotopowych.

W jaki sposób oddziałują choroby tarczycy u mężczyzn na ich życie?
- Niedoczynność tarczycy skutkuje podniesieniem poziomu prolaktyny, a to przyczynia się do zaburzeń w płodności, gospodarki lipidowej oraz potencji. Kluczowe znacznie mają choroby tarczycy w inicjacji chorób naczyniowo-sercowych, ponieważ każda niedoczynność tarczycy skutkuje wzrostem poziomu cholesterolu, co nasila procesy miażdżycowe. Ponadto niedoczynność tarczycy spowalnia metabolizm, powodując otyłość, co także upośledza funkcję układu sercowo-naczyniowego. Z kolei nadczynność tarczycy może wywołać zaburzenia rytmu serca oraz niewydolność krążenia. Zarówno niedoczynność, jak i nadczynność tarczycy skutkują wzrostem ciśnienia. Przy nadczynności występuje wysokie ciśnienie skurczowe i niskie ciśnienie rozkurczowe, a w przypadku niedoczynności tarczycy mamy wysokie wartości ciśnienia skurczowego i rozkurczowego.

Ponadto niedoczynność tarczycy wpływa bardzo istotnie na zakłócenia gospodarki węglowodanowej, nasilając insulinooporność i zwiększając ryzyko cukrzycy. W nadczynności tarczycy uregulowanie poziomu cukru w organizmie jest niezwykle trudne i prawie niemożliwie aż do czasu uzyskania prawidłowej funkcji tarczycy. Dlatego normalizacja funkcji tarczycy ma istotne znaczenie dla prawidłowego leczenia chorób serca.

Na czym polega leczenie chorób tarczycy?
- W niedoczynności tarczycy, niezależnie od tego, czy ma ona charakter pierwotny, czy wtórny stosujemy preparaty L-tyroksyny w celu normalizacji hormonalnej. W przypadku nadczynności tarczycy stosujemy leki tyreostatyczne hamujące wydzielanie hormonów tarczycy. W przypadku nawrotów choroby przeprowadza się operację lub leczy jodem promieniotwórczym. W zróżnicowanym raku tarczycy podstawą jest leczenie operacyjne, a następnie leczenie jodem promieniotwórczym. Z kolei rak rdzeniasty tarczycy nie wymaga leczenia izotopowego, a jedynie kiedy po operacji dochodzi do progresji choroby zastosowanie mają inhibitory kinaz tyrozynowych. Jeśli chodzi o wole guzkowe, to niekiedy posiłkujemy się preparatami tyroksyny i preparatami jodowymi, a gdy guz progresuje, przeprowadzamy operację lub rzadziej stosujemy leczenie izotopowe.

Czy rak tarczycy u mężczyzn to częste zjawisko?
- Jak już powiedziałem, choroby tarczycy częściej występują u kobiet, ale jeśli chodzi o raka tarczycy, to ta dysproporcja znacznie się zmniejsza. Według polskiego rejestru, raki tarczycy stanowią 0,5% zachorowań na nowotwory u mężczyzn. Co do częstości występowania jest ona różna w zależności od badanej populacji, ale szacuje się na kilkanaście przypadków na 100 000.

Do kogo skierowana jest książka „Choroby tarczycy u mężczyzn”?
- Jest to pozycja, która wypełnia lukę w tym temacie. Powszechnie panuje przekonanie, że choroby tarczycy dotykają jedynie kobiet. Chcieliśmy więc pokazać, że nie jest to prawdziwa teza, co dowodzimy poprzez podkreślenie różnic w podejściu do diagnozowania i leczenia w przypadku obu płci. Kierujemy tę książkę zarówno do lekarzy endokrynologów, internistów, medyków nuklearnych, jak i lekarzy POZ, aby ułatwić im leczenie mężczyzn z chorobami tarczycy.

Więcej o książce „Choroby tarczycy u mężczyzn” na stronie: www.termedia.pl/Ksiazka/Chorobatarczycyumezczyzn.

Rozmawiała Alicja Kostecka.

Zachęcamy do polubienia profilu „Menedżera Zdrowia” na Facebooku: www.facebook.com/MenedzerZdrowia i obserwowania kont na Twitterze i LinkedInie: www.twitter.com/MenedzerZdrowia i www.linkedin.com/MenedzerZdrowia.
 
© 2020 Termedia Sp. z o.o. All rights reserved.
Developed by Bentus.
PayU - płatności internetowe