Ultrasonografia narządu ruchu w diagnostyce polimialgii reumatycznej
Rozpoznanie polimialgii reumatycznej (PMR) wciąż przysparza wielu trudności. Ultrasonografia narządu ruchu jest traktowana jako istotne badanie pomocnicze w sytuacjach niejednoznacznych. Czy rzeczywiście jest ona wartością dodaną czy może źródłem pomyłek?
Dotychczasowa wiedza na temat jej trafności opierała się głównie na badaniach kliniczno-kontrolnych lub niereprezentatywnych grupach chorych, zniekształcając faktyczną wartość diagnostyczną tej metody. W opublikowanym na łamach „The Lancet Rheumatology” wieloośrodkowym badaniu podjęto próbę rzetelnej weryfikacji przydatności USG w dwóch niezależnych kohortach pacjentów z podejrzeniem PMR, u których nie wdrożono jeszcze terapii glikokortykosteroidami (GKS).
Do analizy włączono chorych w trakcie diagnostyki reumatologicznej w ośrodkach w Holandii (kohorta retrospektywna, 92 pacjentów) oraz Danii (kohorta prospektywna, 93 pacjentów). U wszystkich uczestników przeprowadzono ustrukturyzowane badanie kliniczne oraz ocenę ultrasonograficzną obejmującą m.in. kaletkę podbarkowo-podnaramienną, pochewkę ścięgna głowy długiej mięśnia dwugłowego ramienia oraz stawy biodrowe. Jako standard przyjęto ostateczną diagnozę kliniczną postawioną po 6 miesiącach w ośrodku holenderskim oraz po 12 miesiącach obserwacji w kohorcie duńskiej. Ostatecznie polimialgię reumatyczną rozpoznano odpowiednio u 63 proc. oraz 71 proc. badanych.
Analiza wykazała, że żadna pojedyncza zmiana ultrasonograficzna nie ma patognomicznego charakteru dla polimialgii reumatycznej. Najwyższą czułością charakteryzowała się obecność co najmniej jednej zmiany zapalnej w badanych lokalizacjach (odpowiednio 93 proc. i 92 proc.), co czyni ultrasonografię doskonałym narzędziem do wstępnego wykluczenia choroby. Z kolei najwyższą swoistość – sięgającą 85 proc. w ośrodku holenderskim oraz 93 proc. w kohorcie duńskiej – uzyskano przy jednoczesnym stwierdzeniu zmian zapalnych w obrębie obu obręczy: barkowej oraz biodrowej. Wskaźnik AUROC dla łącznej oceny zmian wyniósł niespełna 0,78 w obu grupach. Co istotne, badanie ultrasonograficzne znacznie lepiej sprawdzało się w odróżnianiu PMR od schorzeń niezapalnych niż w różnicowaniu z innymi zapalnymi chorobami reumatycznymi.
Całkowity brak cech zapalenia w obrębie barków i bioder pozwala z dużym prawdopodobieństwem odrzucić rozpoznanie polimialgii reumatycznej. Z kolei obecność typowych nieprawidłowości nie powinna być traktowana bezkrytycznie – ze względu na nakładanie się obrazu ultrasonograficznego z innymi artropatiami zapalnymi wynik ten zawsze wymaga ścisłej korelacji z pełnym obrazem klinicznym i dynamiką objawów.