Wprowadzenie

Impulsywność jest wieloaspektowym konstruktem mającym istotne znaczenie dla wielu form psychopatologii. Lynam i wsp. (2006) opracowali 59-itemową Skalę Impulsywnego Zachowania UPPS-P, mierzącą pięć aspektów impulsywności: negatywną i pozytywną popędliwość, brak premedytacji (przezorności), brak wytrwałości i poszukiwanie doznań. Celem badań było opracowanie i walidacja polskiej skróconej wersji tego narzędzia.

Materiał i metody

Badania przeprowadzono z użyciem 20-itemowej skali SUPPS-P (skrócona wersja UPPS-P) na próbie 522 osób w wieku 18–65 lat, w tym 48 osób uzależnionych od alkoholu. Wykorzystano następujące wskaźniki trafności: IVE Eysencków, DERS Gratz i Roemer, Skalę Neurotyczności z NEO-PI-R Costy i McCrae, Skalę Samokontroli Tangney, Baumeistera i Boone’a, a także skale mierzące częstotliwość internalizacyjnych oraz eksternalizacyjnych problemów i zaburzeń.

Wyniki

Przedstawiono opis statystyczny wyników SUPPS-P. Wykazano różnice ze względu na płeć. Przeprowadzono konfirmacyjną analizę czynnikową (CFA). Rzetelność określano za pomocą spójności wewnętrznej, mocy dyskryminacyjnej pozycji oraz stabilności test–retest. SUPPS-P koreluje istotnie z impulsywnością, ryzykanctwem, dysregulacją emocjonalną, neurotycznością, zdolnością do samokontroli i częstotliwością internalizacyjnych i eksternalizacyjnych problemów i zaburzeń. Osoby uzależnione od alkoholu różnią się istotnie od nieuzależnionych wyższą emocjonalną popędliwością i brakiem przezorności.

Omówienie

Zgodnie z wynikami wcześniejszych badań potwierdzono pięcioczynnikową strukturę SUPPS-P. Mocniej niż we wcześniejszych badaniach wykazano względną odrębność poszukiwania doznań, które jako aspekt impulsywności istotnie wiąże się tylko z pozytywną popędliwością i brakiem przezorności. Jest to wymiar impulsywności najbardziej powiązany z ryzykanctwem wg Eysencków. Hierarchiczna CFA, zgodnie z wcześniejszymi badaniami, wykazała istnienie w strukturze impulsywności względnie niezależnych, ale powiązanych czynników wyższego rzędu: 1) opartego na emocjach popędliwego działania, 2) braku sumienności i 3) poszukiwania doznań. Po raz kolejny dowiedziono szczególnego znaczenia negatywnej popędliwości i braku premedytacji w wyjaśnianiu oraz predykcji problemowych i zaburzonych zachowań, w tym uzależnienia od alkoholu. Ważne jest w analizie uwarunkowań i funkcji impulsywności uwzględnianie różnic między płciami, gdyż kobiety uzyskują wyższe niż mężczyźni wyniki w zakresie popędliwości negatywnej, a niższe w poszukiwaniu doznań. Dyskutowane są ograniczenia przeprowadzonych badań.

Wnioski

SUPPS-P, skrócona wersja UPPS-P, jest rzetelnym i trafnym narzędziem pomiaru osobowościowych aspektów impulsywności, mogącym mieć zastosowanie w badaniach empirycznych i praktyce klinicznej.