Wprowadzenie. U chorych po przeszczepie nerki ryzyko wystąpienia raka podstawnokomórkowego w stosunku do populacji ogólnej jest 10-krotnie, a raka kolczystokomórkowego aż do 250 razy większe. Do czynników ryzyka zalicza się: intensywność i czas stosowania immunosupresji, jasny fototyp skóry, płeć męską, zaawansowany wiek oraz promieniowanie słoneczne.

Cel pracy. Ocena zachowania pacjentów przed zabiegiem i po zabie­gu przeszczepienia nerki dotycząca stosowania ochrony przeciwsło­necznej.

Materiał i metodyka . Badaniem objęto 455 chorych po przeszczepie nerki w wieku 18–74 lat. W badaniu użyto kwestionariusza osobowego zawierającego informacje dotyczące: wieku, płci, miejsca zamieszkania, typu skóry według klasyfikacji Fitzpatrica (I–IV), koloru włosów i oczu oraz ewentualnych epizodów oparzeń słonecznych do 15. roku życia. W celu określenia narażenia na promieniowanie ultrafioletowe pod uwagę wzięto zawód związany z przebywaniem poza pomieszczeniami zamkniętymi, częstość ekspozycji na promieniowanie słoneczne, a także dłuższe pobyty w krajach o wysokim nasłonecznieniu. Uzyskano także informacje dotyczące częstości stosowania kremów przeciwsłonecznych oraz odzieży ochronnej przed zabiegiem i po zabiegu przeszczepienia nerki.

Wyniki. W badanej grupie chorych przed przeszczepieniem nerki tylko 20% pacjentów unikało słońca w godzinach okołopołudniowych (11.00–16.00) vs 64% pacjentów po zabiegu przeszczepienia. Kremy z filtrem i odzież ochronną stosowało odpowiednio 15,4% vs 20% i 7,7% vs 21,8%. Po przeszczepie nerki 57,6% chorych wdrożyło przynajmniej jedną z metod profilaktyki nowotworów skóry. Ograniczenie czasu przebywania na słońcu deklarowało 44% chorych (p < 0,01), odzież ochronną zaczęło nosić lub robiło to bardziej systematycznie w porównaniu z zachowaniem sprzed zabiegu 17,1% pacjentów (p < 0,0022), a preparaty z filtrem UV używało 14,1% pacjentów (p < 0,0315). Nadal żadnej ochrony przeciwsłonecznej nie stosowało 78,2% i 80% pacjentów (odpowiednio odzież ochronna i krem ochronny).

Wnioski. Uzyskane wyniki potwierdzają brak stosowania wystarczającej ochrony przed promieniowaniem ultrafioletowym przez pacjentów po przeszczepie narządów i konieczność edukacji chorych.