eISSN: 2084-9850
ISSN: 1897-3116
Pielęgniarstwo Chirurgiczne i Angiologiczne/Surgical and Vascular Nursing
Bieżący numer Archiwum O czasopiśmie Rada naukowa Bazy indeksacyjne Prenumerata Kontakt Zasady publikacji prac
4/2013
 
Poleć ten artykuł:
Udostępnij:
więcej
 
 
Artykuł przeglądowy

Czynniki wpływające na zadowolenie pacjenta z opieki pielęgniarskiej w świetle badań

Katarzyna Juszczak

Pielęgniarstwo Chirurgiczne i Angiologiczne 2013; 4: 115–117
Data publikacji online: 2013/12/11
Plik artykułu:
- Czynniki wplywajace.pdf  [0.08 MB]
Pobierz cytowanie
ENW
EndNote
BIB
JabRef, Mendeley
RIS
Papers, Reference Manager, RefWorks, Zotero
AMA
APA
Chicago
Harvard
MLA
Vancouver
 
 
Satysfakcja pacjenta jest jednym z najważniejszych wskaźników jakości opieki pielęgniarskiej. Pielęgniarki spośród wszystkich pracowników ochrony zdrowia mają najczęstszy kontakt z chorym, dlatego satysfakcja pacjenta z opieki zdrowotnej w znacznym stopniu jest postrzegana przez pryzmat opieki pielęgniarskiej, co podkreślają liczne publikacje [1–4].

W literaturze dostępnych jest wiele badań dotyczących zadowolenia pacjenta z opieki pielęgniarskiej [5–8]. Wśród badaczy istnieje zgodność co do stwierdzenia, że subiektywna ocena pacjenta jest jednym z ważniejszych wskaźników szeroko rozumianej jakości opieki zdrowotnej [2, 9]. Ocena ta może być rozpatrywana w kategorii satysfakcji lub dyssatysfakcji z opieki, jaką pacjent otrzymał w trakcie hospitalizacji. Satysfakcja pacjenta z opieki pielęgniarskiej może być definiowana jako zgodność pomiędzy tym, czego pacjent oczekuje, a tym, co otrzymuje w rzeczywistości [2, 10]. Wiele badań dotyczących oceny jakości opieki pielęgniarskiej z punktu widzenia pacjenta miało na celu ukazanie obszarów, które należałoby poprawić, ulepszyć lub zmienić [1, 10–16].

Dotychczasowe badania wskazują, że chorzy zazwyczaj wysoko oceniają jakość otrzymywanej opieki pielęgniarskiej [7, 10, 13, 15–20]. Jednakże oceny te nie są identyczne, a ich zróżnicowanie zależy od szeregu czynników. Wśród aspektów opieki pielęgniarskiej mających wpływ na satysfakcję pacjenta wymienia się: profesjonalność, wsparcie w zakresie edukacji oraz umiejętności interpersonalne.

Ware i wsp. [21] przedstawili trójwymiarowy system klasyfikowania wyznaczników zadowolenia pacjenta z opieki pielęgniarskiej. Zgodnie z nim są to: sztuka pielęgnowania, jakość opieki instrumentalnej i jakość środowiska. Opieka pielęgniarska obejmuje nie tylko wykonywanie zabiegów, lecz także obszar działalności decyzyjnej, kontakty interpersonalne, indywidualne oddziaływanie psychoterapeutyczne na człowieka zarówno chorego, jak i zdrowego oraz środowisko, w którym przebywa.

Do najczęściej poddawanych analizie czynników dotyczących zadowolenia z opieki pielęgniarskiej należą: wiek, wykształcenie i płeć pacjentów.

W wielu badaniach wykazano, że istnieje dodatnia korelacja pomiędzy wiekiem a poziomem satysfakcji z opieki. Przykładem mogą być prace Uzun [22], w których to pacjenci powyżej 65. roku życia zdecydowanie wyżej oceniali jakość opieki niż pozostali chorzy. Podobnie badania Stomberg i wsp. [23] oraz Peterson i wsp. [7] wykazały, że starsi pacjenci (powyżej 40. roku życia) byli bardziej pozytywni w ocenach niż młodsi.

Podobnie jak starszy wiek, również niższy poziom wykształcenia wydaje się czynnikiem predysponującym do wyższych ocen jakości opieki. Potwierdziły to m.in. badania Żakowskiej i wsp. [8], w których chorzy z wykształce­niem średnim i podstawowym wyżej oceniali jakość opieki niż chorzy z wykształceniem wyższym. W badaniach Uzun [21] również zaobserwowano, że chorzy z wykształceniem wyższym gorzej oceniali jakość opieki niż pozostali. Zależność ta prawdopodobnie wynika z większej świadomości i bardziej rozbudzonych potrzeb co do standardów opieki wśród osób młodszych i lepiej wykształconych.

Płeć nie wydaje się różnicować satysfakcji z opieki, gdyż wyniki badań dotyczące tego czynnika są rozbieżne. Badania Uzun [21] oraz Alhusban [24] wykazały, że kobiety wyżej niż mężczyźni oceniają jakość opieki, z kolei w badaniach Stanisławskiej i wsp. [19] stwierdzono, że to mężczyźni byli bardziej zadowoleni z otrzymanej opieki pielęgniarskiej. Sloman i wsp. [25] oraz Żakowska i wsp. [8] nie zaobserwowali zależności między płcią pacjenta a jego oceną jakości opieki pielęgniarskiej.

Do innych czynników wpływających na zadowolenie z opieki pielęgniarskiej, które same mogą stanowić element jakości, zalicza się: komunikację między pielęgniarkami i pacjentami, zaspokajanie oczekiwań pacjentów, edukowanie chorych, empatię, trafne rozpoznawanie nastroju pacjenta oraz udzielanie stosownej pomocy i wsparcia [9, 26–29]. Znaczenie tych czynników potwierdziło wielu badaczy. W badaniach Hussain i wsp. stwierdzono, że 84% pacjentów było niezadowolonych z opieki pielęgniarskiej, m.in. dlatego że pielęgniarki nie były wrażliwe na potrzeby chorych, szczególnie w porze nocnej, gdy np. nasilały się dolegliwości bólowe. Większość pacjentów (90%) nie czuła się komfortowo, rozmawiając z pielęgniarkami [30], co może świadczyć o niedostatecz­nej umiejętności pielęgniarek w zakresie profesjonalnej komunikacji. Ponadto autorzy zwracają uwagę na takie czynniki, jak: udzielanie informacji o stanie zdrowia cho­rych, indywidualne, podmiotowe podejście, zapewnienie intymności, szczególne w trakcie wykonywania czynności higieniczno-pielęgnacyjnych, oraz częsty kontakt z per­so­nelem [8, 31]. Wyniki badań przeprowadzonych przez Kuźmicz wskazują jednoznacznie na to, że pielęgniarki w niewystarczającym stopniu realizują działania związane z informowaniem pacjenta w zakresie zgodnym z jego życzeniem, zwłaszcza w odniesieniu do samopielęgnacji [32]. Badania Wyrzykowskiej wykazały, że pielęgniarki zbyt mało uwagi poświęcają przygotowaniu pacjenta do kontynuowania opieki w domu oraz do edukacji w tej kwestii [33]. Znaczenie tego czynnika podkreślają również w swoich badaniach Glińska i wsp. [34], zwracając uwagę, że rozmowy na ten temat prowadzone przez pielęgniarki były mało dokładne, fragmentaryczne i niejasne. Podobne dane uzyskano w badaniach McColl i wsp. [2], w których odnotowano, że pielęgniarki zbyt mało czasu poświęcają na rozmowę z pacjentem, a skupiają się na wykonywaniu czynności instrumentalnych. Udzielanie wyczerpujących informacji dotyczących zastosowanego sposobu pielęgnowania pozytywnie wpływa na formułowane przez pacjentów oceny dotyczące satysfakcji z opieki, o czym informują Sjoling i wsp. [44 ] oraz Stomberg [23]. Badania wskazują również, że sprawne wykonywanie czynności instrumentalnych (podawanie leków, wykonywanie iniekcji, różnorodnych zabiegów), wysoka kompetencja oraz dobra atmosfera w trakcie wykonywanej pracy pozytywnie wpływają na komfort fizyczny i psychiczny pacjentów i tym samym na zadowolenie z opieki [10].

Spośród wszystkich wymienionych czynników, najczęściej podkreślanymi przez chorych są: życzliwość i uprzejmość pielęgniarek, troska, serdeczność oraz opiekuńczość [7, 35, 36]. Wymienione wyżej czynniki wpływają nie tylko na poziom satysfakcji z opieki, lecz także na obniżenie lęku i niepokoju, zwłaszcza u chorych leczonych chirurgicznie, szczególnie wtedy, gdy jego efekty nie są do końca przewidywalne [5, 37].

Ból i lęk u chorych operowanych są zjawiskami, które często występują razem i wzajemnie mogą na siebie oddziaływać. Jak pokazują badania, lęk może zwiększać odczuwanie bólu, natomiast ból powoduje narastanie lęku. Badaniami potwierdzającymi tę zależność są m.in. prace Nelson i wsp. [38], którzy obserwując pacjentów po zabiegach kardiochirurgicznych, odnotowali dodatnią korelację pomiędzy tymi czynnikami. Korelacja była najsilniejsza w drugiej dobie po zabiegu. Podwyższony lęk w okresie okołooperacyjnym występuje dość często. Gillies i wsp. [39] stwierdzili, że dotyczy on ponad połowy chorych przed operacją i po niej. Również wyniki polskich autorów są zgodne z tymi danymi [40, 41]. Stąd też uważa się, że oba te czynniki powinny być uwzględniane w badaniach dotyczących zadowolenia pacjentów z opieki pielęgniarskiej.

Częstość występowania i poziom nasilenia lęku mają ścisły związek z rozległością zabiegu oraz indywidualną gotowością do reagowania lękiem na sytuacje stresowe. Obserwacje kliniczne i badania empiryczne dowodzą, że przygotowanie psychiczne chorego oraz wsparcie emocjonalne wpływają pozytywnie na poziom lęku i napięcia u chorych. Dużą rolę w łagodzeniu stresu przypisuje się pielęgniarce, która poprzez udzielanie kompetentnych informacji, a także wsparcie emocjonalne oraz wysokie kompetencje praktyczne zwiększa poczucie bezpieczeństwa chorego i poprawia jego samopoczucie fizyczne i psychiczne [42].

Podsumowując, można stwierdzić, że istnieje wiele czynników wpływających na zadowolenie pacjenta z opieki pielęgniarskiej, a zagadnienie to dotyczy co najmniej kilku obszarów działalności pielęgniarskiej. Warto podkreślić, że we współczesnym, konkurencyjnym świecie pacjent jest bardziej świadomym biorcą usług i nie akceptuje niezadowalających warunków pobytu na od­dziale. Nie satysfakcjonuje go również niski poziom świad­czonych usług pielęgniarskich. Oczekuje on indywidualnego traktowania przez personel sprawujący opiekę i włączenia go w ten proces, dlatego aby określić, w ja­kim stopniu dana placówka ochrony zdrowia odpowiada na potrzeby i preferencje pacjentów, konieczne jest uwzględnianie ich opinii [43].

Piśmiennictwo

 1. Walsh M, Walsh A. Measuring patient satisfaction with nursing care: experience of using the Newcastle Satisfaction with Nursing Scale. J Adv Nurs 1999; 29: 307-315.

 2. Johansson P, Oléni M, Fridlund B. Patient satisfaction with nursing care in the context of health care: a literature study. Scand J Caring Sci 2002; 16: 337-344.

 3. Schmidt LA. Patients perceptions of nursing care in the hospital setting. J Adv Nurs 2003; 44: 393-399.

 4. Schmidt LA. Patients' perceptions of nurse staffing, nursing care, adverse events, and overall satisfaction with the hospital experience. Nurs Econ 2004; 22: 295-306.

 5. Nendic M. Patient satisfaction with postoperative analgesia. Nurs Stand 2000; 14: 32-37.

 6. Kropornicka B, Baczewska B, Turowski K. Satysfakcja z opieki pielęgniarskiej w grupie pacjentów hospitalizowanych z powodu dyskopatii lędźwiowej. Ann Univesitatis Mariae Curie-Skłodowska Lublin Polonia 2003; 8: 132-138.

 7. Peterson W, DiCenso A, Sword W. The Newcastle Satisfaction with Nursing Scale: a valid measure of maternal satisfaction with inpatient postpartum nursing care. J Adv Nurs 2005; 52: 672-681.

 8. Żakowska A, Zera A, Krupienicz A. Jakość opieki pielęgniarskiej w opinii pacjentów po zabiegach urologicznych i ortopedycznych znieczulanych metodą podpajęczynówkową. Przegl Urol 2009; 10: 55-61.

 9. Connell B, Yong J, Twigg D. Patient satisfaction with nursing care: a measurement conundrum. Int J Nurs Pract 1999; 5: 72-77.

10. Laschinger HS, Hall LM, Pedersen C, Almost J. A psychometric analysis of the patient satisfaction with nursing care quality questionnaire: an actionable approach to measuring patient satisfaction. J Nurs Care Qual 2005; 20: 220-230.

11. McColl E, Thomas L, Bond S. A study to determinate patient satisfaction with nursing care. Nurs Stand 1996; 10: 34-38.

12. Idvall E, Hamrin E, Sjöström B, Unosson M. Quality indicators in postoperative pain management: a validation study. Scand J Caring Sci 2001; 15: 331-338.

13. Idvall E, Hamrin E, Unosson M. Development of an instrument to measure strategic and clinical indicators in postoperative pain management. J Adv Nurs 2002; 37: 532-40.

14. Idvall E., Ehrenberg A. Nursing documentation of postoperative pain management. J Clin Nurs 2002; 11: 734-742.

15. Jaracz K, Wdowczyk K, Górna K. Ocena jakości opieki w aspekcie bólu pooperacyjnego z zastosowaniem polskiej wersji Skali Klinicznych Wskaźników Jakości Postępowania z Bólem Pooperacyjnym. Pielęg Pol 2005; 1: 9-14.

16. Bączyk G, Ochmańska M, Stępień S. Subiektywna ocena jakości opieki pielęgniarskiej w zakresie bólu pooperacyjnego u chorych leczonych chirurgicznie. Probl Pielęg 2009; 7: 173-177.

17. Idvall E, Berg K, Unasson M, Brudin L. Differences between nurse and patient assessment on postoperative pain management in two hospitals. J Eval Clin Pract 2005; 11: 444-451.

18. Han CH, Connolly PM, Canham D. Measuring patient satisfaction as an outcome of nursing care at a teaching hospital of southern Taiwan. J Nurs Care Qual 2003; 18: 143-150.

19. Stanisławska J, Talarska D, Drozd E i wsp. Ocena satysfakcji pacjenta z opieki pielęgniarskiej w oddziale zabiegowym i niezabiegowym za pomocą The Newcastle Satisfaction with Nursing Scale (NSNS). Przegl Lek 2011; 68: 157-160.

20. Frankiewicz A, Lelonek B. Poziom satysfakcji z opieki pielęgniarskiej pacjentów hospitalizowanych w oddziale neurochirurgii. Zdrowie Publiczne 2012; 122: 261-264.

21. Ware JE, Davies-Avery A, Stewart A. The measurement and meaning of patient satisfaction: a review of the recent literature. Health and Medical Care Services Review 1978; 1: 1-15.

22. Uzun O. Patient satisfaction with nursing care at a University Hospital in Turkey. J Nurs Care Qual 2001; 16: 24-33.

23. Stomberg MW, Wickström K, Joelsson H, et al. Postoperative pain management on surgical wards – do quality assurance strategies result in long-term effects on staff member attitudes and clinical outcomes? Pain Manag Nurs 2003; 4: 11-22.

24. Alhusban MA, Abualrub RF. Patient satisfaction with nursing care in Jordan. J Nurs Manag 2009; 17: 749-758.

25. Sloman R, Wruble AW, Rosen G, Rom M. Determination of clinically meaningful levels of pain reduction in patients experiencing acute postoperative pain. Pain Manag Nurs 2006; 7: 153-158.

26. Kulczycka K. Kryteria oceniające satysfakcję pacjentów z opieki pielęgniarskiej. Zdrowie Publiczne 2001; 111: 53-56.

27. Irurita V. Factors affecting the quality of nursing care: the patients perspective. Int J Nurs Pract 1999; 5: 86-94.

28. Kamińska M, Ślusarz R, Opozda K. Oczekiwania pacjentów wobec personelu pielęgniarskiego. Pielęg Pol 2001; 2: 323-341.

29. Grochans E, Wieder-Huszla S, Jurczak A i wsp. Wsparcie emocjonalne jako wyznacznik jakości opieki pielęgniarskiej. Problemy Higieny i Epidemiologii 2009; 90: 236-239.

30. Hussain KM, Rasheed H, Saeed A i wsp. Patent satisfaction with nursing care. Rawal Med J 2007; 32: 28-30.

31. Schmidt LA. Patients perceptions of nursing care in the hospital setting. J Adv Nurs 2003; 44: 393-399.

32. Kuźmicz I. Pomiar i ocena poziomu pielęgnowania w oddziałach internistycznych. Pielęg Pol 2003; 1: 34-39.

33. Wyrzykowska M. Ocena opieki pielęgniarskiej w opinii pacjentów. Pielęg Chir Angiol 2007; 1: 3-10.

34. Glińska J, Bednarska A, Brosowska B, Lewandowska M. Analiza poziomu jakości opieki pielęgniarskiej w opinii pielęgniarek i pacjentów. Pielęg Chir Angiol 2012; 4: 151-160.

35. Kamińska M, Ślusarz R, Opozda K. Oczekiwania pacjentów wobec personelu pielęgniarskiego. Pielęg Pol 2001; 2: 323-341.

36. Grabska K, Stefańska W. Sylwetka zawodowa pielęgniarki w opinii pacjentów. Problemy Pielęg 2009; 17: 8-12.

37. Sjöström B, Haljamäe H, Dahlgren LO, Lindström B. Assessment of postoperative pain. Impast of clinical experience professional role. Acta Anaesthesiol Scand 1997; 41: 339-344.

38. Nelson FV, Zimmerman L, Barnason S, et al. The relationship and influence of anxiety on postoperative pain in the coronary artery bypass graft patient. J Pain Symptom Manage 1998; 15: 102-109.

39. Gillies ML, Smith LN, Parry-Jones WL. Postoperative pain assessment and management adolescents. Pain 1999; 79: 207-215.

40. Bączyk G, Poniedziałek M, Skokowska B. Poziom lęku przedoperacyjnego u chorych leczonych chirurgicznie. Pielęg Pol 2005; 1: 42-45.

41. Andruszkiewicz A, Idczak H, Kocięcka A i wsp. Subiektywna ocena opieki pielęgniarskiej a poziom lęku i depresji u pacjentów chirurgicznych. Pielęg Pol 2005; 1: 46-48.

42. Dyga-Konarska M. Informacyjne i emocjonalne wsparcie pacjenta przez personel medyczny. Stand Med 2004; 5: 599-604.

43. Coulter A, Cleary PD. Patients' experiences with hospital care in five countries. Health Aff (Millwood) 2001; 20: 244-252.

44. Sjöling M, Nordahl G, Olofsson N, Asplund K. The impact of preoperative information on state anxity, postoperative pain and satisfaction with pain management. Patient Educ Couns 2003; 51: 169-176.
Copyright: © 2013 Termedia Sp. z o. o. This is an Open Access article distributed under the terms of the Creative Commons Attribution-NonCommercial-ShareAlike 4.0 International (CC BY-NC-SA 4.0) License (http://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0/), allowing third parties to copy and redistribute the material in any medium or format and to remix, transform, and build upon the material, provided the original work is properly cited and states its license.
POLECAMY
© 2019 Termedia Sp. z o.o. All rights reserved.
Developed by Bentus.
PayU - płatności internetowe