Cel

Przedstawienie roli układu dopaminergicznego i mikroRNA w rozwoju depresji wywołanej terapią glikokortykoidami (GCs).

Poglądy

Glikokortykoidy są hormonami steroidowymi wydzielanymi przez nadnercza, a ich synteza jest regulowana przez układ podwzgórze–przysadka–nadnercza (HPA). Sekrecja GCs (kortyzolu u ludzi i kortykosteronu u gryzoni) zależy bezpośrednio od kortykotropiny wydzielanej z przysadki mózgowej oraz pośrednio od czynnika uwalniającego kortykotropinę – hormonu uwalnianego z jąder przyśrodkowych podwzgórza. Długotrwałe leczenie GCs zaburza funkcjonowanie osi HPA, obniża aktywność układu dopaminergicznego, hamuje neurogenezę w hipokampie i aktywuje jądra ciała migdałowatego, prowadząc do zwiększonej podatności na depresję. Jest to ważny problem, ponieważ GCs są powszechnie stosowane w leczeniu licznych schorzeń, m.in. zapalnych i autoimmunologicznych. Działanie GCs może być przynajmniej częściowo regulowane przez mechanizmy epigenetyczne (mikroRNA), jak również mikroRNA modulują produkcję GCs i odpowiedź komórkową na GCs.

Wnioski

Terapia GCs może prowadzić do zmian w aktywności układu dopaminergicznego (m.in. aktywności receptorów D2), które w istotny sposób przyczyniają się do zwiększonej predyspozycji wystąpienia depresji. Dodatkowo terapia GCs może powodować zmiany w aktywności mikroRNA (np. miR-124), co nasila objawy depresji. Poszukiwanie specyficznych zmian w ekspresji mikroRNA pozwoli na uzyskanie praktycznych klinicznie i łatwych do zastosowania biomarkerów depresji oraz nowych form farmakoterapii w depresji wywołanej przez GCs.