Dostępność leczenia opioidami w Polsce stanowi istotne zagadnienie w leczeniu bólu u chorych, zwłaszcza z bólem przewlekłym, jak również z punktu widzenia możliwych szkód związanych ze stosowaniem opioidów. W artykule omówiono aktualną sytuację w zakresie dostępności opioidów dla pacjentów z chorobą nowotworową i innymi schorzeniami, a także problem uzależnienia od opioidów. Podstawę artykułu stanowi Ogólnopolska Konferencja „Dostępność leczenia opioidami”, która została zorganizowana w ramach 7. Ramowego Projektu Unii Europejskiej ATOME, mającego na celu poprawę w zakresie dostępności opioidów i zmniejszenie szkód wywołanych przez opioidy w krajach Europy Środkowo-Wschodniej. Przedstawiono również propozycje zmian, których celem jest z jednej strony poprawa dostępności opioidów dla pacjentów wymagających takiego leczenia, a z drugiej ograniczenie niewłaściwego stosowania i zmniejszenie ryzyka rozwoju uzależnienia psychicznego od opioidów. Podkreślono konieczność wspólnych działań ekspertów różnych środowisk zajmujących się leczeniem opioidami i chorych uzależnionych od opioidów, pacjentów i rodzin z urzędnikami opracowującymi regulacje prawne dotyczące stosowania opioidów. Autorzy niniejszego opracowania do określenia opioidów stosowanych w celu leczenia bólu i innych objawów, często nazywanych w języku potocznym i urzędniczym „narkotykami” bądź „środkami odurzającymi”, zalecają używanie nazwy „opioidowe leki przeciwbólowe”.