eISSN: 1644-4116
ISSN: 1429-8538
Psychoonkologia
Bieżący numer Archiwum Artykuły zaakceptowane O czasopiśmie Bazy indeksacyjne Prenumerata Kontakt Zasady publikacji prac
NOWOŚĆ
Portal dla onkologów!
www.eonkologia.pl
2/2016
vol. 20
 
Poleć ten artykuł:
Udostępnij:
więcej
 
 
streszczenie artykułu:
Artykuł przeglądowy

Jakość życia i zespoły bólowe u chorych na nowotwory płuc

Wojciech Leppert

Psychoonkologia 2016; 20 (2): 98-104
Data publikacji online: 2016/09/05
Pełna treść artykułu
Pobierz cytowanie
ENW
EndNote
BIB
JabRef, Mendeley
RIS
Papers, Reference Manager, RefWorks, Zotero
AMA
APA
Chicago
Harvard
MLA
Vancouver
 
W Polsce rak płuca stanowi najczęstszą lokalizację guza u mężczyzn i trzecią u kobiet oraz pierwszą przyczynę zgonu mężczyzn i kobiet spośród chorób nowotworowych. Ze względu na niekorzystne rokowanie, złe wyniki leczenia, liczne objawy, znaczne obciążenie psychiczne, problemy socjalne i duchowe nowotwory płuc istotnie pogorszają jakość życia (JŻ) chorych i ich rodzin.

Dolegliwości bólowe stanowią częsty objaw nowotworów płuc. Ból może być spowodowany bezpośrednio przez rozwój miejscowy bądź rozsiew nowotworu, pośrednio przez rozwój choroby nowotworowej (zespoły paranowotworowe), leczenie onkologiczne i choroby współistniejące. Zespoły bólowe związane z miejscowym rozwojem guza dotyczą nacieku struktur klatki piersiowej: opłucnej, śródpiersia, żeber, nerwów międzyżebrowych i splotu ramiennego. U chorych z rozsiewem nowotworu ból może być spowodowany przerzutami do kości (zwłaszcza do kręgosłupa), narządów trzewnych (najczęściej wątroby i nadnerczy) i mózgowia.

Rozwój zespołów paranowotworowych, m.in. wyniszczenia (zespół anoreksja–kacheksja–astenia) prowadzi do zaników mięśniowych, co sprzyja wystąpieniu przykurczu mięśni, natomiast osteoartropatia przerostowa może być przyczyną bólu stawowo-mięśniowego. Dolegliwości bólowe mogą być wywołane leczeniem przeciwnowotworowym miejscowym (głównie zabiegami otwarcia klatki piersiowej i uszkodzeniem nerwów międzyżebrowych), a także systemowym podaniem cytostatyków, zwłaszcza pochodnych platyny (bolesna polineuropatia obwodowa). Przyczyną dolegliwości bólowych może być rozwój chorób współistniejących, np. zmian zwyrodnieniowych stawów czy osteoporozy. Kaszel z kolei może powodować bądź nasilać ból w klatce piersiowej.

Leczenie bólu u chorych na nowotwory płuc jest oparte na farmakoterapii, która może być uzupełniona technikami interwencyjnymi, co istotnie poprawia JŻ, także dzięki wsparciu psychosocjalnemu i duchowemu chorych i rodzin oraz wdrożeniu modelu zintegrowanej opieki onkologicznej i wspierającej (wczesna opieka paliatywna).

Abstract

In Poland, lung cancer is the most common tumour diagnosed in men and third in women and the first cause of cancer death among both men and women. Due to poor prognosis and unsatisfactory treatment results, numerous symptoms, significant psychological burden, social and spiritual problems, lung tumours significantly decrease patients’ and families’ quality of life (QOL).

Pain is a frequent symptom in lung tumours. Pain may be induced directly by local growth or dissemination of the tumour, indirectly evoked by cancer – paraneoplastic syndromes, oncological treatment and comorbidities. Local pain syndromes most frequently are induced by infiltration by the tumour thoracic cage structures such as pleura, ribs, intercostal nerves and brachial plexus. Patients with tumour dissemination may suffer from pain evoked by bone (especially spine), visceral organs (most frequently liver and suprarenal glands) and brain metastases.

Development of paraneoplastic syndromes, among which anorexia–cachexia–asthenia syndrome leads to muscle atrophy, which may contribute to muscle spasm appearance, whereas hypertrophic osteoarthropathy may be a cause of arthralgia and muscle pain. Pain may be induced by oncology local treatment (mainly surgical interventions – thoracotomy and intercostal nerves damage) and systemic cytotoxic drugs administration, especially platinum derivatives (painful peripheral neuropathy). Pain may also be induced by comorbidities such as spondyloarthrosis or osteoporosis. Cough may induce or intensify pain in the chest.

Treatment of pain in lung tumour patients is based on pharmacotherapy that may be supplemented with interventional techniques, which may significantly improve patients’ QOL also thanks to psychosocial and spiritual support offered to patients and families and introducing integrated model of oncological and supportive/early palliative care.
słowa kluczowe:

ból, jakość życia, leczenie, nowotwory płuc, rak płuca, opieka wspierająca, wczesna opieka paliatywna

referencje:
Shipper H. Quality of life. Principles of the clinical paradigm. J Psychol Oncol 1990; 8: 171-185.
Aaronson NK, Cull A, Kaasa S i wsp. Modułowe postępowanie Europejskiej Organizacji do Badań i Leczenia Raka (EORTC) do oceny jakości życia chorych na nowotwory. Modyfikacja. W: Jakość życia w chorobie nowotworowej. Meyza J (red.). Centrum Onkologii, Warszawa 1997; str. 13-36.
The World Health Organization Quality of Life assessment (WHOQOL): position paper from the World Health Organization. Soc Sci Med 1995; 41: 1403-1409.
Kochman D. Koncepcje teoretyczne jakości życia. Zdr Publ 2007; 117: 242-248.
Brzeziński J. Metodologiczny i etyczny kontekst badań nad jakością życia. W: Psychologiczne i pedagogiczne wymiary jakości życia. Bańka A, Derbis R (red.). UAM Poznań i WSP Częstochowa 1994; str. 11-18.
Calman KC. Quality of Life in Cancer Patients – an hypothesis. J Med Ethics 1984; 10: 124-127.
De Walden Gałuszko K. Jakość życia – rozważania ogólne. W: Ja­kość życia w chorobie nowotworowej. De Walden-Gałuszko K, Majkowicz M (red.). Wydawnictwo Uniwersytetu Gdańskiego, Gdańsk 1994; 13-40.
Majkowicz M. Wielopoziomowa ocena stanu podmiotowego pacjentów z chorobą nowotworową. Rozprawa habilitacyjna. Akademia Medyczna, Gdańsk 2005. Ann Acad Med Ged 2005; 35, supl. 2.
Leppert W, Forycka M, de Walden-Gałuszko K i wsp. Ocena jakości życia u chorych na nowotwory – zalecenia dla personelu oddziałów onkologicznych i medycyny paliatywnej. Psychoonkologia 2014; 18: 17-29.
Tobiasz-Adamczyk B. Jakość życia w naukach społecznych i medycynie. Sztuka Leczenia 1996; 2: 33-40.
Leppert W, Turska A, Majkowicz M i wsp. Quality of life in patients with advanced lung cancer treated at home and at a palliative care unit. Am J Hosp Palliat Med 2012; 29: 379-387.
Zatoński W, Sulkowska U, Didkowska J. Kilka uwag o epidemiologii nowotworów w Polsce. Nowotwory 2015; 65: 179-196.
Jassem J, Krzakowski M, Roszkowski K. i wsp. A phase II study of gemcitabine plus cisplatin in patients with advanced non-small cell lung cancer: clinical outcomes and quality of life. Lung Cancer 2002; 35: 73-79.
Krzakowski M, Jassem J, Dziadziuszko R i wsp. Nowotwory płuca i opłucnej oraz śródpiersia. W: Krzakowski M, Warzocha K (red.). Zalecenia postępowania diagnostyczno-terapeutycznego w nowotworach złośliwych 2013 rok. Tom I. Via Medica, Gdańsk 2013; str. 69-101.
Jassem J, Penrod JR, Goren A i wsp. Caring for relatives with lung cancer in Europe: an evaluation of caregivers’ experience. Qual Life Res 2015; 24: 2843-2852.
Dębska G, Milaniak I, Moskal J. Wpływ zmęczenia na jakość życia pacjentów z drobnokomórkowym nowotworem płuc w zależności od cyklu chemioterapii. Psychoonkologia 2015, 2: 49-55.
Potempa M, Jonczyk P, Zalewska-Ziob M. Endokrynologiczne oblicze raka płuca. Onkol Prakt Klin 2015; 11: 121-128.
Krzakowski M. Zespoły paranowotworowe. Pol Med Paliat 2002; 1: 57-66.
Hopwood P, Stephens RJ. Depression in patients with lung cancer: prevalence and risk factors derived from quality-of-life data. J Clin Oncol 2000; 18: 893-903.
Silvoniemi M, Vasankari T, Löyttyniemi E i wsp. Symptom Assessment for Patients with Non–small Cell Lung Cancer Scheduled for Chemotherapy. Anticancer Res 2016; 36: 4123-4128.
Simmons CP, MacLeod N, Laird BJ. Clinical management of pain in advanced lung cancer. Clin Med Insights Oncol 2012; 6: 331-346.
Mercadante S, Vitrano V. Pain in patients with lung cancer: Pathophysiology and treatment. Lung Cancer 2010; 68: 10-15.
Leppert W, Majkowicz M. Ocena analgezji i objawów niepożądanych tramadolu i dihydrokodeiny o kontrolowanym uwalnianiu u chorych z bólem nowotworowym – na podstawie zmodyfikowanej skali ESAS. Współcz Onkol 2008; 12: 246-254.
Barnes H, McDonald J, Smallwood N i wsp. Opioids for the palliation of refractory breathlessness in adults with advanced disease and terminal illness. Cochrane Database Syst Rev 2016; 3: CD011008.
Caraceni A, Davies A, Poulain P i wsp. Guidelines for the Management of Breakthrough Pain in Patients With Cancer. J Natl Comp Canc Netw 2013; 11 Suppl 1: S29-S36.
Caraceni A, Hanks G, Kaasa S i wsp.; European Palliative Care Research Collaborative (EPCRC), on behalf of the European Association for Palliative Care (EAPC). Use of opioid analgesics in the treatment of cancer pain: evidence-based recommendations from the EAPC. Lancet Oncol 2012; 13: e58-e68.
Finnerup NB, Attal N, Haroutounian S. i wsp. Pharmacotherapy for neuropathic pain in adults: a systematic review and meta-analysis. Lancet Neurol 2015; 14: 162-173.
Halasz LM, Uno H, Hughes M i wsp. Comparative effectiveness of stereotactic radiosurgery versus whole-brain radiation therapy for patients with brain metastases from breast or non-small cell lung cancer. Cancer 2016; 122: 2091-2100.
Lei M, Liu Y, Liu S i wsp. Individual strategy for lung cancer patients with metastatic spinal cord compression. Eur J Surg Oncol 2016; 42: 728-734.
Yates P, Schofield P, Zhao I i wsp. Supportive and palliative care for lung cancer patients. J Thorac Dis 2013; 5 (S5): S623-S628.
Temel JS, Greer JA, Muzikansky A i wsp. Early palliative care for patients with metastatic non-small-cell lung cancer. N Engl J Med 2010; 363: 733-742.
De Santis S, Borghesi C, Ricciardi S i wsp. Analgesic effectiveness and tolerability of oral oxycodone/naloxone and pregabalin in patients with lung cancer and neuropathic pain: an observational analysis. OncoTargets Ther 2016; 9: 4043-4405.
© 2019 Termedia Sp. z o.o. All rights reserved.
Developed by Bentus.
PayU - płatności internetowe