Wprowadzenie . Rytuksymab stanowi chimeryczne ludzko-mysie przeciwciało monoklonalne, które wiąże się z przezbłonowym antygenem komórek CD20+ (limfocyty B i pre-B), powodując ich deplecję w mechanizmie lizy zależnej od układu dopełniacza, cytotoksyczności komórek zależnej od przeciwciał oraz apoptozy. Wskazaniem rejestracyjnym rytuksymabu jest leczenie chłoniaków nieziarniczych, przewlekłej białaczki limfocytowej oraz reumatoidalnego zapalenia stawów. Rytuksymab stosuje się także w wielu jednostkach chorobowych o podłożu autoimmunologicznym, m.in. w toczniu rumieniowatym ukła­dowym i zespole Sjögrena. Znalazł zastosowanie także jako lek adiuwantowy w ciężkich lub opornych na standardowe leczenie immunosupresyjne przypadkach pęcherzycy zwykłej lub liściastej.

Cel pracy. Analiza skuteczności leczenia pęcherzycy liściastej rytuksymabem w monoterapii u 2 pacjentów z przeciwwskazaniami do klasycznego leczenia immunosupresyjnego oraz przegląd piśmiennictwa.

Opis przypadków. U 2 pacjentów – 66-letniego mężczyzny i 61-letniej kobiety – z pęcherzycą liściastą włączono terapię rytuksymabem w pojedynczym cyklu, podanym w dawce 1000 mg w odstępie dwutygodniowym. U pierwszego pacjenta po 4 miesiącach stwierdzono negatywizację serologiczną oraz poprawę kliniczną ze stopniowym gojeniem się nadżerek i zmniejszeniem liczby nowych zmian. Po 8 miesiącach zaobserwowano prawie całkowite zagojenie zmian. U drugiej pacjentki odnotowano podobny przebieg.

Wnioski. Po zastosowaniu rytuksymabu w monoterapii u osób z pęcherzycą liściastą uzyskano stopniową poprawę kliniczną aż do prawie całkowitego ustąpienia zmian skórnych. Negatywizację serologiczną stwierdzono przed uzyskaniem remisji klinicznej. To nietypowe zjawisko można tłumaczyć szybkim zahamowaniem produkcji nowych, patogennych przeciwciał pęcherzycowych poprzez deplecję komórek CD20+, przy jednoczesnym utrzymywaniu się aktywności związanych in vivo przeciwciał pęcherzycowych w naskórku.