Odpowiedzialne stosowanie antybiotyków w POZ

Wprowadzenie

Antybiotyki to grupa leków stosowanych w leczeniu infekcji. Są znane od 1928 r., kiedy to Alexander Fleming odkrył naturalną penicylinę, co zapoczątkowało erę antybiotykoterapii. W następnych latach odkrywano kolejne leki o działaniu przeciwdrobnoustrojowym. Złota era antybiotyków przypadła na lata 1940–1960. Niestety od lat 60. znacząco ograniczono poszukiwania nowych leków. Obecnie liczba wprowadzanych nowych antybiotyków nie nadąża za potrzebami zdrowotnymi, na co zwracała uwagę Światowa Organizacja Zdrowia (World Health Organization – WHO) w swoim raporcie z 2021 r. [1–4]. Odkrycie antybiotyków i ich włączenie do standardów leczenia w szybkim czasie przyczyniło się do znacznej redukcji śmiertelności z powodu infekcji, które w erze przed antybiotykoterapią stanowiły jedną z głównych przyczyn zgonów na świecie.
Niestety, dość szybko okazało się, że drobnoustroje posiadają, mogą rozwijać, nabywać i przekazywać mechanizmy warunkujące oporność na stosowane antybiotyki. Zdolności te powodują, że w miarę upływu czasu coraz większa liczba bakterii uodparnia się na stosowane antybiotyki, a leki stają się nieskuteczne. Już Alexander Fleming przewidział ryzyko pojawienia się „superbakterii” oraz tzw. ery antybiotykooporności, w której niewątpliwie jesteśmy. Zgodnie z założeniami WHO antybiotykooporność uważana jest za jedno z największych globalnych zagrożeń w XXI wieku, które niesie ze sobą szereg powikłań [5].
Zacznijmy jednak od tego, czym jest antybiotykooporność i co ją powoduje. Według definicji jest to zjawisko polegające na wytworzeniu lub nabyciu oporności na stosowany antybiotyk przez bakterię, która dotychczas była na niego wrażliwa. Mechanizmów powodujących oporność bakterii na działanie antybiotyków jest wiele i mogą one mieć charakter wrodzony lub nabyty, co stanowi olbrzymie wyzwanie. Oporność bakterii na antybiotyki jest naturalnym zjawiskiem, które postępuje zazwyczaj poprzez odpowiednie mutacje genetyczne, niemniej nadużywanie antybiotyków wywiera presję na bakterie i znacznie przyspiesza ten proces. Mechanizmy warunkujące oporność bakterii na antybiotyki mogą być różnorodne: zmiany szlaków metabolicznych, produkcja substancji dezaktywujących antybiotyki, modyfikacja miejsca wiążącego dla antybiotyku, zaburzenia transportu leków do wnętrza bakterii bądź ich aktywne usuwanie z wnętrza drobnoustroju. Poszczególne bakterie mogą posiadać kilka mechanizmów, dlatego mogą wykazywać oporność na wiele grup...


Pełna treść artykułu...