Oliwa przed cukrem
123RF
Spożywanie tłuszczu na kilkanaście minut przed węglowodanami spowalnia opróżnianie żołądka i ogranicza gwałtowny skok glukozy we krwi. Naukowcy opisali złożony mechanizm hormonalno-nerwowy odpowiedzialny za to zjawisko, wskazując, że sama sekwencja posiłku może być prostym narzędziem w kontroli glikemii.
- Tłuszcz zjedzony 15 minut przed węglowodanami spowalnia opróżnianie żołądka i chroni przed gwałtownym skokiem glukozy
- Naukowcy odkryli, że w tym procesie glukagon – wbrew dotychczasowej wiedzy – współpracuje z hormonem GLP-1
- Zmiana kolejności spożywania produktów może być prostym sposobem na kontrolę glikemii bez konieczności eliminowania węglowodanów
Spożywanie oliwy z oliwek przed węglowodanami spowalnia opróżnianie żołądka i ogranicza gwałtowny skok glukozy we krwi – wykazali naukowcy z Uniwersytetu w Kioto pod kierunkiem prof. Daisuke Yabe. Efekt ten zaobserwowano u myszy, w tym u osobników z cukrzycą typu 2. Wyniki pracy ukazały się w czasopiśmie „Diabetes” – w tekście „Olive Oil Before Oral Glucose Delays Gastric Emptying and Lowers Glycemia Through Partially Redundant Glucagon and GLP-1 Signaling in Mice Free”1.
Wcześniejsze obserwacje z udziałem ludzi sugerowały, że sekwencja spożywania poszczególnych składników posiłku wpływa na glikemię poposiłkową. Zjedzenie warzyw, białka lub tłuszczów przed węglowodanami pomagało ograniczyć gwałtowny wzrost poziomu cukru we krwi. Mechanizmy odpowiedzialne za to zjawisko pozostawały jednak niejasne. Prawdopodobne hipotezy wskazywały na wolniejsze opróżnianie żołądka, dzięki czemu glukoza trafia do jelita cienkiego stopniowo, oraz na zwiększone wydzielanie hormonów metabolicznych.
Aby zweryfikować te zależności, międzynarodowy zespół badawczy przeprowadził serię eksperymentów na gryzoniach. Zwierzęta podzielono na trzy grupy poddawane uprzednio nocnemu postowi:
- Pierwsza otrzymywała wodę, a następnie glukozę.
- Drugiej podawano oliwę z oliwek, a po 15 minutach glukozę.
- W trzeciej kolejność odwrócono – po glukozie aplikowano oliwę.
Następnie oceniono tempo przemieszczania się treści żołądkowej do jelita cienkiego, stężenie glukozy oraz poziom hormonów regulujących jej metabolizm: insuliny, glukagonu, GIP i GLP-1.
U gryzoni, które otrzymały tłuszcz przed glukozą, wzrost poziomu cukru we krwi był znacznie łagodniejszy niż w grupie o odwrotnej sekwencji. Pokarm wolniej opuszczał żołądek, co opóźniało wchłanianie cukru. Poprawę parametrów odnotowano również u myszy z cukrzycą typu 2, charakteryzujących się poważnymi zaburzeniami wydzielania insuliny.
Uprzednie podanie oliwy stymulowało wyrzut kilku hormonów, w tym GLP-1, GIP oraz glukagonu. Rola tego ostatniego okazała się zaskakująca – standardowo glukagon podwyższa stężenie glukozy we krwi, pobudzając wątrobę do jej uwalniania.
W kolejnym etapie prac naukowcy zablokowali działanie glukagonu i GLP-1. Wyłączenie aktywności tylko jednego z nich nie znosiło ochronnego wpływu oliwy. Korzystny efekt słabł dopiero przy jednoczesnym zahamowaniu obu szlaków sygnalizacyjnych. Oznacza to, że glukagon i GLP-1 częściowo się uzupełniają, wspólnie hamując motorykę żołądka i redukując glikemię poposiłkową.
Ważne w opisywanej kaskadzie okazał się również nerw błędny, łączący mózg z narządami jamy brzusznej. Jego chirurgiczne przerwanie osłabiło działanie oliwy.
– Nasze odkrycia sugerują, że kolejność, w jakiej składniki odżywcze docierają do przewodu pokarmowego, uruchamia skoordynowaną reakcję hormonalno-nerwową. Zmienia ona tempo pasażu glukozy z żołądka do jelit – wyjaśnił prof. Daisuke Yabe.
Jego zdaniem zmiana kolejności spożywanych produktów może stanowić prostą metodę poprawy kontroli glikemii, eliminując konieczność rezygnacji z konkretnych grup żywności.
Badacze zastrzegli jednak, że doświadczenia przeprowadzono na modelu zwierząt z wykorzystaniem wyizolowanych składników odżywczych, a nie pełnowartościowych posiłków. Weryfikacja opisywanych mechanizmów u ludzi oraz ocena ich przydatności w profilaktyce i leczeniu cukrzycy wymagają dalszych badań klinicznych.
Przypis:
Przeczytaj także: „Gra z cukrzycą”.
