Wprowadzenie: Programy redukcji szkód skierowane do osób uzależnionych od narkotyków są dobrze udokumentowane i akceptowane przez środowisko terapeutyczne. Jednocześnie programy tego typu skierowane do osób uzależnionych od alkoholu są rzadko tematem opracowań naukowych, a ich realizacja napotyka opór środowiska. Artykuł prezentuje wyniki badania jakościowego poświęconego percepcji dwóch przykładowych programów redukcji szkód dla osób uzależnionych od alkoholu, zrealizowanego z terapeutami uzależnienia od alkoholu.

Materiał i metody: Dwudziestu sześciu terapeutów zatrudnionych w polskim systemie alkoholowego lecznictwa ambulatoryjnego wzięło udział w czterech zogniskowanych wywiadach grupowych, które zostały nagrane na dyktafon, a następnie poddane transkrypcji dosłownej i analizie jakościowej przy wykorzystaniu programu do wspomaganej komputerowo jakościowej analizy danych (ATLAS.ti wersja 7.5.9).

Wyniki: Zidentyfikowano trzy typy przeszkód w implementacji programów redukcji szkód dla osób uzależnionych od alkoholu: (1) orientacja na abstynencję i związany z nią obraz uzależnienia; (2) poczucie nieadekwatności programów do postrzeganych cech, potrzeb i możliwości osób uzależnionych; (3) normy kulturowe i polski kontekst społeczno-historyczny.

Omówienie: Podawanie osobom uzależnionym substancji, od której są uzależnione, narusza tabu i jest najbardziej krytykowanym elementem programów, nawet jeśli idzie w parze z akceptowaną społecznie aktywnością, jaką jest podjęcie pracy i de facto redukcja wielu szkód społecznych wynikających z uzależnienia.

Wnioski: Przykład Polski pokazuje, że terapeuci będący częścią systemu lecznictwa zorien¬towanego na abstynencję nie dostrzegają możliwości rozszerzenia oferty o programy redukcji szkód, wskazując na szereg barier w ich implementacji. Jednocześnie osoby uczestniczące w badaniu dostrzegają potencjał, wagę i siłę tych programów w redukowaniu realnych problemów, których doświadczają zmarginalizowane społecznie osoby głęboko uzależnione od alkoholu.