Wprowadzenie. Pokrzywka słoneczna (urticaria solaris – US), bardzo rzadka fotodermatoza wywoływana przez szerokie spektrum promieniowania elektromagnetycznego, teoretycznie nie powinna sprawiać trudności diagnostycznych, jednak w praktyce bywa mylnie rozpoznawana, co może być przyczyną opóźnionego wdrożenia właściwego postępowania terapeutycznego.

Cel pracy. Charakterystyka przypadków pokrzywki słonecznej rozpoznanych w pracowni fotobiologii Kliniki Dermatologicznej Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego w latach 1972–2010, szczególnie analiza zgodności pierwotnych rozpoznań z rozpoznaniami ustalonymi w pracowni.

Materiał i metodyka. Analizą objęto 87 pacjentów skierowanych do pracowni fotobiologii z podejrzeniem US, wyodrębnionych spośród 12 041 chorych z podejrzeniem nadwrażliwości na światło. U wszystkich pacjentów określono stopień wrażliwości na promieniowanie ultrafioletowe typu A i B (UVA i UVB), w tym ewentualną minimalną dawkę wywołującą reakcję pokrzywkową. Do badań używano palników fluorescencyjnych emitujących ciągłe widmo UVB albo UVA.

W 5 przypadkach oceniano reakcję na promieniowanie widzialne za pomocą rzutnika do slajdów. U 30 pacjentów wykonano dodatkowo próby fotokontaktowe.

Wyniki. W pracy potwierdzono rzadkie występowanie US. Stwierdzono ją u 15 z 87 chorych skierowanych z tym rozpoznaniem, co stanowiło 17,2% tej grupy i 0,12% wszystkich badanych. Wśród pacjentów z US było 8 kobiet i 7 mężczyzn. Średnia wieku chorych wynosiła 26,2 roku u mężczyzn i 25,7 roku u kobiet. W większości (9) przypadków choroba utrzymywała się od roku. Zakresem promieniowania odpowiedzialnym za wystąpienie zmian pokrzywkowych było w 9 przypadkach zarówno UVA, jak i UVB, w dwóch głównie UVA i w dwóch głównie UVB. W kolejnych 2 przypadkach u pacjentów nadwrażliwych na UVA i UVB wykazano także działanie przyczynowe promieniowania widzialnego. U żadnego z badanych nie stwierdzono pokrzywki opóźnionej ani dłuższego (powyżej 24 godzin) utrzymywania się zmian. Wykonanie prób fotokontaktowych i dłuższa (do 2 tygodni) obserwacja pozwoliły na ustalenie rozpoznania u 52 chorych. U 35 rozpoznano wielopostaciowe osutki świetlne, u 12 wyprysk kontaktowy z uczuleniem na chrom, u 2 wyprysk fotoalergiczny na chloropromazynę i substancje zapachowe. U 3 chorych stwierdzono chronic actinic dermatitis. W 20 przypadkach nie udało się ustalić rozpoznania. Pierwotnie błędne rozpoznanie dotyczyło najczęściej pacjentów z nadwrażliwością na długie promienie UV – UVA.

Wnioski. Występowanie nasilonych zmian zapalno-obrzękowych po ekspozycji na światło, zwłaszcza utrzymujących się powyżej 24 godzin, powinno być sygnałem, że u takich pacjentów, szczególnie w starszym wieku, należy wykonać próby fotokontaktowe i próby kontaktowe.