Wstęp : Miażdżycowe niedokrwienie kończyn dolnych (MNKD) objawia się często typowym chromaniem przestankowym. Chromanie przestankowe to spowodowany wysiłkiem ból mięśni kończyn dolnych będący wynikiem ich niedokrwienia. Możliwości funkcjonalne chorych określa maksymalny dystans chromania i bezbólowy dystans marszu. Dystans chromania wynoszący 100 m i krótszy oraz znaczne niedokrwienie potwierdzone pomiarem wskaźnika kostka–ramię (WKR) wstępnie kwalifikuje chorego do leczenia inwazyjnego. Ocena tych parametrów może być wykonana przez przeszkolone pielęgniarki.

Cel pracy : Upowszechnienie wykonywania pomiarów WKR i dystansu chromania u chorych z MNKD przez pielęgniarkę oraz popularyzacja wiedzy na ten temat.

Materiał i metody: Badaniami objęto 45 chorych ze zmianami miażdżycowymi tętnic kończyn dolnych powodujących chromanie przestankowe, których pytano o maksymalny dystans, jaki są w stanie pokonać. U tych chorych testem marszowym zweryfikowano deklarowany maksymalny dystans chromania. Badaniami objęto również 44 pielęgniarki pracujące w różnych specjalnościach klinicznych i 12 lekarzy rodzinnych, których zapytano o umiejętność wykonywania pomiaru WKR i jego interpretację.

Wyniki : Trzydziestu ośmiu chorych z MNKD (85%) nie podało rzeczywistego maksymalnego dystansu marszu – zaniżyło faktyczny dystans, który pokonują. Grupa 42 pielęgniarek i 11 lekarzy rodzinnych (n = 53, 94%) nie znała metody badania WKR.

Wnioski :

1. Wartość deklarowanego przez chorego maksymalnego dystansu chromania należy obiektywnie zweryfikować, np. prostym marszowym testem korytarzowym.

2. Konsensus TASC II zaleca, aby badanie przesiewowe metodą pomiaru WKR obejmowało wszystkich chorych z objawami wysiłkowego bólu kończyn, wszystkich chorych w wieku 50–69 lat z cukrzycą i paleniem tytoniu w wywiadzie oraz chorych powyżej 70. roku życia. Zalecenie to wymaga upowszechnienia pomiaru WKR, np. poprzez prowadzenie szerokiej akcji popularyzatorskiej zarówno wśród lekarzy rodzinnych, jak i wśród pielęgniarek czy fizjoterapeutów, ponieważ zmiany miażdżycowe wykazane pomiarem WKR wskazują na zagrożenie powikłaniami sercowymi i mózgowymi.