Wprowadzenie. Zwiększone ryzyko występowania raków skóry w populacji chorych po przeszczepieniu narządów jest dobrze znane i udokumentowane. Raki skóry – rak płaskonabłonkowy (ang. squamous cell carcinoma – SCC) i rak podstawnokomórkowy (ang. basal cell carcinoma – BCC) – są najczęstszymi nowotworami u chorych po przeszczepieniu nerki i stanowią ponad 90% wszystkich nowotworów skóry pojawiających się w tej populacji.

Cel pracy. Określenie ryzyka zachorowania na raka skóry w polskiej populacji chorych po przeszczepieniu nerki oraz uzyskanie nowych danych klinicznych dotyczących chorych, u których pojawiają się nowotwory skóry. Ponadto celem pracy było zaproponowanie działań profilaktycznych zmierzających do zapobiegania i wczesnego wykrywania nowotworów skóry u chorych z przeszczepioną nerką.

Materiał i metodyka. Dane dotyczące częstości występowania raków skóry w grupie chorych po przeszczepieniu nerki były gromadzone i analizowane w Akademii Medycznej w Gdańsku, w Klinice Chirurgii Plastycznej i Klinice Nefrologii, Transplantologii i Chorób Wewnętrznych. Od 1980 roku do końca 2008 roku analizę przeprowadzono dla 916 chorych ze schyłkową niewydolnością nerek, u których wykonano 1008 przeszczepień nerek. W styczniu 2009 roku pod opieką Kliniki pozostawało 704 chorych. Do badania oceniającego częstość występowania raków skóry w populacji chorych po przeszczepieniu nerki włączono łącznie 40 chorych z rakiem skóry, co stanowi 4,33% wszystkich chorych, z czego prospektywnie włączono 25 chorych (62,5%) i retrospektywnie 15 chorych (37,5%). Chorzy byli w wieku od 17 do 77 lat, a średnia wieku wynosiła 49,4 roku.

Wyniki. W badanej populacji zdiagnozowano łącznie 58 raków skóry u 40 chorych. Otrzymano współczynnik 3724,0 na 100 000 osób, co dało 204,7 razy większą częstość występowania tego nowotworu w porównaniu z populacją ogólną. Rak płaskonabłonkowy był znacznie bardziej agresywny w grupie chorych po przeszczepieniu nerki niż u chorych immunokompetentnych. Dłuższy czas rozwoju raków skóry u młodszych chorych, wynoszący około 10–12 lat od przeszczepienia, sugeruje ich powstawanie pod wpływem mutacji de novo w komórkach skóry.

Wnioski. Nasze obserwacje wskazują na konieczność zwrócenia szczególnej uwagi na chorych otrzymujących przeszczep w starszym wieku (po 50. roku życia), aby zapewnić im regularną kontrolę dermatologiczną już w krótkim czasie od przeszczepienia. Duży nacisk należy położyć na uświadamianie tych chorych co do czynników ryzyka i zalecanie działań profilaktycznych.