Wstęp. Wzrastająca liczba osób niepełnosprawnych w Polsce i innych krajach Europy jest ściśle powiązana ze starzeniem się społeczeństw.
W okresie 25 lat (1978–2002 r.) liczba osób niepełnosprawnych wzrosła niemal 2-krotnie.

Cel pracy. 1. Poznanie problemów, z jakimi spotykają się pacjenci niepełnosprawni, oraz ich oczekiwań w zakresie opieki pielęgniarskiej
w podstawowej opiece zdrowotnej (POZ). 2. Przedstawienie propozycji możliwości pomocy w usprawnieniu pracy i zlikwidowaniu niedociągnięć
istniejących w badanych placówkach. 3. Zaznajomienie się przez pielęgniarki środowiskowe z problemami pacjentów niepełnosprawnych.

Materiał i metody. Badaniem objęto 200 pacjentów niepełnosprawnych wymagających stałej pomocy domowej trzech łódzkich przychodni
i 23 pielęgniarki środowiskowo-rodzinne. Narzędziem badawczym były kwestionariusze autorskiej ankiety skierowanej do pacjentów
i pielęgniarek środowiskowo-rodzinnych. Wiek pacjentów niepełnosprawnych wymagających opieki w warunkach domowych wynosił
średnio 62,4 roku. W badaniu wykazano znaczące obciążenie pielęgniarek opieką nad w/w pacjentami — liczba tych wizyt to około 70%
wszystkich wizyt domowych, a średni czas trwania takiej wizyty jest półtora razy dłuższy; 33% tych pacjentów nie jest prawidłowo zaopatrzonych
w środki ortopedyczne i tylko 10% skorzystało z pomocy materialnej przeznaczonej na zaadoptowanie budynków dla potrzeb
osób niepełnosprawnych. Bardzo niewielka grupa pacjentów (16%) korzystała z pozamedycznej opieki instytucjonalnej. Pozostali byli
objęci tak zwaną opieką rodzinno-sąsiedzką.

Wyniki i wnioski. Wykazano, że pacjenci odczuwają niedostatek opieki pielęgniarek środowiskowo-rodzinnych w postaci małej dostępności
do wizyt i ich krótkiego czasu trwania, co przy wzrastającej liczbie tych pacjentów w następnych latach może stanowić znaczny problem
społeczno-medyczny. Istotnym spostrzeżeniem był niedostatek poziomu opieki pozamedycznej. Nadchodzące lata będą wymagały
poświęcenia większej uwagi opiece nad pacjentami niepełnosprawnymi z kluczową rolą pielęgniarek środowiskowo-rodzinnych.