eISSN: 1644-4116
ISSN: 1429-8538
Psychoonkologia
Bieżący numer Archiwum Artykuły zaakceptowane O czasopiśmie Bazy indeksacyjne Prenumerata Kontakt Zasady publikacji prac
NOWOŚĆ
Portal dla onkologów!
www.eonkologia.pl
3/2015
vol. 19
 
Poleć ten artykuł:
Udostępnij:
więcej
 
 
streszczenie artykułu:
Artykuł przeglądowy

Rola zasobów osobistych w rozwoju po traumie u osób zmagających się z chorobami nowotworowymi

Nina Ogińska-Bulik

Psychoonkologia 2015, 3: 88-96
Data publikacji online: 2016/01/25
Pełna treść artykułu
Pobierz cytowanie
ENW
EndNote
BIB
JabRef, Mendeley
RIS
Papers, Reference Manager, RefWorks, Zotero
AMA
APA
Chicago
Harvard
MLA
Vancouver
 
Badania prowadzone w ostatnich latach wskazują, że efektem traumy wynikającej z doświadczenia choroby nowotworowej mogą być nie tylko negatywne, lecz także pozytywne zmiany ujawniane w postaci potraumatycznego wzrostu. Ich wystąpienie zależy od wielu czynników, w tym od zasobów osobistych jednostki. W artykule przedstawiono rolę zasobów osobistych istotnych w procesie pojawiania się pozytywnych zmian potraumatycznych wynikających z doświadczenia choroby nowotworowej, obejmujących cechy osobowości jednostki, jak również jej przekonania i oczekiwania, takie jak optymizm życiowy, poczucie własnej wartości i skuteczności, nadzieja, duchowość. Uwzględniono także zasoby związane z funkcjonowaniem poznawczym jednostki, w tym posiadane schematy poznawcze, ich podatność na zmiany oraz ruminacje. Przedstawiono ponadto możliwości stymulowania potraumatycznego wzrostu u chorych onkologicznie.

The studies carried out recent years indicate that the effects of the trauma resulting from the experience of cancer may not only be negative as well as positive changes, revealed in posttraumatic growth. Their occurrence depends of several factors, among them personal resources. The article presents the role of personal resources important in a process of emergence of positive changes resulting from the experience of cancer, including personality traits of the individual, attitudes and expectations such as optimism, self-esteem, self-efficacy, hope, spirituality. The resources related to cognitive functioning, such as cognitive schemata, their vulnerability to change and ruminations were also taken into account. Possibility to promote posttraumatic growth in cancer patients was also presented.
słowa kluczowe:

wzrost po traumie, zasoby osobiste, choroba nowotworowa

referencje:
Kangas M, Henry JL, Bryant RA. Posttraumatic stress disorder following cancer. A conceptual and empirical review. Clin Psychol Rev 2005; 22: 499-524.
Tedeschi RG, Calhoun LG. The Post-Traumatic Growth Inventory: Measuring the positive legacy of trauma. J Trauma Stress 1996; 9: 455-471.
Tedeschi RG, Calhoun LG. Posttraumatic growth: Conceptual foundations and empirical evidence. Psychol Inq 2004; 15: 1-8.
Mystakidou K, Tsilika E, Parpa E, Galanos A, Vlahos L. Post-traumatic growth in advanced cancer patients receiving palliative care. Br J Health Psychol 2008; 13: 633-646.
Cordova MJ, Cunningham LL, Carlson CR, Andrykowski MA. Posttraumatic growth following breast cancer: a controlled comparison study. Health Psychol 2001; 20: 176-185.
Jackson CA. Posttraumatic growth: Is there evidence for changing our practice? The Australasian Journal of Disaster and Trauma Studies. http://www.massey.ac.nz/~trauma/issues/2007-1/jackson.htm (dostęp: 20.02.2010).
Salsman JM, Segerstrom SC, Brechting EH, Carson CR, Andrykowski MA. Posttraumatic growth and PTSD symptomatology among colorectal cancer survivors: A 3 month longitudinal examination of cognitive processing. Psycho-Oncology 2008; 18: 30-41.
Kolokotroni P, Tsikkins A. Psychosocial factors related to posttraumatic growth in breast cancer survivors: A review. Women Health 2014; 54: 569-592.
Jaarsma T, Pool G, Sanderman R, Ranchor A. Psychometric properties of the Dutch version of the Posttraumatic Growth Inventory among cancer patients. Psycho-Oncology 2006; 15: 911-920.
Lechner SC, Zakowski SG, Antoni MH, Greenhawt M, Block K, Block P. Do sociodemographic and disease-related variables influence benefit-finding in cancer patients? Psycho-Oncology 2003; 12: 491-499.
Ogińska-Bulik N, Juczyński Z. Osobowość, stres a zdrowie. Wyd. 2. Wyd. Difin, Warszawa 2010.
Westphal M, Bonanno GA. Posttraumatic growth and resilience to trauma: Different sides of the same coin or different coins? Applied Psychology 2007; 56: 417-427.
Johnson RJ, Hobfoll SE, Hall BJ, Canetti-Nisim D, Galea S, Palmieri PA. Posttraumatic growth: Action and reaction. Applied Psychology 2007; 56: 428-436.
Lepore SJ, Revenson TA. Resiliency and posttraumatic growth recovery, resistance and reconfiguration. W: Calhoun LG, Tedeschi RG (red.). Handbook of posttraumatic growth: Research and practice. Mahwah, Lawrence Erlbaum Publishers, New Jersey 2006; 264-290.
Ogińska-Bulik N, Juczyński Z. Prężność jako wyznacznik pozytywnych i negatywnych konsekwencji doświadczonej sytuacji traumatycznej. Polskie Forum Psychologiczne 2012; 17: 395-410.
Ogińska-Bulik N. Potraumatyczny rozwój w chorobie nowotworowej – rola prężności. Polskie Forum Psychologiczne 2010; 15: 125-139.
Sears SR, Stanton AL, Danoff-Burg S. The yellow brick road and the emerald city: benefit finding, positive reappraisal coping, and posttraumatic growth in women with early-stage breast cancer. Health Psychol 2003; 22: 487-496.
Stanton AL, Low CA. Toward understanding posttraumatic growth: Commentary on Tedeschi and Calhoun. Psychol Inq 2004; 15: 76-80.
Urcuyo KR, Boyers AE, Carver CS, Antoni MH. Finding benefit in breast cancer: Relations with personality, coping, and concurrent well-being. Psychol Health 2005; 20: 175-192.
Tallman B, Shaw K, Schultz J, Altmaier E. Well-being and posttraumatic growth in unrelated donor marrow transplant survivors: a nine-year longitudinal study. Rehabil Psychol 2010; 55: 204-210.
Ho S, Rajandram RK, Chan N, Samman N, McGrath C, Zwahlen RA. The roles of hope and optimism on posttraumatic growth in oral cavity cancer patients. Oral Oncol 2011; 47: 121-124.
Moore AM, Gamblin TC, Geller DA i wsp. A prospective study of posttraumatic growth as assessed by self-report and family caregiver in the context of advanced cancer. Psycho-Oncology 2011; 20: 479-487.
Olden ME. Posttraumatic growth in cancer patients at the end of life: An exploration of predictors and outcomes. Dissertation on Fordham University, New York 2009.
Bellizzi KM, Blank TO. Predicting posttraumatic growth in breast cancer survivors. Health Psychol 2006; 25: 47-56.
Abraido-Lanza AF, Guier C, Colon RM. Psychological thriving among Latinas with chronic illness. J Soc Issues 1998; 54: 405-424.
Cieslak R, Benight C, Schmidt N i wsp. Predicting posttraumatic growth among Hurricane survivors living with HIV: the role of self-efficacy, social support, and PTSD symptoms. Anxiety, Stress Coping 2009; 22: 449-463.
Yu Y, Peng L, Tang T, Chen L, Li M, Wang T. Effects of emotion regulation and general self-efficacy on posttraumatic growth in Chinese cancer survivors: assessing the mediating effect of positive affect. Psycho-Oncology 2014; 23: 473-478.
Lotfi-Kashani F, Vaziri S, Akbari ME, Kazemi-Zanjani N, Shamkoeyan L. Predicting posttraumatic growth based upon self-efficacy and perceived social support in cancer patients. Iran J Cancer Prev 2014; 7: 115-123.
Luszczynska A, Mohamed NE, Schwarzer R. Self-efficacy and social support predict benefit finding 12 months after cancer surgery: The mediating role of coping strategies. Psychol Health Med 2005; 10: 365-375.
Carpenter JS, Brockopp DY, Andrykowski MA. Self-transformation as a factor in the self-esteem and well-being of breast cancer survivors. J Adv Nurs 1999; 29: 1402-1411.
Lee S, Kim YJ. Posttraumatic growth of patients with breast cancer. J Korean Acad Nurs 2012; 42: 907-915.
Ogińska-Bulik N. Pozytywne skutki doświadczeń traumatycznych, czyli kiedy łzy zamieniają się w perły. Wyd. Difin, Warszawa 2013.
Trzebiński J, Zięba M. Kwestionariusz nadziei podstawowej – BHI-12. Podręcznik. Pracownia Testów Psychologicznych PTP, Warszawa 2003.
Zdankiewicz-Ścigała E. Nadzieja podstawowa jako moderator procesu adaptacji po traumie. W: Strelau J, Zawadzki B, Kaczmarek M (red.). Konsekwencje psychiczne traumy. Uwarunkowania i terapia. Wyd. Naukowe Scholar, Warszawa 2009; 132-153.
Hullmann SE, Fedele DA, Molzon ES, Mayes S, Mullins LL. Posttraumatic growth in parents of children with cancer. J Psychosoc Oncol 2014; 32: 696-707.
Juczyński Z. Co daje człowiekowi siłę do zmagania się z cierpieniem. W: Suchocka L, Sztembis R (red.). Człowiek i dzieło. Wyd. KUL, Lublin 2010; 255-268.
Heszen I. Duchowość i jej rola w radzeniu sobie ze stresem. W: Suchocka L, Sztembis R (red.) Człowiek i dzieło. Wyd. KUL, Lublin 2010; 215-223.
Shaw A, Joseph SP, Linley A. Religion, spirituality, and posttraumatic growth: a systematic review. Men Health Relig Cult 2005; 8: 1-11.
Calhoun LG, Cann A, Tedeschi RG, McMillam JA correlational test of the relationship between posttraumatic growth, religion and cognitive processing. J Trauma Stress 2000; 13: 521-527.
Prati G, Pietrantoni L. Optimism, social support and coping strategies contributing to posttraumatic growth: A meta-analysis. J Loss Trauma 2009; 14: 364-388.
Denney RM, Aten JD, Leavell K. Posttraumatic spiritual growth: a phenomenological study of cancer survivors. Ment Health Relig Cult 2011; 14: 371-391.
Bussel V, Naus M. A longitudinal investigation of coping and posttraumatic growth in breast cancer survivors. J Psychosoc Oncol 2010; 28: 61-78.
Ogińska-Bulik N. Rola duchowości w rozwoju po traumie u osób zmagających się z przewlekłymi chorobami somatycznymi. Psychiatria i Psychoterapia 2014; 10: 3-16.
Wortmann J, Park C, Edmondson D. Trauma and PTSD: Does spiritual struggle mediate the link? Psychol Trauma 2011; 3: 442-452.
Carboon I, Anderson V, Pollard A, Szer J, Seymour J. Posttraumatic growth following a cancer diagnosis: do world assumptions contribute? Traumatology 2005; 11: 269-283.
Chan MW, Ho SM, Tedeschi RG, Leung CW. The valence of attentional bias and cancer-related rumination in posttraumatic stress and posttraumatic growth among women with breast cancer. Psycho-Oncology 2011; 20: 544-552.
Morris B, Shakespeare-Finch J. Rumination, post-traumatic growth, and distress: structural equation modeling with cancer survivors. Psycho-Oncology 2011; 20: 1176-1183.
Ogińska-Bulik N. Rola ruminacji w występowaniu pozytywnych zmian potraumatycznych u osób zmagających się z chorobami nowotworowymi. Psychoonkologia 2015; DOI: 10.5114/pson.2015. 55305.
Danhauer S, Russel GB, Tedeschi RG i wsp. Longitudinal investigation of posttraumatic growth in adult patients undergoing treatment for acute leukemia. J Clin Psychol Med Settings 2013; 20: 13-24.
Hobfoll SE. Stress, kultura i społeczność. GWP, Gdańsk 2006.
Stanton AL, Danoff-Burg S, Sworowski LA i wsp. Randomized, controlled trial of written expression and benefit finding in breast cancer patients. J Clin Oncol 2002; 20: 4160-4168.
Antoni MH, Lehman JM, Kilbourn KM i wsp. Cognitive-behavioral stress management intervention decreases the prevalence of depression and enhances benefit finding among women under treatment for early-stage breast cancer. Health Psychol 2001; 20: 20-32.
Garland SN, Carlson L, Speca M. A non-randomized comparison of mindfulness-based stress reduction and healing arts programs for facilitating posttraumatic growth and spirituality. Support Care Cancer 2007; 15: 949-961.
© 2019 Termedia Sp. z o.o. All rights reserved.
Developed by Bentus.
PayU - płatności internetowe