Wprowadzenie: Kokaina jest jedną z najczęściej używanych nielegalnych substancji psychoaktywnych i może wpływać destrukcyjnie na bezpieczeństwo w ruchu drogowym. Dlatego przy ocenie zdolności do prowadzenia pojazdów mechanicznych bardzo ważne jest uwzględnianie używania kokainy. Celem badania jest porównanie deklaracji kierowcy co do używania kokainy z wynikami immunologicznych badań moczu i analizy włosów przy ocenie zdolności do prowadzenia pojazdów w Szwajcarii. Stawiamy hipotezę, że analiza włosów pozwala wykryć większą liczbę użytkowników kokainy niż analiza moczu.

Materiał i metody: Z raportów dotyczących oceny zdolności do prowadzenia pojazdów uzyskano zarówno deklaracje kierowców, jak i wyniki analizy moczu i włosów na obecność narkotyków. Analizę moczu wykonywano, posługując się testem immunologicznym. Próbki włosów analizowano za pomocą chromatografii cieczowej sprzężonej ze spektro¬metrią masową typu tandem (LC-MS/MS).

Wyniki: Z ogólnej liczby 311 badanych (średni wiek 32,5) 38 osób potwierdziło konsumpcję kokainy. W przypadku 7 osób wynik analizy moczu był pozytywny, podczas gdy w analizie włosów pozytywny wynik uzyskano u 84 osób. Stwierdzono, że analiza włosów jest 12 razy bardziej efektywna w wykrywaniu kokainy niż analiza moczu i 1,4 razy bardziej wiarygodna niż deklaracje kierowców. Poza kokainą badani używali konopi indyjskich (21 osób na 81), amfetaminy (30 na 81), zdecydowanie rzadziej – opiatów i metadonu (włączając w to leczenie substytucyjne metadonem).

Wnioski: Wyniki badań wykazały, że w identyfikacji użytkowników kokainy przy ocenie zdolności do kierowania pojazdami analiza włosów jest bardziej efektywna niż analiza moczu i deklaracje kierowców. Analiza włosów dostarcza „długoterminowej” informacji dotyczącej używania kokainy w okresie kilku miesięcy wstecz i w związku z tym jest przydatnym narzędziem do monitorowania użytkowników kokainy. Analiza ta powinna być zawsze wykorzystywana do oceny zdolności do prowadzenia pojazdów w przypadku osób podejrzewanych o nadużywanie kokainy.