Wstęp. Praca zawodowa w życiu człowieka ma istotne znaczenie. Jest jedną z najważniejszych aktywności dorosłego człowieka. Może
oddziaływać pozytywnie, ale może też być źródłem frustracji i dyskomfortu psychicznego. Pielęgniarstwo jako zawód usług społecznych
jest narażone na działanie różnych czynników stresogennych związanych z ochroną i ratowaniem życia.

Cel pracy. Głównym celem podjętych badań była ocena związku między typami zachowań w pracy a zdrowiem w grupie pielęgniarek.

Materiał i metody. Badaniami objęto 312 pielęgniarek, które różniły się między sobą wiekiem, stażem pracy, wykształceniem oraz systemem
pracy. Badania przeprowadzono za pomocą kwestionariusza: Wzorzec Zachowań i Przeżyć Związanych z Pracą oraz General Health
Questionnaire służącego do subiektywnej oceny stanu zdrowia psychicznego.

Wyniki. W ocenie wzoru zachowań posłużono się następującymi skalami: zaangażowanie zawodowe - subiektywne znaczenie pracy,
ambicje zawodowe, gotowość do angażowania się, dążenie do perfekcji, zdolność do dystansowania się; odporność psychiczna i strategie
zwalczania sytuacji problemowych - tendencja do rezygnacji w sytuacji porażki, ofensywne strategie rozwiązywania problemów,
wewnętrzny spokój i równowaga; emocjonalny stosunek do pracy - poczucie sukcesu w zawodzie, zadowolenie z życia, poczucie wsparcia
społecznego, które pozwoliły na dokonanie oceny typów zachowań związanych z pracą w badanej grupie. Analiza nasilenia oddzielnych
wymiarów oraz ich układ wykazała istnienie czterech typów zachowań i przeżyć związanych z pracą. Wyniki uzyskane w badaniu
pokazały, że pielęgniarki najczęściej funkcjonują w sposób nadmiernie zaangażowany i wypalony, a najrzadziej w sposób zdrowy. Pod
względem nieprawidłowości w zdrowiu psychicznym funkcjonują na przeciętnym poziomie. Najczęściej ujawniają problemy zdrowotne
typu: zaburzenia somatyczne (skala A), niepokój i bezsenność (skala B) oraz zaburzenia funkcjonowania (skala C). Wyniki przeprowadzonych
badań pozwoliły stwierdzić, że istnieje związek między typami zachowań w pracy a zdrowiem w badanej grupie. Uzyskane wyniki
przedstawiają nie tylko zależności teoretyczne, ale wskazują na obszar zastosowania ich w praktycznej działalności, przede wszystkim
w procesie kształcenia pielęgniarek.

Wnioski:

1. Pielęgniarki w pracy prezentują typy zachowań, które stanowią zagrożenie dla ich zdrowia: typ ryzyka i typ wypalony.

2. Prezentowane typy zachowań w pracy wpływają na zdrowie pielęgniarek.

Problemy Pielęgniarstwa 2010; 18 (2): 91-96