Wpływ zakażenia Toxoplasma gondii na ryzyko rozwoju schizofrenii paranoidalnej – przegląd literatury

Zakażenie Toxoplasma gondii (TG) należy do najczęstszych zakażeń u ludzi. Celem pracy jest syntetyczne przedstawienie aktualnych dowodów na związek między utajonym zakażeniem TG a rozwojem i przebiegiem schizofrenii paranoidalnej oraz ocena specyficzności tego związku i implikacji klinicznych. Przegląd jest zgodny ze standardami PRISMA 2020. Przeszukano bazy PubMed, Scopus, Web of Science i Google Scholar (2000–2025, polski/angielski) używając słów kluczowych: Toxoplasma gondii, schizofrenia paranoidalna, neurozapalność. Włączano badania oryginalne i przeglądowe, wykluczono opisy przypadków i publikacje bez recenzji, preferowano prace wydane po 2017 r. Porównania prowadzono wobec osób bez zaburzeń psychicznych oraz z innymi zaburzeniami (choroba afektywna dwubiegunowa, depresja, zaburzenie obsesyjno-kompulsyjne) w celu oceny specyficzności. Terminologia: osoby z zaburzeniami psychicznymi. Liczne prace wykazują wyższą seropozytywność TG u osób ze schizofrenią niż w populacji ogólnej. Proponowane mechanizmy obejmują modulację szlaków dopaminergicznych, zaburzenia metabolizmu tryptofanu i przewlekłą neurozapalność. Modele zwierzęce potwierdzają zmiany behawioralne i neurochemiczne. Klinicznie sugeruje się cięższy przebieg u osób seropozytywnych. Związek nie jest w pełni swoisty: najsilniejszy w schizofrenii, słabszy w chorobie afektywnej dwubiegunowej i zaburzeniu obsesyjno-kompulsyjnym, niespójny w depresji. Toxoplasma gondii może modyfikować przebieg schizofrenii paranoidalnej – zależność jest biologicznie wiarygodna, lecz bez jednoznacznych dowodów przyczynowych. Meta­analizy wskazują OR ok. 2–3 i znaczną heterogeniczność. Potrzebne dalsze badania translacyjne i rozważenie implikacji terapeutycznych.

Infection with Toxoplasma gondii (TG) is common in humans. This review synthesizes evidence on the association between latent TG infection and paranoid schizophrenia, and evaluates specificity and clinical implications. PRISMA 2020-compliant review. PubMed, Scopus, Web of Science, and Google Scholar searched (2000–2025; Polish/English) with keywords: Toxoplasma gondii, paranoid schizophrenia, neuroinflammation. Included original and review studies; excluded case reports and non-peer-reviewed items; prioritized post-2017. Comparators: people without mental disorders and those with other disorders (bipolar disorder, depression, obsessive-compulsive disorder) to gauge specificity. Terminology: people with mental disorders. Many studies report higher TG seropositivity in schizophrenia than in the general population. Proposed mechanisms: dopaminergic modulation, altered tryptophan metabolism, and chronic neuroinflammation; animal models corroborate behavioral and neurochemical changes. Clinically, seropositivity may relate to a more severe course. The association is not fully specific: strongest in schizophrenia, weaker in bipolar disorder and obsessive-compulsive disorder, inconsistent in depression. Toxoplasma gondii may modify the course of paranoid schizophrenia; the relationship is biologically plausible but causality remains unproven. Meta-analyses indicate OR about 2-3 with substantial heterogeneity. Further translational studies and therapeutic implications should be explored.