Gruźlica i trąd są chorobami, które od dawna nękają ludzi, szczególnie w krajach rozwijających się. W latach 80. XX wieku pojawił się kolejny czynnik – ludzki wirus niedoboru odporności (ang. human immunodeficiency virus – HIV), który zmienił przebieg zakażenia Mycobacterium tuberculosis i Mycobacterium leprae i wpłynął na niekorzystną sytuację epidemiologiczną. Obraz kliniczny wskazuje na diametralnie różne reakcje w gruźlicy i trądzie przy współistnieniu zakażenia HIV/AIDS. W pracy przedstawiono aktualny stan wiedzy dotyczący różnic w aktywności i interakcji układu immunologicznego w przypadku współistnienia HIV/TB oraz HIV/leprosy. Gruźlica i trąd należą do schorzeń ziarniniakowych. Opisano różnice ilościowe i jakościowe limfocytów CD4+, CD8+, Treg, limfocytów B i makrofagów w budowie ziarniny w gruźlicy i trądzie oraz współzakażeniu HIV/AIDS. W rezultacie koinfekcja gruźlicy i AIDS prowadzi do niebezpiecznych powikłań, a nawet zgonu. W trądzie oba zakażenia przebiegają niezależnie od siebie i cechują się lepszym rokowaniem. Duże znaczenie w wykryciu nowych ognisk utajonego zakażenia w przebiegu gruźlicy i trądu mają komórki macierzyste, które stwarzają nowe możliwości diagnostyki i leczenia.

W Polsce obserwuje się zwiększającą się liczbę zakażeń HIV oraz wysoki poziom zachorowalności na gruźlicę, co wskazuje na konieczność badań w kierunku HIV w przypadkach gruźlicy, natomiast u zakażonych HIV – badań w kierunku gruźlicy.