Wprowadzenie

Zgodnie z teorią autodeterminacji niskie zaspokojenie, a w szczególności frustracja podstawowych potrzeb psychologicznych: autonomii, kompetencji i więzi, prowadzi do braku dobrostanu, ryzyka szkodliwych zachowań i psychopatologii. Celem badań było rozpoznanie znaczenia zaspokojenia i frustracji potrzeb psychologicznych dla ryzyka nawrotu w uzależnieniu od alkoholu. Jako predyktory ryzyka nawrotu przyjęto wiarę w możliwość utrzymania trwałej abstynencji, przekonanie co do własnej skuteczności utrzymania abstynencji w sytuacjach ryzykownych oraz nasilenie głodu alkoholowego.

Materiał i metody

Zebrano dane od 115 pacjentów stacjonarnej terapii uzależnień (93% mężczyzn) w wieku 18–65 lat. Pomiar zmiennych przeprowadzono z użyciem Skali Zaspokojenia i Frustracji Podstawowych Potrzeb Psychologicznych, Skali Głodu Alkoholu Penn, Skali Poczucia Skuteczności Utrzymania Abstynencji oraz szacunkowej skali do oceny możliwości utrzymania trwałej abstynencji.

Wyniki

Stwierdzono istotną różnicę w odczuwaniu głodu alkoholu, poczuciu samoskuteczności radzenia sobie z abstynencją i wierze w możliwość jej utrzymania między osobami o wysokim i niskim zaspokojeniu potrzeb. Najsilniej wskaźniki ryzyka nawrotu różnicowało zaspokojenie potrzeby kompetencji.

Omówienie

Pacjenci o wysokim poziomie zaspokojenia potrzeb odczuwali istotnie wyższe poczucie skuteczności radzenia sobie z sytuacjami ryzykownymi, bardziej ufali w swoją zdolność utrzymywania abstynencji oraz doświadczali istotnie słabszego głodu alkoholowego niż pacjenci o niskim poziomie ich zaspokojenia. Ponadto pacjenci o wysokim poziomie frustracji potrzeb odczuwali niższe poczucie skuteczności utrzymania abstynencji oraz silniejszy głód alkoholu niż pacjenci o niskim poziomie frustracji. Największe znaczenie dla ryzyka nawrotu miała frustracja potrzeby kompetencji.

Wnioski

Zaspokajanie wszystkich podstawowych potrzeb psychologicznych, w tym szczególnie potrzeby kompetencji, jest istotnym warunkiem budowania trzeźwości i skutecznego radzenia sobie z jej zagrożeniami. Terapeuci powinni zwracać szczególną uwagę na zaspokojenie psychologicznych potrzeb pacjentów.