Ryzyko raka piersi u nosicielek BRCA1/2 po raku jajnika

Mutacje w genach BRCA1 oraz BRCA2 stanowią istotny czynnik predysponujący do rozwoju nowotworów piersi oraz jajnika, w tym raka jajowodu. U nosicielek patogennych lub prawdopodobnie patogennych wariantów tych genów ryzyko rozwoju raka piersi w ciągu życia sięga nawet 65–80 proc., natomiast ryzyko raka jajnika wynosi odpowiednio 40–60 proc. dla BRCA1 oraz 10–30 proc. dla BRCA2. W praktyce klinicznej istotnym zagadnieniem pozostaje optymalne postępowanie profilaktyczne u pacjentek po rozpoznaniu jednego z tych nowotworów, w szczególności zasadność wykonywania profilaktycznej mastektomii u kobiet po przebytym raku jajnika.

W badaniu przeprowadzono ocenę ryzyka rozwoju raka piersi u nosicielek patogennych wariantów BRCA1/BRCA2 po rozpoznaniu raka jajnika, zestawiając uzyskane wyniki z populacją kontrolną obejmującą kobiety bez wywiadu raka jajnika. Do analizy włączono 960 pacjentek z rozpoznanym rakiem jajnika (w tym 814 nosicielek BRCA1 oraz 146 BRCA2), u których nie stwierdzono wcześniejszego nowotworu piersi ani nie wykonano profilaktycznej obustronnej mastektomii. Okres obserwacji liczono od momentu rozpoznania raka jajnika lub od wypełnienia kwestionariusza wyjściowego.

W trakcie średniego okresu obserwacji wynoszącego 4,9 roku rak piersi rozwinął się u 41 pacjentek (4,3 proc.), przy średnim wieku rozpoznania wynoszącym 57,5 roku. Skumulowane ryzyko zachorowania na raka piersi wynosiło odpowiednio 4,4 proc. po 5 latach, 8,9 proc. po 10 latach oraz 11,5 proc. po 15 latach od rozpoznania raka jajnika. W analizowanej grupie odnotowano jedynie trzy zgony związane z rakiem piersi, co wskazuje na relatywnie niską śmiertelność z tego powodu w tej populacji.

Dla porównania, w grupie kontrolnej obejmującej 741 nosicielek BRCA1/BRCA2 bez wywiadu raka jajnika, skumulowane ryzyko raka piersi było istotnie wyższe i wynosiło odpowiednio 20,9 proc., 38,6 proc. oraz 47,2 proc. po 5, 10 i 15 latach obserwacji. Wskaźnik hazardu (HR, hazard ratio) dla rozwoju raka piersi u kobiet po przebytym raku jajnika, w porównaniu z kobietami bez takiego wywiadu, wynosił 0,18 (95-proc. CI, confidence interval – przedział ufności: 0,12–0,27; p <0,0001), co wskazuje na istotnie niższe ryzyko zachorowania w tej grupie.

Uzyskane wyniki sugerują, że rozpoznanie raka jajnika u nosicielek mutacji BRCA1/BRCA2 wiąże się ze znaczącym obniżeniem ryzyka rozwoju raka piersi w kolejnych latach. Potencjalne mechanizmy tego zjawiska mogą obejmować wpływ leczenia systemowego raka jajnika, w tym chemioterapii opartej na pochodnych platyny, a także selekcję pacjentek o bardziej agresywnym fenotypie nowotworu jajnika, co może wpływać na konkurencyjne ryzyko zgonu.

Z punktu widzenia praktyki klinicznej wyniki te mają istotne znaczenie dla podejmowania decyzji dotyczących profilaktyki chirurgicznej. Rutynowe rekomendowanie profilaktycznej mastektomii u wszystkich nosicielek BRCA po rozpoznaniu raka jajnika nie znajduje uzasadnienia w świetle przedstawionych danych. Należy jednak rozważyć indywidualizację postępowania, zwłaszcza u pacjentek z długim przewidywanym czasem przeżycia.

Alternatywą dla leczenia chirurgicznego pozostaje ścisły nadzór onkologiczny, obejmujący regularne badania obrazowe, takie jak rezonans magnetyczny piersi oraz mammografia. Strategia ta wydaje się adekwatna w kontekście relatywnie niskiego ryzyka zachorowania oraz niewielkiej liczby zgonów związanych z rakiem piersi w tej grupie chorych.

Podsumowując, nosicielki mutacji BRCA1/BRCA2 po rozpoznaniu raka jajnika charakteryzują się istotnie niższym ryzykiem rozwoju raka piersi w porównaniu z kobietami bez takiego wywiadu. Wyniki te przemawiają za ostrożnym i zindywidualizowanym podejściem do profilaktyki chirurgicznej oraz podkreślają rolę nadzoru obrazowego jako bezpiecznej i skutecznej alternatywy.