Cena męskości. Co zabiera mężczyznom siedem lat życia?
123RF
– Nie wystarczy powiedzieć mężczyźnie: „zbadaj się”. Trzeba jeszcze zadbać o to, co stanie się z nim po badaniu. Jeśli otrzyma nieprawidłowy wynik i zostanie z nim sam, tracimy szansę na skuteczną pomoc – zwraca uwagę prof. dr hab. n. med. Piotr Radziszewski z Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego, autor raportu „7 lat różnicy. Zdrowie mężczyzn w Polsce 2026”.
Mężczyźni w Polsce żyją przeciętnie o ponad siedem lat krócej niż kobiety. Raport, którego autorem jest prof. Piotr Radziszewski, wiąże tę różnicę z przedwczesną umieralnością, nierównościami społecznymi i nakładającymi się zagrożeniami zdrowotnymi.
Przy okazji pokazuje on skalę przedwczesnej utraty życia i zwraca uwagę na dalszy los pacjenta po badaniu, rozpoznaniu ryzyka lub wypisie ze szpitala. Autor proponuje też rozwiązania, które mają pomóc utrzymać kontakt z opieką aż do leczenia i kontroli jego efektów.
Kiedy drogi długości życia zaczynają się rozchodzić?
Znaczna część różnicy powstaje przed 65. rokiem życia.
Według danych GUS przytoczonych w raporcie przeciętne trwanie życia przy urodzeniu w 2025 r. wynosiło 75,37 roku dla mężczyzn i 82,48 roku dla kobiet. Z kolei analiza NIZP PZH – PIB dla 2023 r. wskazuje, że 51,9 proc. ówczesnej różnicy wynikało z wyższej umieralności mężczyzn poniżej 65. roku życia.
Problem dotyczy więc w dużej mierze okresu aktywności zawodowej, rodzinnej i społecznej.
„Tytułowe siedem lat nie opisuje jednego problemu ani jednej specjalności” — pisze Piotr Radziszewski w streszczeniu raportu. Opracowanie obejmuje m.in. choroby układu krążenia, nowotwory, zdrowie psychiczne, czynniki ryzyka i urologię.
Przywołane dane Krajowego Rejestru Nowotworów wskazują na 23 710 nowych zachorowań na raka gruczołu krokowego w 2023 r. Z danych Komendy Głównej Policji za 2025 r. wynika natomiast, że mężczyźni stanowili 83,2 proc. osób zmarłych w wyniku samobójstwa — 3975 z 4776 osób.
Średnia krajowa nie pokazuje wszystkich nierówności
Według przytoczonej analizy NIZP PZH – PIB w latach 2020–2022 różnica dalszego trwania życia 30-letnich mężczyzn między grupami o niższym i wyższym wykształceniu sięgała około 13 lat. Autor zwraca uwagę, że działania profilaktyczne powinny uwzględniać zróżnicowanie ryzyka oraz bariery dostępu do opieki, w tym godziny przyjęć, liczbę wymaganych wizyt i brak informacji o kolejnym kroku.
Po nieprawidłowym wyniku pacjent potrzebuje dalszej opieki
Raport kieruje uwagę na przejścia między etapami opieki: od objawu do konsultacji, od wyniku badania do rozpoznania oraz od rozpoczęcia leczenia do oceny jego skuteczności. Liczba wykonanych badań nie pozwala sama w sobie ustalić, ilu pacjentów uzyskało potrzebną pomoc i poprawę stanu zdrowia.
— Największy krótkoterminowy potencjał leży w domykaniu istniejących ścieżek: po nieprawidłowym wyniku, wypisie psychiatrycznym, objawie alarmowym, rozpoznaniu ryzyka lub rozpoczęciu leczenia — wskazuje autor w części poświęconej implikacjom decyzyjnym.
W raporcie przedstawiono trzy kierunki działań szczególnie istotne dla organizacji opieki:
- Zapewnienie dalszego postępowania po wyniku nieprawidłowym. Pacjent powinien otrzymać jasną informację o kolejnym kroku, a placówka powinna wiedzieć, czy doszło do potrzebnej konsultacji i leczenia.
- Połączenie miejsc kontaktu z pacjentem. Podstawowa opieka zdrowotna, medycyna pracy i specjaliści potrzebują czytelnych zasad przekazywania pacjenta. Wizyta urologiczna może być również okazją do oceny innych zagrożeń zdrowotnych, jeżeli wskazują na nie objawy lub profil ryzyka.
- Ocena całego przebiegu opieki. Obok liczby zaproszeń, ankiet i badań należy sprawdzać przejście do konsultacji, leczenia i kontroli efektów oraz to, do których grup pacjentów dociera pomoc.
Są to propozycje autora wymagające oceny wykonalności i skuteczności. Raport nie wylicza, o ile lat wdrożenie tych działań wydłużyłoby życie mężczyzn, ani nie przedstawia kwoty gwarantowanych oszczędności.
O raporcie
„7 lat różnicy. Zdrowie mężczyzn w Polsce 2026” jest autorskim opracowaniem z zakresu zdrowia publicznego i organizacji opieki, opartym na danych publicznych, badaniach i wytycznych naukowych. Uwzględnia informacje dostępne do 1 sierpnia 2026 r. Dane dotyczą różnych okresów, wskazanych przy każdej wartości. Konferencja służy prezentacji ustaleń i rozmowie o rekomendacjach z dziennikarzami i zaproszonymi gośćmi.
Przeczytaj także: „Niedobór testosteronu może dotyczyć znacznego odsetka mężczyzn. W październiku weszła w życie ważna zmiana”, „Długość życia osób z zaburzeniami ze spektrum autyzmu o 14 lat krótsza od średniej” i „Czynniki ryzyka sercowo-naczyniowego a długość życia”.
