„Lex szarlatan” – niedoskonałe prawo jest lepsze niż bezkarność pseudomedycyny
123RF
Państwo powinno skutecznie chronić pacjentów przed osobami, które żerują na ich chorobie, strachu i nadziei, oferując niesprawdzone terapie jako alternatywę dla medycyny konwencjonalnej. Mająca na celu przeciwdziałanie temu ustawa „Lex szarlatan” właśnie to umożliwia.
Rządowy projekt ustawy o zmianie ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta wymaga dalszych korekt – mimo wad jej zawetowanie może przynieść więcej szkody niż pożytku.
Debata nad nowym prawem łatwo wpada w koleiny politycznej polaryzacji. Z jednej strony pojawia się obraz państwa, które wreszcie staje w obronie pacjentów przed bezwzględnymi oszustami. Z drugiej – wizja urzędnika wyposażonego w arbitralną możliwość rozstrzygania, co jest prawdziwym leczeniem, a co niedopuszczalnym odstępstwem zasługującym na surową karę. Obie obawy dotyczą rzeczywistych wyzwań. Dlatego ustawy nie powinno się oceniać ani przez pryzmat sympatii do jej autorów, ani na podstawie najbardziej alarmistycznych wypowiedzi jej przeciwników.
Punkt wyjścia jest bowiem trudny do zakwestionowania – państwo musi skuteczniej chronić ludzi przed pseudomedycyną. Szczególnie gdy działalność taka wykorzystuje bezradność osób ciężko chorych. Sprzedawanie człowiekowi z nowotworem kosztownej „terapii”, której skuteczności nigdy nie wykazano, przekonywanie go do rezygnacji z leczenia czy podszywanie się pod osobę posiadającą wykształcenie medyczne nie jest zwykłym korzystaniem z wolności gospodarczej. W skrajnych przypadkach ceną za brak zdecydowanej reakcji państwa jest zdrowie lub życie.
Temu właśnie ma odpowiadać nowelizacja ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta.
Wprowadza ona kategorię praktyk pseudomedycznych oraz wyposaża RPP w instrumenty pozwalające reagować szybciej niż obecnie – w tym ostrzeżenia publiczne, decyzje tymczasowe i możliwość nakładania sankcji finansowych.
To, że problem jest poważny, nie oznacza jednak, że każde narzędzie służące jego rozwiązaniu jest dobre. Regulacja wymaga dalszych korekt – szczególnie w zakresie gwarancji proceduralnych, proporcjonalności ingerencji oraz obowiązków informacyjnych.
Skrócony tekst Kacpra Góreckiego publikujemy w „Menedżerze Zdrowia” za zgodą i dzięki uprzejmości Klubu Jagiellońskiego.
Co z ustawą?
„Lex szarlatan” trafił na biurko prezydenta po zakończeniu prac parlamentarnych 31 lipca. Głowa państwa ma na podjęcie decyzji 21 dni – to oznacza, że termin mija 21 sierpnia.
O procedowanych przepisach
Przygotowane przez resort zdrowia we współpracy z Rzecznikiem Praw Pacjenta przepisy zakładają, że RPP będzie mógł wydawać ostrzeżenia publiczne, jeśli strona postępowania dopuści się praktyk zagrażających pacjentom. Organ ten zyska również prawo do wydawania decyzji tymczasowych, nakazujących natychmiastowe zaprzestanie określonych działań lub zaniechań jeszcze przed zakończeniem pełnej procedury.
Dodatkowo Rzecznik Praw Pacjenta otrzyma uprawnienie do żądania wszczęcia oraz uczestnictwa w postępowaniach cywilnych dotyczących praw pacjenta – na zasadach analogicznych do tych, które przysługują prokuratorowi.
Akt prawny reguluje ponadto kwestie ziołolecznictwa. Chodzi o wyraźne oddzielenie legalnej, bezpiecznej i stosowanej od wieków fitoterapii (często wspierającej medycynę konwencjonalną) od niebezpiecznego znachorstwa. Po wejściu przepisów w życie żaden podmiot nie będzie mógł udzielać świadczeń zdrowotnych bez oficjalnego wpisu do Rejestru Podmiotów Wykonujących Działalność Leczniczą.
Ministerstwo Zdrowia w porozumieniu z Rzecznikiem Praw Pacjenta przewidziało także surowe sankcje finansowe. Za naruszenie zbiorowych praw pacjentów grozić będzie kara do 1 mln zł, natomiast za brak współpracy z RPP – do 100 tys. zł. Kary te znajdą zastosowanie również w sytuacjach, gdy dana działalność zostanie formalnie zakończona tuż przed wydaniem decyzji.
Przeczytaj także: „Jak to się stało, że Termedia wygrała proces z Ziębą? – uzasadnienie do wyroku”.
