Cena męskości. Co zabiera mężczyznom siedem lat życia?
123 RF
– Nie wystarczy powiedzieć mężczyźnie: „Zbadaj się”. Trzeba jeszcze zadbać o to, co stanie się z nim po badaniu. Jeśli otrzyma nieprawidłowy wynik i zostanie z nim sam, tracimy szansę na skuteczną pomoc – zwraca uwagę prof. dr hab. n. med. Piotr Radziszewski z Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego, autor raportu „7 lat różnicy. Zdrowie mężczyzn w Polsce 2026”.
Mężczyźni w Polsce żyją przeciętnie o ponad siedem lat krócej niż kobiety. Raport, którego autorem jest prof. Piotr Radziszewski, wiąże tę różnicę z przedwczesną umieralnością, nierównościami społecznymi i nakładającymi się zagrożeniami zdrowotnymi.
Przy okazji pokazuje on skalę przedwczesnej utraty życia i zwraca uwagę na dalszy los pacjenta po badaniu, rozpoznaniu ryzyka lub wypisie ze szpitala. Autor proponuje też rozwiązania, które mają pomóc utrzymać kontakt z opieką aż do leczenia i kontroli jego efektów.
Kiedy drogi długości życia zaczynaja się rozchodzić?
Znaczna część różnicy powstaje przed 65 rokiem życia.
Według danych GUS przytoczonych w raporcie przeciętne trwanie życia przy urodzeniu w 2025 r. wynosiło 75,37 roku dla mężczyzn i 82,48 roku dla kobiet. Z kolei analiza NIZP PZH – PIB dla 2023 r. wskazuje, że 51,9 proc. ówczesnej różnicy wynikało z wyższej umieralności mężczyzn poniżej 65. roku życia.
Problem dotyczy więc w dużej mierze okresu aktywności zawodowej, rodzinnej i społecznej.
„Tytułowe siedem lat nie opisuje jednego problemu ani jednej specjalności” — pisze Piotr Radziszewski w streszczeniu raportu. Opracowanie obejmuje m.in. choroby układu krążenia, nowotwory, zdrowie psychiczne, czynniki ryzyka i urologię.
Przywołane dane Krajowego Rejestru Nowotworów wskazują na 23 710 nowych zachorowań na raka gruczołu krokowego w 2023 r. Z danych Komendy Głównej Policji za 2025 r. wynika natomiast, że mężczyźni stanowili 83,2 proc. osób zmarłych w wyniku samobójstwa — 3 975 z 4 776 osób.
Średnia krajowa nie pokazuje wszystkich nierówności
Według przytoczonej analizy NIZP PZH – PIB w latach 2020–2022 różnica dalszego trwania życia 30-letnich mężczyzn między grupami o niższym i wyższym wykształceniu sięgała około 13 lat. Autor zwraca uwagę, że działania profilaktyczne powinny uwzględniać zróżnicowanie ryzyka oraz bariery dostępu do opieki, w tym godziny przyjęć, liczbę wymaganych wizyt i brak informacji o kolejnym kroku.
Po nieprawidłowym wyniku pacjent potrzebuje dalszej opieki Raport kieruje uwagę na przejścia między etapami opieki: od objawu do konsultacji, od wyniku badania do rozpoznania oraz od rozpoczęcia leczenia do oceny jego skuteczności. Liczba wykonanych badań nie pozwala sama w sobie ustalić, ilu pacjentów uzyskało potrzebną pomoc i poprawę stanu zdrowia.
— Największy krótkoterminowy potencjał leży w domykaniu istniejących ścieżek: po nieprawidłowym wyniku, wypisie psychiatrycznym, objawie alarmowym, rozpoznaniu ryzyka lub rozpoczęciu leczenia — wskazuje autor w części poświęconej implikacjom decyzyjnym.
W raporcie przedstawiono trzy kierunki działań szczególnie istotne dla organizacji opieki: Zapewnienie dalszego postępowania po wyniku nieprawidłowym. Pacjent powinien otrzymać jasną informację o kolejnym kroku, a placówka powinna wiedzieć, czy doszło do potrzebnej konsultacji i leczenia. Połączenie miejsc kontaktu z pacjentem. Podstawowa opieka zdrowotna, medycyna pracy i specjaliści potrzebują czytelnych zasad przekazywania pacjenta. Wizyta urologiczna może być również okazją do oceny innych zagrożeń zdrowotnych, jeżeli wskazują na nie objawy lub profil ryzyka. Ocena całego przebiegu opieki. Obok liczby zaproszeń, ankiet i badań należy sprawdzać przejście do konsultacji, leczenia i kontroli efektów oraz to, do których grup pacjentów dociera pomoc. Są to propozycje autora wymagające oceny wykonalności i skuteczności. Raport nie wylicza, o ile lat wdrożenie tych działań wydłużyłoby życie mężczyzn, ani nie przedstawia kwoty gwarantowanych oszczędności.
O raporcie
„7 lat różnicy. Zdrowie mężczyzn w Polsce 2026” jest autorskim opracowaniem z zakresu zdrowia publicznego i organizacji opieki, opartym na danych publicznych, badaniach i wytycznych naukowych. Uwzględnia informacje dostępne do 1 sierpnia 2026 r. Dane dotyczą różnych okresów, wskazanych przy każdej wartości. Konferencja służy prezentacji ustaleń i rozmowie o rekomendacjach z dziennikarzami i zaproszonymi gośćmi.
Przeczytaj także: „Niedobór testosteronu może dotyczyć znacznego odsetka mężczyzn. W październiku weszła w życie ważna zmiana”, „Długość życia osób z zaburzeniami ze spektrum autyzmu o 14 lat krótsza od średniej”, „Czynniki ryzyka sercowo-naczyniowego a długość życia”,
