Specjalizacje, Kategorie, Działy
123RF

Metotreksat a choroba śródmiąższowa płuc

Udostępnij:
Zweryfikowano panujące wśród lekarzy przekonanie, że metroteksat może przyczyniać się do rozwinięcia choroby śródmiąższowej płuc i/lub jej zaostrzenia czy progresji.
Metotreksat (MTX) jest lekiem pierwszego wyboru w leczeniu reumatoidalnego zapalenia stawów (rheumatoid arthritis – RA). Stosowany jest u przeważającego odsetka chorych z RA w monoterapii lub w leczeniu skojarzonym. Jest to lek z dobrym, potwierdzonym wieloletnią praktyką, profilem bezpieczeństwa.

Niemniej wśród wielu klinicystów reumatologów, pulmonologów czy radiologów głęboko zakorzenione jest przekonanie, że MTX może być przyczyną rozwinięcia choroby śródmiąższowej płuc (interstitial lung disease – ILD) i/lub jej zaostrzenia czy progresji.

Jednocześnie wiadomo, że zajęcie płuc (w tym występowanie ILD) jako objaw pozastawowy należy do obrazu choroby, może dotyczyć nawet do 60 proc. chorych i jest czynnikiem niekorzystnego rokowania. Kwestią sporną (niewątpliwie niełatwą do ustalenia) pozostaje stwierdzenie przyczyny ILD-RA. Coraz więcej dowodów naukowych skłania lekarzy specjalistów do uznania, iż MTX nie tylko nie przyczynia się do powstania choroby śródmiąższowej płuc, ale może redukować ryzyko wystąpienia lub hamować progresję ILD-RA.

W badaniu opublikowanym w 2021 rok przez Juge i wsp. wykazano, iż w grupie chorych RA-ILD rzadziej pacjenci stosowali MTX w porównaniu z chorymi bez ILD, ponadto rozpoznanie RA-ILD u stosujących MTX było stawiane u chorych z dłuższym czasem trwania RA w porównaniu z RA bez ILD.

W analizie przeprowadzonej prze Kieley i wsp. w kohortach pacjentów z rozpoznaniem wczesnego RA potwierdzono występowanie przypadków RA-ILD wśród leczonych wszystkimi lekami modyfikującymi przebieg choroby, a w dalszej analizie ustalono, iż MTX wykazał związek z redukcją liczby przypadków ILD-RA oraz późniejszym czasem wystąpienia zmian płucnych.

Decyzje terapeutyczne u chorych z RA-ILD mają kluczowe znaczenie dla dalszego przebiegu choroby. Nieuzasadnione odstawienie MTX może przyczynić się do zaostrzenia objawów RZS zarówno stawowych, jak i pozastawowych. Ponadto brak spójności spojrzenia na ten problem przez lekarzy specjalistów powoduje u pacjenta brak zaufania do prowadzonej terapii, niestosowanie się do zaleceń i w konsekwencji do zaostrzenia choroby.

Warto podkreślić, że do działań niepożądanych terapii RA należy zapalenie płuc wywołane przez metotreksat, które zwykle występuje w pierwszych miesiącach terapii tym lekiem. Natomiast ILD-RA rozpoznawane jest po kilku, a nawet wielu latach choroby.

Każdy pacjent przy wyborze terapii wymaga indywidualnej oceny klinicznej. W przypadku zajęcia płuc w przebiegu choroby reumatycznej optymalna jest opieka zespołu wielodyscyplinarnego, który podejmie wspólnie decyzję dotyczącą wyboru terapii farmakologicznej na podstawie aktualnych dowodów naukowych, a nie przyzwyczajeń czy z powodu ustalonej historycznie rutyny.

Opracowanie: dr n.med. Marta Madej

 
Patronat naukowy portalu
prof. dr hab. Piotr Wiland – kierownik Katedry i Kliniki Reumatologii i Chorób Wewnętrznych Uniwersytetu Medycznego we Wrocławiu
 
facebook linkedin twitter
© 2024 Termedia Sp. z o.o. All rights reserved.
Developed by Bentus.