eISSN: 1897-4317
ISSN: 1895-5770
Gastroenterology Review/Przegląd Gastroenterologiczny
Current issue Archive Manuscripts accepted About the journal Abstracting and indexing Subscription Contact Instructions for authors
SCImago Journal & Country Rank
2/2006
vol. 1
 
Share:
Share:
more
 
 

Case report
Collagenous colitis – case report

Barbara Skrzydło-Radomańska
,
Piotr Radwan
,
Agnieszka Mierzwińska
,
Franciszek Woźniak

Przegl Gastroenterol 2006; 1, 2: 79-81
Online publish date: 2006/06/20
Article file
- Kolagenowe.pdf  [0.22 MB]
Get citation
ENW
EndNote
BIB
JabRef, Mendeley
RIS
Papers, Reference Manager, RefWorks, Zotero
AMA
APA
Chicago
Harvard
MLA
Vancouver
 
 

Opis przypadku
57-letni dotychczas zdrowy mężczyzna, z zawodu kierowca, zgłosił się do specjalistycznej poradni gastrologicznej z powodu występujących od 3 lat wodnistych licznych stolców bez patologicznych domieszek, w okresach nasilenia dolegliwości sięgających 10–15 wypróżnień na dobę, w tym również nocą. W ciągu ostatnich 2 mies. dolegliwości się nasiliły. Pacjent skarży się przy tym na kolkowe bóle brzucha oraz wzdęcia, nie gorączkuje. W czasie trwania dolegliwości stracił łącznie na wadze ok. 7 kg. Dotychczas nie chorował, natomiast przed 4 laty doznał w wypadku złamania otwartego obu kości prawego podudzia i był leczony operacyjnie w oddziale urazowo-ortopedycznym. W badaniu przedmiotowym stan ogólny pacjenta był dobry, przy palpacji jamy brzusznej nie stwierdzono bolesności ani patologicznych oporów, przy opukiwaniu nieznaczna bębnica, a osłuchowo stwierdzalna głośna perystaltyka. Kończyny dolne symetryczne, bez obrzęków, w obrębie prawego podudzia na jego przedniej powierzchni widoczne nieregularne blizny pooperacyjne oraz zmiany troficzne skóry barwy brunatnej.
Badania laboratoryjne
W badaniach dodatkowych jedynym odchyleniem od stanu prawidłowego był przyspieszony odczyn opadania krwinek Biernackiego do 38 po 1 godz. Aktywność enzymów trzustkowych i wątrobowych w surowicy pozostawała w granicach normy. Nie stwierdzono zaburzeń w lipidogramie ani w poziomie glikemii. W surowicy krwi nie stwierdzono obecności przeciwciał przeciwko gliadynie ani endomysium. Również wartości TSH i fT4 były w granicach normy. Trzykrotny posiew kału w kierunku bakterii Salmonella i Shigella był ujemny.
Badania obrazowe i endoskopowe
W badaniu kontrastowym jelita grubego z podwójnym kontrastem uzyskano prawidłowy obraz okrężnicy. Pasaż przewodu pokarmowego po doustnym podaniu środka cieniującego, poza nieznacznym przyspieszeniem przechodzenia kontrastu (jelito grube zakontrastowało się po 2 godz.), nie wykazywał zmian w obrębie jelita czczego i krętego. Wynik badania ultrasonograficznego jamy brzusznej był prawidłowy.

Badanie kolonoskopowe wykonane ambulatoryjnie wypadło prawidłowo, oceniono jelito grube do kątnicy, stwierdzając jedynie kilkucentymetrowe zatarcie rysunku naczyniowego na pograniczu prostniczo-esiczym. Pobrano wycinki z esicy, zstępnicy, poprzecznicy, zagięcia wątrobowego i wstępnicy do oceny histopatologicznej. W obrazie mikroskopowym we wszystkich pobranych wycinkach stwierdzono w barwieniu metodą Van Gieson oraz w barwieniu hematoksyliną i eozyną (H+E) obecność pogrubiałej podnabłonkowej warstwy kolagenu osiągającej 30–50 µm ze współistniejącym naciekiem z komórek zapalnych, w tym limfocytów, ale w mniejszej liczbie niż stwierdza się w limfocytowym zapaleniu okrężnicy. Opisany obraz odpowiada klinicznemu podejrzeniu i mikroskopowemu rozpoznaniu kolagenowego zapalenia okrężnicy (ryc. 1.–3.).
Leczenie
Postępowanie objawowe z wdrożeniem leków przeciwbiegunkowych (loperamid 3 razy 4 mg, smecta 3 razy 1 saszetka) nie spowodowało poprawy. Analizując w wywiadach lekarskich początek choroby, ustalono, że przypada on na okres rekonwalescencji po wypadku i po operacyjnym leczeniu złamania prawego podudzia. Pacjent zażywał w tym okresie naprzemiennie różne preparaty niesteroidowych leków przeciwzapalnych, które obecnie odstawiono. W farmakoterapii zastosowano następnie enkorton 30 mg na dobę w dawkach malejących o 5 mg co 7 dni, połączony z sulfasalazyną 3 g na dobę w 3 dawkach podzielonych. Uzyskano pełną poprawę kliniczną, ustąpienie biegunki i dolegliwości bólowych. Pacjent przybrał na wadze i wrócił do pracy jako kierowca. Kontrolnej oceny obrazu histologicznego nie dokonano z powodu braku zgody pacjenta na ponowne badanie kolonoskopowe.

Dyskusja
Jak podkreślono w poprzednim artykule, problem mikroskopowych zapaleń jelita grubego (MZJG) nie jest prawdopodobnie tak rzadki, lecz niedoszacowany z powodu przeoczenia diagnostycznego. Pacjenci z uporczywą biegunką, po wykluczeniu wrzodziejącego zapalenia jelita grubego, choroby Leśniowskiego-Crohna, choroby trzewnej, nadczynności tarczycy i przyczyn infekcyjnych są bardzo często zaliczani do grupy czynnościowych zaburzeń z rozpoznaniem biegunkowej postaci zespołu jelita nadwrażliwego [1, 2]. Angielscy autorzy w bardzo interesującej pracy opublikowanej w 2003 r. przedstawili realne dowody sugerujące, że przypadki mikroskopowego zapalenia jelit mogą zostać przeoczone [3], a na skutek niewłaściwej diagnozy mogą również być nieskutecznie leczone. Czy kolagenowe, limfocytowe oraz nieokreślone mikroskopowe zapalenia jelita grubego mogą stanowić różne formy, a może różne etapy tego samego schorzenia? Nieustalony jest też ich związek z klasycznymi nieswoistymi chorobami zapalnymi jelit, choć są opinie, że MZJG mogą być fazą poprzedzającą ich wystąpienie [4, 5]. Być może jednak lepsze ich zrozumienie mogłoby stanowić klucz do znalezienia przyczyny choroby Leśniowskiego-Crohna i wrzodziejącego zapalenia jelita grubego [6]? Jak podkreślano, MZJG dotyczy najczęściej osób po 50. roku życia, częściej kobiet. Nierzadko udaje się ustalić związek ze stosowaniem niesteroidowych leków przeciwzapalnych, tak jak u omawianego pacjenta [3, 7]. W takim wypadku dla wyjaśnienia przyczyn wodnistej biegunki, utraty wagi, utraty komfortu życia należy pomyśleć o potrzebie kolonoskopii i nawet u prawidłowego obrazu błony śluzowej pobrać wycinki ze wszystkich części okrężnicy, w tym głównie z prawej, a badającemu histopatologowi zasugerować kliniczne podejrzenie [3, 6, 7]. Trafna diagnoza stanowi połowę sukcesu, a drugą – skuteczne leczenie. Odstawienie domniemanego czynnika sprawczego możliwe jest wówczas, gdy uda się go ustalić [7]. Ustalenie skutecznej farmakoterapii wymaga dalszych kontrolowanych badań. Jak dotąd najskuteczniejsze wydaje się doustne stosowanie budesonidu, powodującego poprawę kliniczną i histopatologiczną, choć niegwarantującego braku nawrotu po odstawieniu [8, 9]. W piśmiennictwie są też doniesienia o skuteczności sulfasalazyny, mesalazyny, cholestyraminy, metronidazolu oraz mepakryny [3, 7]. Rokowanie w przebiegu MZJG jest dobre i jak dotąd podczas ponad 7-letnej obserwacji nie opisywano przypadków nowotworu złośliwego. Występują jednak nawroty i zaostrzenia, a wraz z nimi nasilone dolegliwości i obniżenie jakości życia zależnej od zdrowia, powodujące konieczność wznawiania i poszukiwania nowych prób leczenia, jakże innego od stosowanego w biegunkowej postaci zespołu jelita nadwrażliwego. Dlatego mikroskopowe zapalenia jelita grubego to problem, o którym warto pamiętać.
Piśmiennictwo
1. Tysk C, Bohr J, Olesen M i wsp. Microscopic colitis-more common cause of diarrhea than believed. Biopsies are the only way to diagnosis, drug treatment is effective. Lakartidningen 2005; 102: 2210-4. 2. Madisch A, Bethke B, Stolte M i wsp. Is there an association of microscopic colitis and irritable bowel syndrome – a subgroup analysis of placebo controlled trials. World J Gastroenterol 2005; 11: 1351-5. 3. Kitchen PA, Levi AJ, Domizio P i wsp. Microscopic colitis: the tip of the iceberg? Eur J Gastroenterol Hepatol 2002; 14: 1199-204. 4. Cymes K, Potet F, Dauge-Geffroy MC i wsp. Are lymphocytic and collagenous colitis two forms of a single disease? Arguments taken from a biopsy quantitative study. Ann Pathol 1996; 16: 430-4. 5. Goldstein N, Gyorfi T. Focal lymphocytic colitis and collagenous. Patterns of Crohn’s colitis. Am J Surg Path 1999; 23: 1075-81. 6. Tremaine WJ. Czy rozpoznawanie kolagenowego zapalenia jelita grubego jest uzasadnione. Eur J Gastroenterol Hepatol (wyd. Polskie) 2000; 5:14-15. 7. Loftus EV. Microscopic colitis: epidemiology and treatment. Am J Gastroenterol 2003; 98: S31-S36. 8. Banares FF, Salas A, Estere M. Collagenous and lymphocytic colitis: evaluation of clinical and histological features, response to treatment and long-term follow-up. Am J Gastroenterol 2003; 98: 340-7. 9. Bonderup OK, Hansen J, Birket-Smith L i wsp. Budesonide treatment of collagenous colitis; a randomised, double blind, placebo controlled trial with morphometric analysis. Gut 2003; 52: 248-51.
Copyright: © 2006 Termedia Sp. z o. o. This is an Open Access article distributed under the terms of the Creative Commons Attribution-NonCommercial-ShareAlike 4.0 International (CC BY-NC-SA 4.0) License (http://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0/), allowing third parties to copy and redistribute the material in any medium or format and to remix, transform, and build upon the material, provided the original work is properly cited and states its license.
Quick links
© 2019 Termedia Sp. z o.o. All rights reserved.
Developed by Bentus.
PayU - płatności internetowe