Wprowadzenie: Celem badań była analiza orientacji temporalnej oraz jej związku z doświadczaniem „ja” u osób uzależnionych, uczestniczących we wspólnocie Anonimowych Narkomanów (AN). Przeanalizowano również związki pomiędzy wymiarami „ja” psychopatologicznego, perspektywami czasowymi a zmiennymi socjodemograficznymi i zaangażowaniem we wspólnotę.

Materiał i metody: Zbadano 30 osób (10 kobiet, 20 mężczyzn) ze wspólnoty AN. Średnia wieku wynosiła 33,6 roku, czas pobytu we wspólnocie AN – 66 miesięcy (66,1), czas trwania abstynencji – 53 miesiące (53,3). Zastosowano kwestionariusze: Postrzegania czasu, „Carpe Diem”, „Psychopatologia Ja”, oraz ankietę socjodemograficzną.

Wyniki: Wyższy poziom wykształcenia sprzyja pozytywnemu postrzeganiu przeszłości. Zaangażowanie (lub nie) w prace dla wspólnoty AN różnicuje badaną grupę pod względem mierzonych zmiennych psychologicznych (perspektywy temporalnej i wymiarów psychopatologicznego „ja”). Osoby, które mają sponsora, są mniej negatywnie nastawione do przeszłości. Osoby pracujące na rzecz AN mają większe poczucie spójności „ja” i są mniej skoncentrowane na negatywnej przeszłości. Osoby, które pełnią służbę sponsora, charakteryzują się większym poczuciem spójności i tożsamości „ja”, a w postrzeganiu teraźniejszości cechuje je mniejszy fatalizm. W całej badanej grupie teraźniejsza hedonistyczna perspektywa czasowa jest dominującą orientacją temporalną i wiąże się ze słabszym poczuciem żywotności, aktywności i spójności „ja”. Teraźniejsza fatalistyczna perspektywa czasowa współwystępuje ze słabszym poczuciem tożsamości „ja”, a przeszła negatywna perspektywa – ze słabszym poczuciem spójności „ja”.

Wnioski: Uzyskane wyniki mogą być istotne w terapii osób uzależnionych od narkotyków. Powinna ona być ukierunkowana na osłabienie przeszłej negatywnej i teraźniejszej fatalistycznej perspektywy czasowej, na motywowanie osób uzależnionych do zaangażowania się w działania na rzecz wspólnoty AN oraz wzmocnienie przyszłej perspektywy czasowej i orientacji „Carpe Diem”.